Հայաստան կվերադառնամ կորոնավիրուսի դեմ պատվաստում ստանալուն պես․ Օրբելյան

Երեւանի Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան օպերայի եւ բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի տնօրեն եւ գեղարվեստական ղեկավար Կոնստանտին Օրբելյանն արդեն մեկ տարի է, ինչ երկրից բացակայում է։ Օրբելյանը գտնվում է ԱՄՆ-ում եւ այնտեղից էլ հեռավար կառավարում է թատրոնը։ Օպերային թատրոնի տնօրեն եւ գեղարվեստական ղեկավար Օրբելյանին «Հայկական ժամանակը» հարցեր է ուղղել իր երկարատեւ բացակայության պատճառների, վերադարձի հնարավոր ժամկետների եւ այլ հարցերի շուրջ:

- Մաեստրո Օրբելյան, ի՞նչ նպատակով եք ԱՄՆ մեկնել ու որքա՞ն ժամանակ է, որ այդտեղ եք:

- Հայաստանից մեկնել եմ 2020 թվականի մարտի 17-ին, երբ պատուհասած համավարակը, ինչպես գիտեք, պարտադրեց, որ դադարեցվի մշակութային կառույցների գործունեությունը: Սակայն մենք շարունակեցինք այդ ընթացքում ներկայանալ առցանց ծրագրերով, որպեսզի կարողանանք մշտական կապ պահել մեր հանդիսատեսի հետ։ Բոլոր համերգների նկարահանումները, որոնք ցուցադրել ենք առցանց մեր ֆեյսբուքյան հարթակում, մեծ մասամբ իրականացրել ենք իմ ֆինանսական աջակցությամբ: Բացի համերգներից՝ ցուցադրվել են նաեւ թատրոնի խաղացանկային օպերային եւ բալետային ներկայացումները, որոնց տեսաձայնագրումների զգալի մասը այս տարիների ընթացքում նույնպես իրականացվել է իմ ֆինանսական աջակցությամբ: Հավելեմ, որ համավարակի ամբողջ ընթացքում մեր թատրոնը եղել է աշխարհի առաջատար մշակութային հաստատությունների հետ միասին լավագույնների ցանկում: Մեր ներկայացումներն ու համերգները դիտել է ավելի քան 6 մլն հանդիսատես։ Փորձություններով, կորուստներով լի տարի էր 2020 թվականը: Հույս ունենք, որ այս տարին առավել բարենպաստ կլինի մեր գործունեության համար ու կկարողանանք իրագործել բոլոր այն ծրագրերը, որոնք պլանավորել ենք։ Ինչպես աշխարհի գրեթե բոլոր երկրներում, այնպես էլ Հայաստանում ամբողջապես չի վերսկսվել մշակութային օջախների բնականոն գործունեությունը, եւ որոշակի սահմանափակումներ դեռ կան: Նման սահմանափակումներ դեռեւս կան նաեւ ԱՄՆ-ում, Կանադայում, Ռուսաստանում եւ Եվրոպական մի շարք երկրներում: Օրինակ՝ Լիտվայում բոլոր համերգները եւ հանրային միջոցառումները չեղարկվել են մինչեւ 2021 թվականի մայիսի 1-ը:

- Իսկ ո՞րն է պատճառը, որ դեռ չեք վերադառնում։

- Դեռեւս Հայաստանում չեմ, սակայն հեռավար տարբերակով ղեկավարում եմ թատրոնի գործունեությունը, կազմում մեր ընթացիկ ծրագրերը։ Հայաստան կվերադառնամ կորոնավիրուսի դեմ պատվաստանյութն ստանալուն պես։

- Ինչ գործունեություն եք ծավալում ԱՄՆ-ում, եւ ինչ-որ բան կա՞ (այդտեղի փորձը, աշխատանքի նոր ձեւ), որ վերադառնալիս կուզենաք անպայման Օպերային թատրոնում էլ կիրառել։

- Բնականաբար, անցնող տարին անբարենպաստ էր ամբողջ աշխարհում համերգային եւ ստեղծագործական գործունեություն ծավալելու համար։ ԱՄՆ-ում բոլոր թատրոնները 2020 թվականի մարտ ամսից փակվեցին եւ մինչեւ 2021 թվականի սեպտեմբեր փակ են լինելու։ Իրականում դժվար է ինչ-որ նոր բան սովորել Ամերիկայի թատրոններից, երբ դրանք այս ժամանակահատվածում փակ են։ Դուք ինձ հարցնում եք աշխատելու նոր մոտեցում կիրառելու մասին, սակայն դա գրեթե անհնար է անել ամբողջ աշխարհում, երբ հազարավոր մարդիկ հիվանդանում եւ հոսպիտալացվում են: Համավարակի դադարից հետո առաջին անգամ բացեցինք թատրոնը հանդիսատեսի առջեւ 2020-ի դեկտեմբերի 26-ին «Վերադարձ» համերգային ծրագրով։ Դեռեւս կան բազմաթիվ սահմանափակումներ ստեղծագործական մեծ կոլեկտիվների աշխատելու համար: Մենք անում ենք ամեն ինչ, որպեսզի ապահով եւ առողջ մթնոլորտ ապահովենք մեր թատրոնի արտիստների, աշխատակիցների և, իհարկե, հանդիսատեսի համար։ Ինչպես տեսնում ենք, Հայաստանում բավականին շատ մարդիկ են վարակվել արդեն, սակայն դա դեռեւս ոչ մեկին չի ապահովագրում հիվանդանալուց կամ վիրուսի նոր ալիքի զոհը դառնալուց։ Հետեւաբար մենք շատ ուշադիր եւ զգոն պիտի լինենք։ Եվ ցանկացած պարագայում հետեւում ենք Հայաստանի առողջապահության նախարարության ցուցումներին: Ըստ ՀՀ գործող կարգավորումների՝ թատրոնները դահլիճների 1/3-ով են կարողանում ընդունել հանդիսատես։ Այս պահին էլ շարունակում ենք տարբեր ծրագրեր նախատեսել, սակայն համավարակի արդյունքում ստեղծված անորոշությունը մեզ մեծապես կաշկանդում է՝ առավել մեծ ծրագրեր պլանավորելու համար:

- Օգոստոսի 3-ին լրանում է ձեր պաշտոնավարման ժամկետը․ ցանկություն ունե՞ք նորից վերանշանակվելու։

- Հայրենիքին եւ մեր թատրոնին անմնացորդ ծառայելու նպատակով ես տարիներ առաջ եկա Հայաստան, եւ իմ գործընկերների հետ ջանք ու եռանդ չխնայեցինք, որ որակական նոր աստիճանի հասցնենք մեր թատրոնի գործունեությունը։ Շատ հարցերում հաջողություններ ունեցանք, սակայն հայտնի մի շարք հանգամանքների պատճառով չկարողացա ամբողջապես կյանքի կոչել այն ամենը, ինչը նախատեսել էինք։ Դեռեւս դժվար է կանխորոշել, թե օգոստոսին համավարակը ինչ ազդեցություն կունենա մեր կյանքում, եւ, ըստ այդմ, կկայացվի որոշում։ Ինչպես միշտ նշել եմ, Հայաստանի նման փոքր երկրի համար Օպերայի եւ բալետի թատրոն ունենալը մեծ հպարտություն է, ու Կառավարությունը հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնի արտիստների եւ, առհասարակ, թատրոնի աշխատակիցների կարիքները պատշաճ ապահովելու վրա: Բացի այդ՝ թատրոնի շենքը պատմական հուշարձան է եւ Հայաստանի կարևոր շինություններից մեկը, ուստի ուշադրությունն էլ թատրոնի շենքի հանդեպ պետք է մեծ լինի:

- Մաեստրո Օրբելյան, եթե այլեւս նպատակահարմար չհամարեն ձեզ Օպերային թատրոնի տնօրենի պաշտոնում տեսնել, ինքներդ ո՞ւմ կուզենայիք տեսնել այդ պատասխանատու գործում եւ ում հետ կցանկանայիք աշխատել՝ որպես գեղարվեստական ղեկավար։

- Եկեք չփորձենք կանխատեսել, թե ինչ տեղի կունենա ապագայում. ինչպես ռուսական ասացվածքն է ասում. «Մենք ընդամենը ենթադրություններ ենք անում եւ ամեն ինչ թողնում ենք Աստծուն»: Եկեք տեսնենք, թե ինչ տեղի կունենա եւ առաջ գնանք քայլ առ քայլ...: Չմոռանանք, որ կորոնավիրուսը դեռեւս չի նահանջել։ Ինչպես ՀՀ առողջապահության նախարարության վիճակագրությունից տեսնում ենք, մարդիկ շարունակում են վարակվել եւ մահանալ։ Ուստի կարծում եմ, որ այժմ մեր միակ խնդիրը առողջ եւ անվտանգ լինելն է։ Հուսանք, որ մարդկանց պատվաստումը COVID-19-ի դեմ կտա իր արդյունքը, եւ մշակույթը կվերսկսի իր բնականոն գործունեությունը, եւ մեր երաժշտասեր հասարակությունը կկարողանա կրկին վայելել ներկայացումները թատրոնում: Ինչպես նաեւ թատրոնի աշխատակիցները կվերադառնան իրենց աշխատանքին՝ առանց վարակվելուց վախենալու։ Այդ դեպքում միայն ամեն ինչ կվերադառնա իր բնականոն հուն։ Այնքան էլ ճիշտ չեմ համարում «եթե»-ներով առաջնորդվել, առավել նպատակահարմար եմ գտնում անել այս պահին այն ամենը, ինչը կնպաստի մեր թատրոնի գործունեությանը այս փուլում։ Դժվար է ապահովել լիարժեք գործունեություն այնպիսի կարեւոր մշակութային կառույցի, ինչպիսին Օպերային թատրոնն է՝ առանց երկարատեւ ծրագրերի պլանավորման եւ դեռեւս շարունակվող համավարակի անորոշության պայմաններում։ Կապրենք կտեսնենք, թե ժամանակի ընթացքում ինչպիսի պայմաններ կձեւավորվեն հետագա գործունեության համար։
Ես հայրենիք եմ հրավիրվել եւ եկել ոչ թե պաշտոն ունենալու նպատակով, այլ իմ երկրի մշակույթին օգտակար լինելու մեծ ցանկությամբ՝ օգտագործելով իմ անձնական կապերն ու հնարավորությունները։ Իմ ընկերների հետ հսկայածավալ ծրագրեր ենք իրագործել այս ընթացքում, ինչի մասին փաստում է մեր վերջին տարիների գործունեությունը։ Հուսանք, որ ամեն ինչ կկարգավորվի, եւ մեր գործունեությունն էլ կիրականացնենք բնականոն ընթացքով։