Նրանք ուզում են մեզ ջնջել, իսկ մենք համառում ենք ապրել․ պոլսահայ բանասեր, Կարո Փայլանի խորհրդական Սեւան Դեյիրմենճյան

«Երկրում եղած ողջ զինանոցը սպառած Էրդողանի գլխավոր նպատակը իր իշխանությունը վերարտադրելն է, ուրիշ ոչի՛նչ, և այդ նպատակը իրագործելու համար ամենաճիվաղային միջոցներին անգամ կարող է դիմել և կդիմի, ինչպես տեսնում ենք»։  Սեւան Դեյիրմենճյան

Պոլսահայ բանասեր, հոդվածագիր, հասարակական գործիչ, ինչպես նաև Թուրքիայի խորհրդարանի հայազգի պատգամավոր Կարո Փայլանի խորհրդական Սեւան Դեյիրմենճյանի հետ զրույցում անդրադարձանք Արցախի պատերազմին Թուրքիայի ներսից։

 - Պարոն Դեյիրմենճյան, Թուրքիայի համակողմանի ներգրավվածությունը Արցախի դեմ Ադրբեջանի կողմից սանձազերծված պատերազմին ակնհայտ է և առիթ է իրագործելու սեփական ծրագրերը։ Ի՞նչ գնով և ի՞նչ խնդիրներ է միտված լուծելու Թուրքիան այս պատերազմում։

- Սկսած այն պահից, երբ Թուրքիայի կառավարությունն իր իշխանությունը կորցնելու հավանականությունը շատ ավելի շոշափելի կերպով տեսավ, դաշինք կազմեց ազգայնական ու ռազմատենչ ուժերի հետ՝ ո՛չ միայն վերջ տալով քրդական հարցի խաղաղ կարգավորման գործընթացին, այլ նաև քրդական հարցը իբրև պատրվակ օգտագործելով՝ անդրսահմանային գործողություններ ձեռնարկեց Սիրիայի և Իրաքի մեջ։ Սիրիայի դեպքում այլևս ոչ թե անդրսահմանային գործողության, այլ ուղղակի պատերազմի կողմ լինելու մասին կարող ենք խոսել։ Իշխանությունն այսօր Սիրիայի, Լիբիայի, Իրաքի և Արևելյան Միջերկրականի մեջ սկսած գրգռիչ ձեռնարկները շարունակում է Արցախի մեջ։ Երկրում եղած ողջ զինանոցը սպառած Էրդողանի գլխավոր նպատակը իր իշխանությունը վերարտադրելն է, ուրիշ ոչի՛նչ, և այդ նպատակը իրագործելու համար ամենաճիվաղային միջոցներին անգամ կարող է դիմել և կդիմի, ինչպես տեսնում ենք։ Արցախի ու Հայաստանի համար այն արդեն վտանգավոր հետևանքներ է առաջացրել․ դյուրին չի լինելու այսքան կորուստ լրացնելը։

Դժբախտաբար, պատերազմը դեռ շարունակվում է և մինչև ուր պիտի գնա՝ չգիտենք։ Իսկ Թուրքիայի հարցերն այնքան շատ են՝ տնտեսական անկում, ժողովրդավարության անկում, մարդկային ազատությունների սահմանափակում, մամուլի ազատության բացակայություն և այլն։ Ընդգծենք, որ Թուրքիան արդեն այս և մյուս պատերազմները գործածում է այս ամենը մոռացության տալու համար, ինչպես նաև ստեղծում է այնպիսի պատրանք, թե պատերազմում է ողջ աշխարհի դեմ հանուն իսլամի, հանուն հայրենիքի։

- Ինչպե՞ս է Թուրքիայի նախագահն ի ցույց աշխարհի այդ ամենն անարգել իրականացնում «եղբայրապաշտության» գաղափարների շուրջ. Ադրբեջանին տվել ենք և կտանք ամեն տեսակի օգնություն։

- Չգիտեմ, դուք ասեք։ Մեզ նորից զարմանալո՞ւ դերն է մնացել։ Այս պատերազմը գաղտնի՞ք էր։ Անշուշտ՝ ո՛չ։ Բոլորս էլ գիտեինք, չէ՞, որ վաղ թե ուշ պիտի ծագի։ «Այն պահին, երբ Ադրբեջանը զգա, որ ուժեղ է, կհարձակվի»․ այս խոսքը քանի-քանի անգամ լսել եմ Հայաստանի քաղաքական և հասարակական գործիչներից։ Կարծում եմ՝ Թուրքիայի և Ադրբեջանի համագործակցությունն էլ գաղտնիք չէր որևէ մեկի համար։ Իսկ աշխարհը, մանավա՛նդ այսօր, լավ տեղ չէ․․․ Սիրիայում հարյուր հազարավոր մարդիկ մահացան, տուն-տեղ կորցրին, գաղթական դարձան, նույնիսկ ամենաքաղաքակիրթ թվացող երկրների հովանու տակ: Արցախի նման մի բուռ հողը ո՞ր մեկի մտահոգությունը պիտի լինի։

- Ո՞րն է, ըստ Ձեզ, այս հակամարտության լուծման ամենահավանական տեսլականը այս անհավասար և լայնածավալ պատերազմի պայմաններում։ Ի՞նչ հանգուցալուծում կարող է ի հայտ գալ։

- Հրադադարն ու խաղաղությունը հասարակ բառեր են այսօր, արժեք չունեն։ Երևի «Սահմանք քաջաց զէնն իւրեանց»-ի նման խոսք ադրբեջանցիներն էլ ունեն։ Հավանաբար պիտի կանգնեն այնտեղ, որտեղ կկարողանան Արցախին պարտադրել իրենց կամքը։ Իսկ Հայաստանի ու Արցախի իշխանությունների գլխավոր նպատակը պետք է լինի հայ պահել Ղարաբաղը, որը անցյալում միշտ հայ է եղել։

- Թուրքիայում Արցախի պատերազմի ֆոնին գլուխ բարձրացրած հայատյացության մեդիա քարոզչությունը խեղդող մթնոլորտ է ստեղծել երկրում ապրող հայերի համար։ Ի՞նչ են զգում նրանք այս օրերին։

- Ազգային քարոզչությունը, պետականամոլությունը միշտ էլ Թուրքիայի առանցքն են։ Նման պահերին այն սաստկանում է և անպայման զոհերի, թիրախի անհրաժեշտություն ունի։ Տեղացի հայերն ու հայաստանցիները պատերազմի սկզբնական օրերին հարձակումների, ատելության խոսքի թիրախն էին: Բարեբախտաբար, որևէ դժբախտ դեպք չպատահեց։ Բայց ատելության խոսքը առաջնորդում է հանցագործությունը։ Գիտե՛նք։ Փշերի վրա ենք նստած։ Ինչպես Դինքն էր ասում՝ աղավնու նման վախվորած ենք։ Լսեցինք, որ մի խումբ հայաստանցիներ վերադարձել են իրենց տուն։ Իսկ ո՞ւր գնա Թուրքիայի հայությունը։ Իր տունն այստեղ է, որտեղ ջանում է շարունակել իր կյանքը՝ ծեծ կերած մանուկի պես։ Նաև մեզ միայնակ ենք զգում, որովհետև բոլոր այն մարդիկ, որոնք լավ օրերին մեզ զորակցում էին, այսօր նույնպես քաշվել են իրենց անկյունները։

- Թուրքիայում ապրող հայերը անհանգստանում են Հայաստանի և Արցախի հայերի համար, մինչդեռ Հայաստանում է՛լ ավելի անհանգիստ են Թուրքիայի հայերի համար (ասում են՝ թշնամու հողում են՝ վկայակոչելով 1915 թվականը)։ Ինչպե՞ս կմեկնաբանեիք։

- Հարցը բարդ է։ Սա գոնե ինձ համար թշնամու հող չէ, իմ հարազատ հողն է։ Պիտակը այդքան էլ կարևոր չէ։ Մենք, ողջ հայ ժողովուրդը, հազար տարուց ի վեր ապրում ենք թուրքերի հետ, այս երկրի կողմից ցեղասպանության ենք ենթարկվել, անընդհատ նվազելով՝ եկել հասել ենք այսօր։ Նրանք ուզում են մեզ ջնջել, իսկ մենք համառում ենք ապրել։ Ըստ երևույթին էլ՝ պիտի ապրենք, պիտի ապրենք նվազելով, գիտե՛նք։ Երբեմն այնպիսի բաներ ենք լսում, որ կարծես նոր ենք բացահայտում թուրքին։ Հազար տարի շարունակ չե՞նք ճանաչել։ Մենք այս ճշմարտությունը ընդունելով է, որ ապրում ենք այստեղ։ Այո՛, շատ դժվար է, այո՛, շատ անգամ շնչահեղձ ենք լինում, ջղայնանում ենք, բարկանում, և ավելի դժվար է դեմ հանդիման լինել անզորությանդ հետ։

Լիլիթ Պողոսյան, Թուրքիա

Տպել
1954 դիտում

Դատապարտելի են այսօր Գյումրիում Վազգեն Մանուկյանի կողմից քաղաքացիներին ուղղված վիրավորական ձևակերպումները. ՄԻՊ

Տուֆաշենցի անչափահասները դեռ ընտանիք չեն վերադարձել. մայրը հաբեցողությունից բուժվել չի ուզում, հորը դեռ չեն գտել

Հայաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստները, որոնք կարող են ձմռանը փոխել ակումբային գրանցումը

Արեւածաղկի սերմ էր կճպում ու սիրում էր բանաստեղծի ուսին նստել․ գողացել են Գեւորգ Էմինի քանդակի իրական պերսոնաժ կատվին

Արցախի կարգավիճակը չի կարող մնալ ՀՀ-ի, ՌԴ-ի, Ադրբեջանի ու Թուրքիայի միջև քննարկվող հարց, Մինսկի խումբը ռեստարտ կապրի.ԼՀԿ

Իշխանությունը անդրկուլիսյան բանակցություններ է ունենում ԲՀԿ-ի ու ԼՀԿ-ի հետ․ ենթադրում է քաղաքագետը

Արցախի գործազուրկ քաղաքացիների ժամանակավոր զբաղվածության ծրագրերի դիմումներն արդեն ընդունվում են

Վահրամ Դումանյանը մասնակցել է ԵԽ սպորտի համար պատասխանատու նախարարների 16-րդ համաժողովի շրջանակում կայացած կլոր սեղանին

Ռուսաստանը հայտարարել է «Բաց երկնքի պայմանագրից» դուրս գալու մասին. ԱՄՆ-ից հետո կասկածներ ունեն

37-ամյա տղամարդը մեկ տասնյակից ավելի անձանց թմրամիջոց է իրացրել (տեսանյութ)

Սյունիքի բնակիչները նորոգում են պատերազմի ընթացքում վնասված անշարժ գույքը․ Կառավարությունը փոխհատուցում է տրամադրում

Դպրոցներում հիմնականում պահպանվում են Covid-անվտանգության և ջեռուցման նորմերը. ԱԱՏՄ

2020 թվականին ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեն հավաքագրել է 1 տրլն 385.2 մլրդ դրամի եկամուտ

Զոհված զինվորի ծնողներից խաբեությամբ գումար հափշտակած անձը ձերբակալվել է

Արցախի նախագահը խորհրդակցություն է հրավիրել՝ խմելու և ոռոգման ջրերի կառավարման խնդիրների ու բարեփոխման ծրագրերի շուրջ

«Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցությունը հանդիպել է Գագիկ Ջհանգիրյանի հետ

Մհեր Գրիգորյանն ընդունել է ԱՄՆ դեսպան Լինն Թրեյսիին․ ընդգծվել է Ռազմավարական երկխոսության հարթակի կարևորությունը

Գյումրեցիներից հեռու մնացեք, մենք իրերը կարող ենք կոչել իրենց անուններով. Նազելի Բաղդասարյանը՝ Վազգեն Մանուկյանին

Սարավան-«Զանգեր» կոչվող հատվածում տեղ-տեղ առկա է մերկասառույց

Ամոթ քեզ. գյումրեցի պատգամավորը՝ ակցիայի մասնակիցներին ուղղված բոմժեր արտահայտության, Իմ քայլի կողմից գումար տալու մասին

Գլխավոր դատախազության պատասխանը Սեյրան Օհանյանի՝ ՀՀ գլխավոր դատախազին ուղղված հրապարակային գրառմանը

ՀՀ եւ ՌԴ զինված ուժերի միացյալ խմբավորումն ամփոփել է 2020թ. ուսումնական տարվա արդյունքները

Օգոստոսի 22-ի միջադեպի հետ կապված երեք ոստիկանի լիազորություն ժամանակավորապես դադարեցվել է. քրեական գործ է հարուցվել

ՀՀ և Ֆինլանդիայի ԱԳ նախարարները կարևորել են ԼՂ կարգավորման հարցերի հասցեագրումը ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահության շրջանակներում

Ցուցարարները փակել են Վազգեն Մանուկյանի մուտքը Գյումրի. M1 մայրուղու Ազատանի հատվածում ծեծկռտուք է եղել (տեսանյութ)

Ժաուտիկովյան օլիմպիադայում Հայաստանի 21 մասնակիցներից 10-ն արժանացել է ոսկե, 5-ը՝ արծաթե և 2-ը՝ բրոնզե մեդալների

Զորամասերից մեկում ամփոփվել են 2020 թ. ուսումնական տարվա ընթացքում իրականացված աշխատանքների արդյունքները

Պարտադիր ժամկետային ծառայությունն ավարտած զինծառայողները զորացրվել են (լուսանկարներ)

«Սբ․ Գրիգոր Լուսավորիչ» բուժկենտրոնը վերակենդանացման նոր բաժանմունք ունի

Լեդի Գագան ու Ջենիֆեր Լոպեսը ելույթ կունենան Բայդենի երդմնակալության ժամանակ. BBC

Թուրքական ապրանք ներմուծողները համարժեք այլընտրանք չեն գտել․ պատգամավորը պատրաստ է քննարկումներ կազմակերպել

2021 թվականին ևս մշակութային օջախները բաց կլինեն դպրոցականների համար

Տղամարդը զոհված զինծառայողի ծնողներից խաբեությամբ հափշտակել է 1,5 միլիոն դրամ․ Shamshyan.com

Վերսկսվել են Սանկտ Պետերբուրգ - Երևան - Սանկտ Պետերբուրգ երթուղով չվերթները

«Այբ» հիմնադրամի կողմից իրականացվող ծրագրի շրջանակում առերևույթ հափշտակություն կատարելու դեպքի առթիվ քրգործ է հարուցվել

Ադրբեջանը նաև քրեական գործեր է հարուցում մեր գերիների նկատմամբ, որի իրավունքը չունի. Արման Թաթոյան

2 շաբաթում հրդեհի 143 դեպք է գրանցվել․ Լոռու և Տավուշի մարզերում 221.5 հա տարածք է այրվել (տեսանյութ)

Ինքնակամ կառույցի օրինականացման համար դիմել մինչև 2021 թվականի հունվարի 31-ը․ Կադաստրի կոմիտե

2021 թվականը պետք է դառնա մեր տնտեսական ամբիցիաների վերականգնման տարի. վարչապետ

Սեյրան Օհանյանը կարո՞ղ է բացատրել՝ Վահագնի թաղամասում շքեղ առանձնատունը ինչ միջոցներով է կառուցել․ Քոչարյան