Կկարգավորվի Գյուլումյանի, Թոխյանի, Նազարյանի թոշակի հարցը, եւ կհստակեցվի նոր թեկնածուների առաջադրման կարգը. նախագծեր

Armtimes.com-ի տեղեկություններով՝ վաղը՝ հունիսի 30-ին, ՀՀ Ազգային ժողովը ամենայն հավանականությամբ արտահերթ նիստ կհրավիրի:

Օրակարգում թերեւս կլինեն Սահմանադրական դատարանի մասին օրենքում անհրաժեշտ փոփոխությունների իրականացումն ու ապրիլի 5-ին նշանակված հանրաքվեի չեղարկումը: 

Քիչ առաջ ԱԺ կայքում տեղադրվեցին ԱԺ «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավորներ Վահագն Հովակիմյանի եւ Սուրեն Գրիգորյանի հեղինակած նախագծերը՝ «Սահմանադրական դատարանի մասին» սահմանադրական օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին եւ «Պաշտոնատար անձանց գործունեության ապահովման, սպասարկման եւ սոցիալական երաշխիքների մասին» օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին:

Նախագծերով պատգամավորները նպատակ ունեն հստակեցումներ մտցնել սահմանադրական փոփոխությունների արդյուքում թոշակի գնացող ՍԴ անդամների կենսաթոշակի իրավունքի իրացման հարցում:

Մասնավորապես առաջարկվում է հետեւյալ փոփոխությունը. «5.1. Սահմանադրության՝ 2020 թվականի հունիսի 22-ի փոփոխություններով 213-րդ հոդվածի 1-ին մասի ուժով լիազորությունների ժամկետը ավարտված եւ պաշտոնավարումը դադարած Սահմանադրական դատարանի անդամին (դատավորին)՝ որպես սույն օրենքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի հիմքով լիազորությունները դադարած անձի, նշանակվում է կենսաթոշակ սույն օրենքի 10-րդ հոդվածի 2-րդ մասին համապատասխան: Սահմանադրական դատարանի նախագահի լիազորությունները ժամանակավորապես կատարողը այս մասին կազմում է արձանագրություն:

Բացի այդ, կարգավորումներ են առաջարկվում դատավորի թափուր տեղերի համար թեկնածուներ առաջադրելու հաջորդականության հարցում: Ըստ հեղինակների՝ կարգավորված չէ այն հարցը, թե ինչպես է գործելու թեկնածուների առաջադրման հաջորդականությունը այն դեպքում, երբ որեւէ մարմին արդեն իսկ առաջադրել, եւ պաշտոնավարում են Սահմանադրությամբ նախատեսված՝ յուրաքանչյուր մարմնի հաշվարկով առավելագույն 3 դատավորները:

Այս մասով առաջարկվող փոփոխությունը հետեւյալն է. «Սույն մասով սահմանված հաջորդականությամբ հերթական առաջադրումն իրականացնելու իրավունք ունեցող մարմինը Սահմանադրական դատարանի դատավորի թափուր տեղի համար թեկնածու չի առաջադրում, եթե նրա կողմից առաջադրված եւ սույն օրենքի 12-րդ հոդվածի 5-րդ մասով սահմանված տեղեկացումը համապատասխան մարմնին տրամադրելու պահին պաշտոնավարող Սահմանադրական դատարանի դատավորների թիվը, Սահմանադրության 166-րդ հոդվածի 1-ին մասին համապատասխան, հավասար է երեքի: Տվյալ դեպքում Սահմանադրական դատարանի դատավորի թափուր տեղի համար թեկնածու առաջադրում է սույն մասով սահմանված հաջորդականությամբ թեկնածու առաջադրելու իրավունք ունեցող այն մարմինը, որի մոտ առկա չեն սույն մասի երկրորդ նախադասությամբ սահմանված սահմանափակումները»:

Հիշեցնենք, որ Սահմանադրական դատարանի այն անդամները, որոնց վրա տարածվում էր Սահմանադրության փոփոխությունները, պնդում էին, որ չեն հեռանա մինչեւ Սահմանադրական դատարանի մասին օրենքը չհամապատասխանեցվի այդ փոփոխություններին:

Բանն այն է, որ 2005 թվականի Սահմանադրությամբ հստակ սահմանված էր, որ Սահմանադրության նորմերը գործում են անմիջականորեն, սակայն 2015 թվականի Սահմանադրությամբ այդ կետը դուրս է եկել: Սահմանադրական նորմերի անմիջականորեն գործելու փաստը վերաբերում է միայն մարդու իրավունքներին ու ազատություններին: 

Սահմանադրության 167-րդ հոդվածի 3-րդ մասը սահմանում է, որ Սահմանադրական դատարանի կազմավորման եւ գործունեության կարգը սահմանվում են Սահմանադրությամբ եւ Սահմանադրական դատարանի մասին օրենքով:

«Սահմանադրական դատարանի մասին» սահմանադրական օրենքի 88-րդ հոդվածի 5-րդ մասը սահմանում է, որ մինչեւ 2015 թվականի փոփոխություններով Սահմանադրության 7-րդ գլխի ուժի մեջ մտնելը նշանակված Սահմանադրական դատարանի նախագահը եւ անդամները 12 տարվա ժամկետը լրանալուց հետո շարունակում են պաշտոնավարել մինչեւ իրենց լիազորությունների՝ 2005 թվականի փոփոխություններով Սահմանադրությամբ սահմանված ժամկետի ավարտը:

Այսպիսով՝ պատգամավորներն իրենց նախագծերը հիմնավորում են հետեւյալ կերպ. «2020 թվականի հունիսի 22-ին Ազգային ժողովի ընդունած Սահմանադրության փոփոխություններով սահմանվեցին 2015թ. փոփոխությոններով Սահմանադրությամբ Սահմանադրական դատարանի կազմավորման նոր մոդելի գործարկման մեխանիզմներ, ինչի արդյունքում ներկայումս «Սահմանադրական դատարանի մասին» սահմանադրական օրենքի (այսուհետ՝ Օրենք) մի շարք կարգավորումներ չեն համապատասխանում Սահմանադրության 2020 թվականի հունիսի 22-ի փոփոխություններին:

Չնայած այն հանգամանքին, որ փոփոխված Սահմանադրության 213-րդ հոդվածը՝ որպես Սահմանադրության անցումային դրույթ, պարունակում է Սահմանադրական դատարանի կազմավորման նոր մոդելին անցնելու համար անհրաժեշտ եւ արդեն իսկ գործող կարգավորումները, սակայն անհրաժեշտ է նաեւ կատարել Օրենքի եւ նոր խմբագրությամբ Սահմանադրության 213-րդ հոդվածի մի շարք համապատասխանեցումներ, ինչպես նաեւ Սահմանադրական դատարանի դատավորի եւ նախագահի թափուր պաշտոններում առաջադրումների եւ ընտրության համար անհրաժեշտ կարգավորումներ:

Բացի այդ, անհրաժեշտություն է առաջացել սահմանել նաեւ Սահմանադրական փոփոխությունների ուժով պաշտոնավարումը դադարած Սահմանադրական դատարանի երեք դատավորների, մասնավորապես՝ Հրանտ Արայի Նազարյանի (Սահմանադրական դատարանի անդամի կամ դատավորի պաշտոնում պաշտոնավարման ընդհանուր տեւողությունը մինչեւ 2020 թվականի հունիսի 26-ը կազմել է առավել քան 24 տարի), Ֆելիքս Պապինի Թոխյանի (Սահմանադրական դատարանի անդամի կամ դատավորի պաշտոնում պաշտոնավարման ընդհանուր տեւողությունը մինչեւ 2020 թվականի հունիսի 26-ը կազմել է առավել քան 22 տարի) եւ Ալվինա Բալաբեկի Գյուլումյանի (Սահմանադրական դատարանի անդամի կամ դատավորի պաշտոնում պաշտոնավարման ընդհանուր տեւողությունը մինչեւ 2020 թվականի հունիսի 26-ը կազմել է առավել քան 12 տարի, մասնավորապես՝ 1996-2003թթ. եւ 2014-2020թթ.) կենսաթոշակի իրավունքի իրացման ապահովման համար անհրաժեշտ հստակեցումներ:

Բացի այդ, Սահմանադրության 213-րդ հոդվածով եւ Օրենքի 17-րդ հոդվածով սահմանված՝ դատավորի թափուր տեղերի համար թեկնածուներ առաջադրելու հաջորդականության պայմաններում կարգավորված չէ այն հարցը, թե ինչպես է գործելու այդ հաջորդականությունը այն դեպքում, երբ որեւէ մարմին արդեն իսկ առաջադրել, եւ պաշտոնավարում են Սահմանադրությամբ նախատեսված՝ յուրաքանչյուր մարմնի հաշվարկով առավելագույն 3 դատավորները: Խնդիրը ակնհայտ է, հատկապես երբ խոսքը մեկից ավելի թափուր տեղերի համար առաջադրումները կատարելու մասին է:

Վերոնշյալը վկայում է Օրենքում փոփոխություններ կատարելու անհրաժեշտության մասին»: