Որոշակի կայունացումից հետո հավատացած եմ, որ փոխարժեքը կիջնի․ Պապոյանը՝ դրամի արժեզրկման մասին

Արդեն 1 ամիս է՝ դրամը շարունակում է դոլարի նկատմամբ արժեզրկվել։ Երեկ հայաստանյան բանկերում 1 դոլարի առքը 521 դրամ էր, իսկ վաճառքը՝ 527։ Սրանով պայմանավորված՝ մի շարք լուրջ խնդիրներ են առաջացել, որոնցից թերեւս կարեւորը ներմուծվող ապրանքների թանկացումն է։ Ձեթի, շաքարավազի, հացահատիկի, բենզինի եւ այլ ապրանքատեսակների գները շարունակում են բարձրանալ, Կենտրոնական բանկի նախագահ Մարտին Գալստյանն էլ իրավիճակը պայմանավորում է տնտեսվարողների մոտ առկա սպասումներով եւ անորոշություններով։

Թեմայի վերաբերյալ ՀԺ-ն մի քանի հարց է ուղղել ԱԺ «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավոր, տնտեսագետ Գեւորգ Պապոյանին։

- Պարո՛ն Պապոյան, դոլարի փոխարժեքը դրամի նկատմամբ զգալիորեն բարձրացել է, սակայն ԿԲ-ն կարծես խնդիրներ չի տեսնում։ Որքանո՞վ է դրամի արժեզրկումն օբյեկտիվ հանգամանքներով պայմանավորված։

- Կարծում եմ՝ 2 հիմնական պատճառ է ազդում դրամի արժեզրկման վրա։ Մեկը ամբողջ աշխարհում համավարակով պայմանավորված տնտեսական ճգնաժամն է, իսկ ճգնաժամերի ժամանակ հատկապես զարգացող երկրների քաղաքացիները ռիսկերից եւ խնդիրներից խուսափելու համար որոշակի վարքագիծ են դրսեւորում եւ պահանջարկ ներկայացնում դոլարի, եվրոյի եւ այլ արժույթների նկատմամբ։ Դրանով պայմանավորված՝ ոչ միայն մեր երկրում, այլեւ աշխարհի շատ երկրներում փողը որոշակիորեն արժեզրկվել է։ Երկրորդ պատճառը պատերազմն է, որի հետեւանքով ի հայտ են եկել որոշակի տնտեսական խնդիրներ, ինչպես նաեւ որոշակի գլոբալ անորոշություններ, բայց կարծում եմ, որ այս գործընթացը վերադառնալու է նորմալ հուն։

- Մարդկանց մեջ հարցեր են առաջանում դրամը դոլարի վերածելու վերաբերյալ։ Նման անհրաժեշտություն տեսնո՞ւմ եք։

- Ես կարծում եմ՝ նման անհրաժեշտություն չկա, ընդհակառակը, այդ դեպքում ես հնարավոր եմ համարում, որ մարդիկ նաեւ տուժեն։ Նախ հիմա դոլարի փոխարժեքը շատ բարձր է, եւ արդեն իսկ մի քանի տասնյակ դրամով կտուժեն, եթե փոփոխեն, եւ հետընթաց տեղի ունենա։ Իսկ այդ հետընթացը հնարավոր եմ համարում։ Առկա իրավիճակը պայմանավորված է տնտեսական, սոցիալական, նաեւ որոշակիորեն քաղաքական անորոշություններով։ Կայունությունը կբերի այդ խնդիրների լուծմանը, եւ բոլոր 3 առումներով էլ ես հավատում եմ, որ կայունություն կհաստատվի։

- Ի՞նչ գործողություններ պետք է իրականացնի ԿԲ-ն, որ դոլարը նախկին մակարդակին վերադառնա, կամ ի՞նչ քայլեր են անհրաժեշտ խնդրի լուծման համար։

- Կենտրոնական բանկի խնդիրն իրականում դա չէ։ ԿԲ-ն պետք է ոչ թե իր ամբողջ գործիքակազմը, մարդկային կապիտալն ու ֆինանսական միջոցները ծախսի, որ դոլարը իջնի 480-ի, այլ պետք է ամեն ինչ անի, որ գնաճը լինի կառավարելի եւ ԿԲ-ի նշած 4 պլյուս-մինուս 1.5 տոկոսի սահմանում։

Ըստ էության՝ ԿԲ-ի սահմանադրական գործառույթն առաջին հերթին գնաճի զսպումն է։ Պետք է նշել, որ այս առումով մենք մինչեւ այժմ էլ լուրջ խնդիրներ չենք ունեցել։ 2 հիմնական հանգամանք է այս խնդրի վրա ազդում։ Առաջինն այն է, որ փոխարժեքը բարձրացել է, եւ դրա հետեւանքով որոշ ներմուծվող ապրանքների, ինչպես նաեւ այստեղ արտադրվող ապրանքների համար ներմուծվող հումքերի ինքնարժեքը բարձրացել է, եւ դա առաջացրել է որոշակի գնաճային ճնշում։ Բայց դրան զուգահեռ մենք գիտենք, որ որոշակի պահանջարկի նվազում կա, եւ սա էլ հակառակ ազդեցությունն է ունենալու։

Այս տրամաբանության մեջ ես կարծում եմ, որ միջինացված զամբյուղի բարձր գնաճ մենք չենք արձանագրի։ Առանձին ապրանքների տեսքով, իհարկե, կարող է արձանագրվել գնաճ, բայց պարտադիր չէ, որ դա փոխարժեքի հետ կապ ունենա։ Օրինակ՝ համաշխարհային բորսաներում բազմաթիվ ապրանքների գները վերջին ժամանակաշրջանում անգամ տասնյակ տոկոսներով բարձրացել են։ Բնականաբար, դա իր ազդեցությունն ունենալու է։ Օրինակ՝ նույն Ռուսաստանում շատ մեծ գնաճ է տեղի ունեցել վերջին շրջանում, եւ անգամ նախագահն է միջամտել այդ գործընթացին։ Փոխարժեքի առումով ԿԲ-ն կարող է որոշակի միջամտություններ իրականացնել, եւ 2 անգամ իրականացրել են՝ մոտ 60 մլն դոլարի ներարկում կատարելով մեր տնտեսության մեջ։

ԿԲ-ի կարեւորագույն խնդիրը գնաճի զսպումն է, իսկ Կառավարության գլխավոր խնդիրը՝ տնտեսական աճ ստանալը։ Այստեղ հակադրություն կա, որովհետեւ մի կողմից՝ ցածր գնաճ, մյուս կողմից բարձր տնտեսական աճ պետք է ապահովել։ Այնուամենայնիվ, որոշակի կայունացումից հետո հավատացած եմ, որ փոխարժեքը կիջնի։

- Կա նաեւ հացահատիկի, շաքարավազի, ձեթի, ձվի, բենզինի եւ ավտոմեքենայի գազի թանկացում. բոլոր դեպքերում պատճառները դոլար-դրամի հե՞տ են կապված, թե՞ այլ խնդիրներ եւս կան։

- Բենզինի եւ ավտոմեքենայի գազի գնաճը առաջին հերթին ես պայմանավորում եմ փոխարժեքի աճով։ Իսկ հացահատիկի դեպքում, որքան հիշում եմ, 30 տոկոսից ավելի այս տարի գնաճ է եղել տարբեր շուկաներում։ Նույնը վերաբերում է շաքարավազին, ձեթին եւ մի շարք այլ ապրանքների։ Այսինքն՝ համաշխարհային շուկաներում են այդ ապրանքների գներն աճել։ Իսկ հավկիթի գնաճը առաջին հերթին պայմանավորում եմ նրանով, որ կերն ենք մենք ներմուծում։ Բնականաբար, եթե կերը դոլարային արժեքով թանկացել է, դա պետք է որոշակի արտացոլում ստանա վերջնական արտադրանքի մեջ։ Սրան զուգահեռ էլ, ցավոք սրտի, թե բարեբախտաբար, պահանջարկի նվազում կա, որը բերելու է գնաճային ճնշման նվազեցման։

- Ըստ ձեզ՝ որքանո՞վ է պարենային ապրանքների թանկացումն ու դրամի արժեզրկումն այս պահին վերահսկելի, եւ արդյոք էական կարելի՞ է համարել ներկա բացասական ազդեցությունը։

- Իհարկե, ցանկացած պարագայում, եթե մարդկանց եկամուտները չեն ավելանում, բայց այլ հավասար պայմաններում տեղի է ունենում գնաճ, մարդկանց կենսամակարդակի, սոցիալական վիճակի վրա ազդեցություն ունենում են։ Բայց, ըստ էության, Հայաստանում գնաճը շատ մեծ ծավալների չէ։ ԿԲ-ն ունի գործիքներ, եւ ամենակարեւոր գործիքը վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքն է, որը բարձրացավ։ Ինչ վերաբերում է փոխարժեքին, կարող ենք ասել, որ ԿԲ-ն այդ առումով իր հիմնական գործիքից՝ ինտերվենցիաներից, դեռեւս չի օգտվել։ Մի փոքր չափով՝ մոտ 60 մլն դոլարի օգտվել է։ Եթե նպատակադրում լինի իջեցնել, կամ դրա կարիքը շատ խիստ զգացվի, կարծում եմ՝ ԿԲ-ն կմիջամտի։

- Հայաստանից բացի՝ է՞լ որ երկրներում է ազգային արժույթն արժեզրկվել, թուրքական լիրան եւս արժեզրկվել էր։ Ձեր կանխատեսմամբ՝ որքա՞ն ժամանակ է անհրաժեշտ իրավիճակի կարգավորման համար։

- Գիտեք, տարբեր երկրներ տարբեր քաղաքականություն են վարում։ Երկրներ կան, որոնք նույնիսկ խրախուսում են իրենց ազգային արժույթի արժեզրկումը, որպեսզի արտահանումն ուժեղացնեն։ Ես կարծում եմ, որ ներկա իրավիճակում, երբ գանք որոշակի կայունության, հանրային ընկճվածությունը հաղթահարենք, ապա կմտնենք արագորեն վերականգնման փուլ, եւ այդ խնդիրներն էլ կլուծվեն։

Տպել
1524 դիտում

Արձանի մասին խոսք եղավ, բոլորն ակտիվացան. վարչապետը՝ Ծառուկյանի՝ Հիսուս Քրիստոսի արձանը տեղադրելու ցանկության մասին

Դժբախտ պատահար Երևանի Գրիբոյեդովի փողոցում. շինհրապարակում անգիտակից վիճակում հայտնաբերվել է աշխատակիցը

Եթե ՌԴ-ն «ներխուժի» Ուկրաինա, ի՞նչ դիրքորոշում է հայտնելու ՀՀ-ն՝ որպես ՀԱՊԿ նախագահող երկիր․ մեկնաբանում է Փաշինյանը

Նորակոչիկները երդվել են անձնվիրաբար ծառայել հայրենիքին

«Դատալեքս» տեղեկատվական համակարգն այս պահին չի գործում. Բարձրագույն դատական խորհուրդը պարզաբանում է տարածել

5 զավակ, 9 թոռ, 15 ծոռ. վանաձորցի Եվգին տատը ծննդյան 100-ամյակն է տոնել

Հայկ Չոբանյանը նշանակվել է «Առաջատար տեխնոլոգիաների ձեռնարկությունների միության» գործադիր տնօրեն

Անթալիայի դիվանագիտական ֆորումին Հայաստանի մասնակցության հավանականությունը մեծ է․ Փաշինյան

Ադրբեջանը Շուշիում հայկական կողմին է փոխանցել Որոտանից հայտնաբերված ևս մեկ աճյուն

ՊՆ-ից արձագանքել են Սուրեն Պապիկյանի հարսանիքի առթիվ դրամահավաքության մասին լուրերին

Վարդենյաց լեռնանցքը փակ է, Նիգավան-Ալագյազ ճանապարհահատվածում բուք է

Սայաթ Շիրինյանը բերման է ենթարկվել գողության կասկածանքով. Ոստիկանություն

Հայաստանը չպետք է անցնի կիսանախագահական կառավարման համակարգի․ Նիկոլ Փաշինյան

Փաստաբանի միջոցով «Վարդաշեն» ՔԿՀ-ի կալանավորված անձին փորձել են փոխանցել մեթամֆետամին

Արմեն Սարգսյանի հրաժարականի մասին տեղեկացել եմ հրապարակային հայտարարելուց ընդամենը 3,5 ժամ առաջ․ Նիկոլ Փաշինյան

Մեկնարկել է ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի առցանց ասուլիսը (ուղիղ)

ՃՈ ուժեղացված ծառայություն մարզերում. հայտնաբերվել է 4.342 խախտում

Սայաթ Շիրինյանին բերման են ենթարկել, ըստ տեղեկությունների՝ նա Ոստիկանության Մարտունու բաժնում է. փաստաբան

Պարո՛ն Սամսոնյան, հարկ է աշխատանքն այնպես կազմակերպվի, որ քաղաքացին դժգոհ չլինի. Շիրակի մարզպետը՝ Գյումրու համայնքապետին

Հայոց բանակի կազմավորման 30-րդ տարեդարձը Գյումրիում կնշվի հավաք և զուսպ

Թմրամիջոցներ կարմիր պղպեղի տուփում և արգելված իրեր դատապարտյալի խցում ու նրա համար նախատեսված հանձնուքում

Մեզ սպառնում են. Մորգենշտերնի համերգի կազմակերպիչները մեկնաբանում են կատարվածը

Զորամասերից մեկում անցկացվել են ցուցադրական մարտավարական զորավարժություններ

Հայրենասեր լինելու համար պետք է համախմբվել մեկ նպատակի շուրջ, ինձ համար այլ նպատակներ չկան. Տիգրան Արզաքանցյան

Էջմիածում այրվել է չշահագործվող շինության տանիք

ՍԱՏՄ-ն կորոնավարակի հաղթահարմանն ուղղված ստուգայցեր է անցկացրել հանրային սննդի օբյեկտներում

Քննարկվում է Երեւանյան լճի տարածքում հանգստի գոտի կառուցելու հնարավորությունները

Երևանի քաղաքապետարանում կներդրվի փաստաթղթաշրջանառության էլեկտրոնային «Mulberry» համակարգ

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի և Արցախի նախագահի գլխավորությամբ տեղի է ունեցել խորհրդակցություն (լուսանկարներ)

Ոստիկանության ստորաբաժանումները մեկ օրում բացահայտել են հանցագործության 133 դեպք

ՀՀ տարածքում կան փակ և դժվարանցանելի ավտոճանապարհներ

Դոլարն ու եվրոն էժանացել են. Կենտրոնական բանկը սահմանել է նոր փոխարժեքներ

2021թ. 12 ամիսների ընթացքում պետական բյուջե վճարվել է 1 տրիլիոն 206 մլրդ դրամ հարկ. ովքեր են 10 ամենախոշոր հարկատուները

Բելառուսի արդարադատության նախարարը հետաքրքրված է Հայաստանում ՔԿԱԳ ոլորտի թվայնացման աշխատանքներով

Քրիստինե Գրիգորյանն ընտրվեց Մարդու իրավունքների պաշտպան

ՌԴ-ում ՀՀ դեսպանը հայտարարել է դիվանագիտական առաքելությունն ավարտելու մասին

ԱՄՆ պետդեպարտամենտն ամերիկացիներին խորհուրդ է տալիս չմեկնել Ուկրաինա

Նոր նշանակում քննչական կոմիտեում

Հանրապետության գետերը գտնվում են ձմեռային սակավաջուր փուլում

Մեծ Բրիտանիան սկսել է Ուկրաինայից տարհանել իր դեսպանատան աշխատակիցներին