Կոնյակի խնդիրը դուրս չի գալիս հայ-ֆրանսիական օրակարգից. դեսպանն այցելել է նախարարություն

ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարի տեղակալ Արտակ Քամալյանն ընդունել է Հայաստանում Ֆրանսիայի արտակարգ և լիազոր դեսպան Ժոնաթան Լաքոտին, դեսպանության գյուղատնտեսական հարցերի խորհրդական Ալեքսանդր Մարտինեսին և Հայաստան ժամանած մի շարք փորձագետների:

Ինչպես հայտնում են նախարարության մամուլի ծառայությունից, հանդիպման հիմնական նպատակն էր քննարկել Ֆրանսիայի գյուղատնտեսության նախարարության կողմից Հայաստանի խաղողագործության և գինեգործության հիմնադրամի և Մտավոր սեփականության գործակալության հետ համատեղ իրականացվող աշխարհագրական նշումով գինիների համակարգի ներդրման նպատակով տեխնիկական օժանդակությանը վերաբերող հարցեր:

Հյուրերը համառոտ ներկայացրել են աշխարհագրական նշումների ոլորտում ֆրանսիական փորձը: Մտքեր են փոխանակվել ոլորտում տեղի ունեցող վերջին զարգացումների շուրջ: Արտակ Քամալյանն ընդգծել է, որ Հայաստանի Հանրապետությունում գյուղատնտեսության ոլորտի կայուն զարգացման համար աշխարհագրական նշումներն ունեն կարևոր նշանակություն և Հայաստանն ակնկալում է ֆրանսիական կողմի աջակցությունը գործընթացը բարձր մակարդակով կազմակերպելու և իրականացնելու հարցում:

Քննարկվել են նաև որոշ ալկոհոլային խմիչքների ապրանքային նշանների պաշտպանությանը, արտասահմանյան շուկաներում հայկական գինեգործական և կոնյակագործական արտադրանքի բարձր որակի և մրցունակության ապահովմանը վերաբերող հարցեր։

Դեսպանության գյուղատնտեսական հարցերի խորհրդական Ալեքսանդր Մարտինեսն իր հերթին նշել է, որ ֆրանսիացի փորձագետները հետաքրքրված են համագործակցություն ծավալել նաև անասնաբուծության ճյուղում, ագրարային կրթության և մասնագետների վերապատրաստման ոլորտներում։

Մամուլի հաղորդագրությունում տեղ գտած «որոշ ալկոհոլային խմիչքների ապրանքային նշանների պաշտպանությանը» եւ «աշխարհագրական նշումների ոլորտում ֆրանսիական փորձի» մասին դրույթները բխում են 2017 թ.-ի նոյեմբերին Եվրամիության և Հայաստանի միջև ստորագրված համաձայնագրից: Խոսքն այստեղ հատկապես կոնյակի մասին է, որը համարվում է հայաստանյան բրենդ, իսկ Ֆրանսիայում ոչ միայն ալկոհոլային խմիչքի բրենդ է, այլեւ աշխարհագրական տեղանուն: Ֆրանսիայի համար խնդրահարույց է հայկական խմիչքի արտահանումը Եվրամիություն եւ այլ պետություններ «հայկական կոնյակ» ապրանքանիշի տակ:

Թեմային մենք անդրադարձել ենք մի քանի անգամ: ՀՀ-ԵՄ համաձայնագիրը թույլ կտա կոնյակի Հայաստանցի արտադրողներին եւս 25 տարի Եվրամիությունում իրենց արտադրանքը ներկայացնել «հայկական կոնյակ» ապրանքանիշի տակ: Այդ մասին ժամանակին պարզաբանում էր տարածել Եվրամիությունը: Մի քանի տարի առաջ, երբ դեռ ընթանում էին շրջանակային համաձայնագրի շուրջ ՀՀ-ԵՄ բանակցությունները, մենք հայտնել էինք, որ խնդրահարույց կետերից է եղել «Կոնյակի հարցը»:

Խնդիրն այն է, որ «Կոնյակ», ինչպես նաեւ «Շամպայն» բառերը ոչ միայն բրենդ են, այլեւ ֆրանսիական պաշտպանված աշխարհագրական տեղանուններ, որոնք ամրագրված են ապրանքների ծագման տեղանունների եւ աշխարհագրական նշումների միջազգային պահպանությանը վերաբերող Լիսաբոնի (Ծագման տեղանունների պահպանության եւ դրանց միջազգային գրանցման մասին) եւ Առեւտրի համաշխարհային կազմակերպության (ԱՀԿ) TRIPS (Մտավոր սեփականության իրավունքների առեւտրին առնչվող հայեցակետերի մասին) համաձայնագրերում։ Լիսաբոնի համաձայնագրին անդամակցում են 26 երկիր, իսկ TRIPS համաձայնագրին միացել են ԱՀԿ անդամ ավելի քան 150 երկիր, այդ թվում` ԱՄՆ-ն եւ Հայաստանը։ ՌԴ-ն առայժմ նշված համաձայնագրերին չի միացել։

Կնքված փաստաթղթում նշվում է, որ «կոնյակ» անունը ֆրանսիական պաշտպանված աշխարհագրական անուն է, բայց Երևանի հետ համաձայնագիրը ենթադրում է, որ առաջիկա 25 տարիներին հայ արտադրողները կկարողանան օգտագործել «կոնյակ» անունը և արտահանել այն նույն պայմաններով և նույն անունով, ինչ այժմ:

Համաձայն համաձայնագրի՝ Եվրամիությունը նաև Հայաստանին կտրամադրի տեխնիկական և ֆինանսական օգնություն, որպեսզի հայ արտադրողները կարողանան աստիճանաբար հրաժարվել «կոնյակ» անունից և այն փոխարինել «բրենդի»-ով: Այս գործընթացը կարող է բացասական հետեւանքներ ունենալ Հայաստանի կոնյակագործների համար: 

Գինեգործների միության նախագահ Ավագ Հարությունյանը համակարծիք է, որ ապրանքանիշի փոփոխությունը եւ «բրենդի» անվանումը կհանգեցնի նաեւ ֆինանսական բացասական հետեւանքների, քանի որ «բրենդի»-ն ավելի էժան խմիչք է համարվում, քան կոնյակը:

«Սա, իհարկե, կհարվածի վաճառքի ծավալներին, սակայն այս պահին, ռուբլու անկման ֆոնին, հայկական կոնյակին արդեն հասցվել է մեծ հարված: Այն գրեթե գոյություն չունի ռուսական շուկայում: Այն դարձել է ոչ մրցակցային եւ ոչ գնողունակ ապրանքանիշ: Գործարանները վնասով են աշխատում, բացառությամբ մեկ-երկու գործարանների, որոնք ապահովում են շուկայի 30%-ը: Այս վիճակում ի՞նչ տարբերություն՝ ինչ է կոչվում այն, մեկ է, չի վաճառվում: Ավելի լավ չէ՞ ինքը հիմա անցնի այդ գործընթացը: Սակայն այժմ խնդիրն այն է, թե ինչ անուններ ընտրել, քանի որ բոլոր հնչեղ անունները մասնավորեցված են: Այդ անունները պետք է լինեն հանրաճանաչ եւ հեշտ ընկալվող»,- մեր զրույցում խնդրի մասին կարծիք է հայտնել Հարությունյանը:

Նրա խոսքով՝ այժմ կոնյակի սպառման հարցում Հայաստանը մի խաղի մեջ է, որի արդյունքները կախված են երրորդ երկրներից: Տվյալ դեպքում՝ Ռուսաստան-ԵՄ եւ Ռուսաստան-Ֆրանսիա հարաբերություններից: «Հայաստանում արտադրվող կոնյակի ծավալների առյուծի բաժինը սպառվում է ռուսական շուկայում, իսկ եթե այդ շուկան չլինի, կամ այն ընդունի Լիսաբոնի պայմանագրի խաղի կանոնները, այդ ժամանակ ի՞նչ ենք անելու»,- հարցադրում է հնչեցնում Ավագ Հարությունյանը՝ հավելելով, որ որքան շուտ հայկական կողմը ընդունի այս իրողությունը, այնքան ավելի լավ: