Միայն Գեղարքունիքում 24 ԱԹՍ է խոցվել. մարզի բնակիչները սովորել են ԱԹՍ-ի ձայնին եւ տեսնելիս իրենք են ահազանգում. մարզպետ

Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում նախօրեին ԶՈՒ ՀՕՊ ստորաբաժանումների կողմից միանգամից 4 ԱԹՍ էր խոցվել՝ մեկը Ակունք գյուղի տարածքում, մեկը՝ Շատջրեք գյուղի, երկուսն էլ՝ Մեծ Մասրիկ-Սոթք հատվածում:

Արցախում պատերազմի սկզբից ի վեր սա Գեղարքունիքի մարզում խոցված 24-րդ ԱԹՍ-ն էր: Գեղարքունիքի մարզպետ Գնել Սանոսյանի խոսքով՝ դրանց մեջ եղել են ե՛ւ հետախուզական բնույթի, ե՛ւ հարվածային ԱԹՍ-ներ:

Թե ինչով է պայմանավորված Գեղարքունքի նկատմամբ թշնամու այդքան մեծ «ուշադրությունն» ու հետաքրքրասիրությունը՝ ՀԺ-ի հետ զրույցում մարզպետը պատասխանում է. «Սահմանամերձ մարզ է եւ նաեւ Արցախ գնացող ճանապարհ ունի, ինչն է էլ, կարծում եմ, ուզում են անընդհատ հսկողության տակ պահել»:

Սանոսյանի խոսքով՝ մարզի բնակիչներն այս ընթացքում հարմարվել են ԱԹՍ-ներ տեսնելուն եւ դրանց ձայնը գլխավերեւում լսելուն: Շատ դեպքերում իրենք են ահազանգում համապատասխան մարմիններին:

«Իհարկե առաջին օրերին որոշակի անհանգստություն, խուճապ կար: Ժամանակի ընթացքում երեւի հարմարվեցին մեր բնակիչները եւ բավական լավ համագործակցում են մեր տարբեր կառույցների հետ: Այսինքն լինում է, որ մեր ՀՕՊ-ն է դա տեսնում եւ վնասազերծում, լինում է, որ բնակիչներն են տեսնում եւ տեղյակ պահում: Երբ որ նկատում են, ահազանգում են եւ համապատասխան միջոցները ձեռնարկվում են»,- ընդգծեց մարզպետը՝ վստահեցնելով, որ բոլոր այն օրերին, երբ մարզում ԱԹՍ է հայտնաբերվել, այդ օրերին ոստիկանությունում կամ այլ ծառայություններում բնակիչներից եղել է ահազանգ:

Շատ կարեւորելով բնակիչների այդ զգոնությունը՝ մարզպետը նշեց, որ ի պատիվ նրանց կարող է ասել՝ բավական շուտ են կողմնորոշվում, նման մեծ քանակի պարագայում էլ կազմակերպված ձեւով կատարում են անհրաժեշտ քայլերը:

Իսկ անհրաժեշտ քայլերից մեկը, ինչպես հայտնի է՝ ինքնապաշտպանության նպատակով ապահով վայրերում պատսպարվելն է.

«Հակաօդային պաշտպանության համակարգը ստուգվել է, պարբերաբար փորձարկվել է, բնակիչները տեղյակ են երբ ու ինչ անել: Պատսպարվելու համար համապատասխան տեղերը կան, մարդիկ կցագրված են, իրազեկված են, յուրաքանչյուրը գիտի նման դեպքում որտեղ պետք է պատսպարվի»,- վստահեցրեց մարզպետը:

Խոսքը միայն ժամանակավոր պատսպարվելու մասին է, որեւէ գյուղից մարդկանց տարհանելու, գյուղը լքելու մասին նույնիսկ խոսք չկա՝ վստահեցնում է Սանոսյանը:

Եվ սա նույնիսկ այն պարագայում, երբ եղան դեպքեր, որ հնարավորություն չեղավ ոչնչացնել թշնամու ԱԹՍ-ները եւ դրանք դարձան զոհերի ու ավերածությունների պատճառ:

«Իհարկե, հիմնական խնդիրը եղել է, երբ որ հարվածային ԱԹՍ-ով վնասներ հասցվեցին քաղաքացիական ավտոբուսին, դպրոցներին, 40-ից ավելի շինություն վնասվեց, 1 բնակարան ամբողջովին քանդվեց, որի հետեւանքով սեփականատերը, հետո նաեւ վիրավորված հարեւանը մահացան: Այդ բոլորը իրենց ազդեցությունը ունեցել են, բայց ի պատիվ մեր քաղաքացիների՝ ամենակարեւորը՝ շատ ամուր կանգնած ենք հողի վրա»,- ասաց Գնել Սանոսյանը:

ՀՀ դատախազությունը երեկ հաղորդագրություն տարածեց՝ տեղեկացնելով, որ ՀՀ տարածքում Ադրբեջանի զինուժի կողմից անօդաչու թռչող սարքեր օգտագործելու դեպքի առթիվ քրեական գործ է հարուցվել:

Դրանում նշվում էր, թե նոյեմբերի 4-ին ժամը 19:30-ից 21:30-ն ընկած ժամանակահատվածում Հայաստանի տարածքում ԱԹՍ-ներ կիրառելու հետեւանքով ինչ համաձայնագրեր ու կոնվենցիաներ է խախտել Ադրբեջանի ռազմաքաղաքական ղեկավարությունը: Խոսքը, մասնավորապես, 1994 թվականի մայիսի 12-ին ուժի մեջ մտած եռակողմ համաձայնագրի, ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի XXIX նստաշրջանի բանաձեւով հաստատված ագրեսիվ ռազմական գործողությունների արգելքի, «Պատերազմի ժամանակ քաղաքացիական բնակչության պաշտպանության մասին» Ժնեւի կոնվենցիայի, ինչպես նաեւ միջազգային սովորութային մարդասիրական իրավունքի համապատասխան նորմերի խախտման մասին է, որն արվել է պատերազմ վարելու արգելված միջոցների եւ մեթոդների կիրառմամբ, ազգային ատելության շարժառիթով, շատերի կյանքի համար վտանգավոր եղանակով, երկու եւ ավելի անձանց ապօրինաբար կյանքից զրկելու եւ պայթյունի եղանակով գույքի ոչնչացման դիտավորությամբ: Ավելին՝ ըստ դատախազության՝ Ադրբեջանը դրանով  կանխամտածված եւ նպատակաուղղված գրոհների թիրախ է դարձրել Հայաստանի Հանրապետության խաղաղ բնակավայրերի քաղաքացիական բնակչությանը՝ ոչ ընտրովի հարձակման օբյետներ դարձնելով խորը թիկունքում գտնվող քաղաքացիական բնակչությանը եւ քաղաքացիական օբյեկտները:

«Մասնավորապես՝ ոտնձգելով Հայաստանի Հանրապետության տարածքային ամբողջականության դեմ, սանձազերծելով ագրեսիվ պատերազմ՝ Ադրբջանի զինված ուժերը անօդաչու թռչող սարքեր են կիրառել Գեղարքունիքի մարզի Խաչաղբյուր, Շատջրեք, Մեծ Մասրիք եւ Ակունք բնակավայրերում: Դրանք հայտնաբերվել եւ ոչնչացվել են ՀՀ զինված ուժերի կողմից»,- ասվում էր տարածված հաղորդագրությունում:

Հարուցված քրեական գործն ուղարկել ՀՀ ՔԿ հատուկ հանձնարարությունների, կազմակերպական-վերլուծական եւ քրեագիտական գլխավոր վարչության քրեագիտական վարչություն՝ նախաքննություն կատարելու համար:

Կամավորներ

Գեղարքունիքի մարզպետից հետաքրքրվեցինք նաեւ, թե փոխմարզպետի պաշտոնում ՀՀ զինվորական կոմիսար, գեներալ-մայոր Հենրիկ Մուրադյանի նշանակումով ի՞նչ փոփոխություն է կրել սահման մեկնող կամավորների, աշխարհազորի հավաքագրման գործընթացը.

«Կամավորական ջոկատները կազմավորվել են բավական վաղուց, երբ դեռ պատերազմը նոր էր սկսվել: Վարչապետի կոչը բավական լավ ընդունվեց եւ արձագանքը շատ լավ եղավ տարբեր շրջանակների կողմից, սկսած մեզանից, մարզպետարանից, համայնքների ղեկավարներից, դպրոցներից, ուսուցիչներից: Այդ կոչից անմիջապես հետո  արդեն կամավորները պատրաստ էին: Բոլորն անցնում են ներդաշնակում, մի մասն արդեն այդ պրոցեսն ավարտել ու անցել են հստակ խնդիրների կատարման: Իհարկե, նոր տեղակալի նշանակումը շատ կօգնի ե՛ւ այս, ե՛ւ այլ հարցերում»,- նկատեց մարզպետը:

Ինչ վերաբերում է Արցախից ժամանակավորապես Գեղարքունիք տեղափոխված ընտանիքներին՝ Սանոսյանն այս կապակցությամբ ասաց, որ այդպիսի մարդիկ շատ են, թվեր հրապարակել չի կարող, բայց բոլորն էլ պատշաճ կերպով տեղավորվել են մասնավոր անձանց տներում, հանրային տարածքներում, Սեւանի առափնյա հատվածներում եւ այլն: