Վախ եւ ատելություն Բաքվից. ինչու է աղմկում Ալիեւը

Վերջին ամիսների ընթացքում ադրբեջանական քարոզչությունը կենտրոնացել է Գարեգին Նժդեհի անձի վրա: Նժդեհի վերաբերյալ վարկաբեկումները հատկապես ակտիվացան հոկտեմբերի 11-ին ԱՊՀ պետությունների ղեկավարների խորհրդի նեղ կազմով նիստի ընթացքում Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիեւի հատնի ելույթից հետո, որում նա մեղադրանք հնչեցրեց թե իբր Հայաստանում «հերոսացվում է ֆաշիզմը»:

Դրանից հետո ադրբեջանական մամուլը սկսել է Նժդեհին մեղսագրել նացիստական Գերմանիայի Զինված ուժերի՝ Վերմախտի կազմում «Հայկական լեգեոնի» ստեղծումը եւ ղեկավարումը: «Հրեա փորձագետ» ներկայացվող անձանց միջոցով ադրբեջանական մամուլը ակտիվ շրջանառում է ցեղակրոնության՝ որպես «հայկական ֆաշիզմի եւ հակասեմիտության» թեզը: Այդ համատեքստում «Հայկական լեգեոնին» եւ Նժդեհին վերագրվում են «բազմաթիվ հրեաների ոչնչացումը» եւ «մարդկության դեմ հանցագործությունները»:

Շատ է խոսվել այն մասին, թե իրականում ինչի համար է ըստ արժանվույնս հերոսացվում Նժդեհը: Սակայն առավել կարեւոր է հասկանալ, թե ինչու է նրա դեմ քարոզչական արշավ սկսվել եւ ինչն է նենգափոխվում այդ արշավի ընթացքում:

Ցեղակրոնության հիմնական խնդիրը Հայկական լեռնաշխարհի վերամիավորումն է՝ միասնական հայկական պետության շրջանակներում։  Այն կենտրոնական է համարում ցեղը՝ ազգությունը, սակայն, ի տարբերություն նացիզմի, չունի ծավալապաշտական նկրտումներ: Ցեղակրոնությունը զերծ է նաեւ որեւէ ազգի, ռասայի կամ էթնիկ խմբի ընտրյալության կամ բացառիկության ուսմունքից: Այն չի ստորադասում ո՛չ հրեաներին, ո՛չ մեկ այլ ազգի:  Թուրքն էլ թշնամի է համարվում այնքանով, որքանով բնաջնջել է սեփական հայրենիքում բնակվող հայության զգալի մասին եւ տիրել այդ հայրենիքի տարածքներին: Ավելին՝ զավեշտալի է ծավալապաշտության համար մեղադրվել մի երկրի կողմից, որը պարբերաբար հայտարարում է, թե իբր շուտով վերականգնելու է պատմական արդարությունը հարեւան երկրի մայրաքաղաքի «ազատագրությամբ»:

Նժդեհի եւ «Հայկական լեգեոնի» առնչությունները սահմանափակվում են զորամիավորման սաղմնային փուլում հայերի խումբ հավաքագրելով, որը պետք է օգտագործվեր Գերմանիայի կողմից Թուրքիայի դեմ հնարավոր պատերազմում: հետագա շփումները Գերմանիայի ռազմաքաղաքական ղեկավարության հետ հիմնականում եղել են նամակագրության տեսքով: Նժդեհը հեռու է եղել նաեւ լեգեոնի հրամանատարությունից: Ինչ վերաբերվում է  լեգեոնի իրագործած «մարդկության դեմ հանցագործություններին», ապա բավական է միայն նշել, որ արեւելյան ճակատում կռվող ստորաբաժանումների մեծ մասը շուտով տեղափոխվել են թիկունք՝ Նիդերլանդներ, Բելգիա, Ֆրանսիա, քանի որ «չէին արդարացրել» հրամանատարության սպասելիքները: Հայ զինվորները, որոնց զգալի մասը ռազմագերու կարգավիճակով էր հայտնվել «Հայկական լեգեոնում», զանգվածաբար լքում էին Վերմախտի լեգեոնի կազմը եւ հանձնվում ԽՍՀՄ բանակին: Գրանցվել են նաեւ զենքով հակառակորդի՝ ԽՍՀՄ բանակի կողմը անցնելու, ինչպես նաեւ պարտիզանական ջոկատներին միանալու դեպքեր: Դաշնակիցներին էին հանձնվում նաեւ արեւմտյան ճակատում հայտնված հայ զինվորները:

Նույնը չի կարելի ասել նախ «Կովկասա-մուսուլմանական լեգեոնի», իսկ 1942թ. արդեն «Ադրբեջանական լեգեոնի» մասին, որը պատժիչ գործողությունների ընթացքում աչքի էր ընկնում յուրահատուկ դաժանությամբ: Հատկապես աչքի էր ընկել 111-րդ ադրբեջանական գունդը, որը ՍՍ-ի ուժերի հետ համատեղ մասնակցել է 1944թ. Վարշավայի ապստամբության ճնշմանը: Դրա ընթացքում զոհվել է տարբեր տվյալներով 100-ից 130 հազար քաղաքացիական անձ:  

Միանգամայն օրինաչափ է նաեւ այն, որ «նացիզմի դեմ պայքարի առաջամարտիկ» Ալիեւը մոռանում է Երրորդ ռեյխի հետ սերտ համագործակցություն ծավալած իր հայրենակիցների՝ 1918թ. Անդրկովկասի մահմեդականների ժամանակավոր Ազգային խորհրդի նախագահ Մամեդ Էմին Ռասուլզադեի, Ադրբեջանական Հանրապետության ներքին գործերի նախկին նախարար Խալիլ Խասամեդովի, Ադրբեջանի հատուկ ծառայության՝ հակահեղափոխության դեմ պայքարի կազմակերպության երկրորդ ղեկավար Նագի Շեյխզամանլիի եւ այլոց հերոսացման դեպքերը: Նրանք ակտիվ մասնակցություն են ունեցել «Ադրբեջանական լեգեոնի» ստեղծման գործում, սակայն այսօր նրանց անունով կան փողոցներ,  կիսանդրիներ, իսկ ոմանց տուն-թանգարաններն անարգել գործում են Բաքվում: Բաքվի արվարձաններում Ռասուլզադեի անվան բնակավայր կա: Բացի դրանից՝ 2014թ. Իլհամ Ալիեւի որոշմամբ պետական մակարդակով նշվել է նրա 130-ամյակը:

Ի դեպ, Ռասուլզադեի մասին հիշատակը ավելի վառ էր մինչ Իլհամ Ալիեւի նախագահությունը: Սակայն նրան մոռացության են մատնել ոչ այն պատճառով, որ նա համագործակցել է Երրորդ Ռեյխի հետ: 1990-ականների սկզբին Ադրբեջանի առաջին նախագահ Աբուլֆազ Էլչիբեյի նախաձեռնությամբ տարածված Ռասուլզադեի կիսանդրիներն ու հուշարձաններն Իլհամ Ալիեւի օրոք աստիճանաբար զիջել են իրենց տեղը Հեյդար Ալիեւի հուշարձաններին, քանի որ «ժողովրդի առաջնորդի» կերպարի համար Ռասուլզադեն ավելի հարմար տարբերակ էր:

Ինչ վերաբերվում է Նժդեհի նկատմամբ պետական ամենաբարձր մակարդակով տարվող կեղծ քարոզչության դրդապատճառներին, ապա դրանք բավական պարզունակ են: Նախ՝ անձնական վրեժխնդրություն. Ադրբեջանը ոչ մի կերպ չի կարողանում «մարսել» այն հանգամանքը, որ մեծապես հենց Նժդեհի՝ Սյունիքը Հայաստանի կազմում պահելու ջանքերի շնորհիվ տապալվեցին, կամ առնվազն հետաձգվեցին պանթուրքիստական նկրտումները: Երկրորդ՝ օգտվելով նախկին ԽՍՀՄ երկրներում ընթացող Երկրորդ աշխարհամարտի եւ դրա հերոսների «վերարժեւորման» գործընթացի նկատմամբ Ռուսաստանի զգայուն վերաբերմունքից՝ Ադրբեջանը ձգտում է սեպ խրել հայ-ռուսական հարաբերություններում: Բացի այդ՝ Ադրբեջանը փորձում է սրացնել կուսակցական եւ գաղափարական հակասությունները Հայաստանի ներքաղաքական կյանքում՝ հաշվի չառնելով, որ Նժդեհը, ինչպես կյանքի ընթացքում, այնպես էլ կյանքից հետո վերկուսակցական գործիչ է:

Տպել
2380 դիտում

Օրվա վերջին հանդիպումը շուռնուխցիների հետ էր, խոսակցությունը՝ ռազմավարական թեմաներով. Նիկոլ Փաշինյան

ԵՄ-ն ու ԱՄՆ-ը կակտիվացնեն աշխատանքները կորոնավիրուսի ծագման հետաքննության, Բելառուսին ու ՌԴ-ին առնչվող հարցերում

Դուք անցել եք բոլոր կարմիր գծերը, տեղական օլիգարխիկների փայերն անցնելու են ժողովրդին և Կառավարությանը. Նիկոլ Փաշինյան

«Հրահանգման» ժամանակներն անցյալում են. ԱՆ-ը արձագանքում է Չարչյանին եւ հորդորում զերծ մնալ անհիմն մեղադրանքներից

Ոմն մեկը ցինիկաբար ասում է՝ Փաշինյանը չկարողացավ ինձ դատել. քեզ հայ ժողովո՛ւրդն Է դատի տվել. բանաստեղծ Արտաշես Արամ

Նիկոլի չագուջը, Նիկոլի չագուջը, ընդդիմադիրները հիմա էլ նոր ցավով են տառապում. Նիկոլ Փաշինյան

Մհեր Գրիգորյանն ընդունել է Էստոնիայի դեսպանին․ քննարկվել է երկկողմ հարաբերությունների ընդլայնմանն առնչվող հարցեր

Այսօր կոտրեցիք և կտրեցիք բոլոր այն ձեռքերը, որոնք փորձում են Հայաստանը հակադրել Հայաստանին. Փաշինյանը՝ սյունեցիներին

Վարչական դատարանը բավարարել է Միհրան Պողոսյանի հայցադիմումը և անվավեր ճանաչել ԿԸՀ-ի որոշումը

Ասում էին՝ ի՞նչ հայ ես դու, 5 տեղից վիրավոր ես ու չես մեռել, հա՛, հայ եմ. 8 ամիս գերությունից հետո Նարեկն արդեն տանն է

Օտար լեզվի միասնական քննությունից 18-20 միավոր են ստացել մասնակիցների գրեթե 30 տոկոսը. հայտնի են նախնական արդյունքները

Սպիտակ ձեռնափայտերի տրամադրման գործընթացը շարունակվում է

Սյունիքի հաշվին դոլարային միլիարդատեր դարձածները, Սյունիքը թալանածները դարձել են Սյունիքի փրկիչներ. Սուրեն Պապիկյան

Արդեն ութ օր հրշեջ-փրկարարները պայքարում են Նուբարաշենի աղբավայրում բռնկված հրդեհի դեմ

Հունիսի 20-ին մնացել է ընդամենը ընտրատեղամասում արձանագրել մեր հաղթանակը, ժողովրդի հաղթանակը. Ալեն Սիմոնյան (տեսանյութ)

Երևանի մանկապարտեզներում աղիքային վարակիչ հիվանդության բռնկումների արդյունքում հայտնաբերվել են աղիքային ցուպիկի հարուցիչ

Թրամփի հարսը ամերիկացիներին կոչ է արել զենքով դիմավորել միգրանտներին. The Daily Telegraph

Ըմբիշ Անդրանիկ Ավետիսյանը՝ պատանիների Եվրոպայի չեմպիոն

Ծիծեռնակաբերդի համայնքապատկան անտառային գոտին վերականգնվում է

Ամենից շատ կաշառք հիմնականում բաժանում են «Հայաստան» և «Պատիվ ունեմ» դաշինքները. Դանիել Իոաննիսյան

Քաջարանի որոշ թափթփուկներ, որոնք սպառնացել են կոմիբինատի աշխատակիցներին, պառկելու են ասֆալտին. Փաշինյան (տեսանյութ)

Լին Թրեյսին այցելել է ՊՆ Պաշտպանական ազգային հետազոտական համալսարան

Ոստիկանությունը Դեմոկրատական կուսակցության ակտիվիստներին բերման է ենթարկել․ Արզաքանցյանը տեսանյութեր է հրապարակել

Հայաստանը մեծ հավակնություններ և ներուժ ունեցող երկիր է․ Հայկ Չոբանյանը մասնակցում է GLEX-2021 միջազգային համաժողովին

Բայդենի մասնակցությամբ ԱՄՆ-ԵՄ գագաթնաժողովի ժամանակ կքննարկվի նաև Լեռնային Ղարաբաղի հարցը

Մեղրիում պահեստազորի փոխգնդապետը Փաշինյանին առաջարկեց Դավիթ Մաթեւոսյանին ազգային հերոսի կոչում շնորհել (տեսանյութ)

Բայդեն-Էրդողան հանդիպման արձագանքները միջազգային մամուլում և Թուրքիայում

Ոստիկանությունը հերքում է ընտրակաշառք բաժանելու համար բերման ենթարկելու և գործին ընթացք չտալու լուրերը

Հնդկաստանում նոր վիրուսի հետևանքով հեռացնում են հիվանդների աչքը. չի բացառվում, որ վարակը հասնի նաեւ Հայաստան

ԱԳՆ հայտարարությունը Թուրքիայի և Ադրբեջանի նախագահների՝ Արցախի օկուպացված տարածքներ այցելության առնչությամբ

Անահիտ Ավանեսյանը և Գևորգ Սիմոնյանն այցելել են Պրոֆ. Ռ. Յոլյանի անվան Արյունաբանական կենտրոն և դարձել արյան դոնոր

Ուկրաինայի անհեթեթ հայտարարությունները

Ընտրություններից հետո գալու ենք՝ որոշ թափթփուկ պաշտոնյաների վզներից բռնելու. նրանց կտեսնեք ասֆալտին պառկած. Փաշինյան

Տեղեկատվությունը հաստատվելու պարագայում իրավապահների կրունկների տակ եք հայտնվելու, զգուշացնում եմ․ Արեն Մկրտչյան

Ստացվել է առերևույթ ընտրական հանցագործության վերաբերյալ 138 հաղորդում. 6 քրեական գործ է հարուցվել․ դատախազություն

«Հեյնիկեն» գարեջրի շշերին տպվել են բոլոր երկրների դրոշները, որտեղ անցկացվելու են ֆուտբոլի Եվրո2020 առաջնության խաղերը

Հնդկաստանում մահացել է 39 կին, 94 երեխա և 33 թոռ ունեցող ընտանիքի հայրը

Հայաստանի խորհրդարանական ընտրությունները լուսաբանելու համար հավատարմագրվել են արտասահմանյան 49 լրատվամիջոցներ

Ընտրակաշառք առաջարկելու և տալու համար մեղադրանք է առաջադրվել ևս 2 անձի. կալանավորելու միջնորդություն է ներկայացվել

Ներկայացել է որպես լրագրող, զորամասում ծառայող զինվորին գումար փոխանցելու պատրվակով նրանցից հափշտակել է 2,7 մլն դրամ․ ՔԿ