Մուրադովն իր հրամանատարի անզորությունը չէր կարող ակնարկել, բնական է, որ մեղքը գցելու էր ՀՀ ղեկավարության վրա. քաղաքագետ

Մինչ այս պահը պաշտոնական մակարդակով չի պարզաբանվել՝ ինչո՞ւ եւ ինչպե՞ս տեղի ունեցավ գերիների վերադարձի շուրջ թյուրիմացությունը, որը կրկին առիթ հանդիսացավ Հայաստանում ներքին լարվածության բորբոքման:

Մասնավորապես, անհասկանալի մնաց՝ եթե գերիների վերադարձի տեղեկությունները սուտ էին, ապա ո՞ւմ էր ձեռնտու այդ «արտահոսքի» կազմակերպումը, գերիների ու անհետ կորածների հարազատների զգացմունքները կրկին բորբոքելը: Եթե տեղեկությունները ճիշտ էին, ապա ինչո՞ւ չհաջողվեց գերիներին տեղափոխել Հայաստան:

Վարչապետի մամուլի խոսնակից, որը հաստատել էր Ադրբեջանից հայ գերիների վերադառնալու մասին տեղեկությունը, այդպես էլ մեկնաբանություն ստանալ չհաջողվեց: Փոխարենը, կազմակերպված, թե պատահաբար տեղի ունեցածը մեկնաբանեց Արցախում ռուս խաղաղապահների ղեկավար, գեներալ-լեյտենանտ Ռուստամ Մուրադովը: Հյուրանոցներից մեկում «Հրապարակի» լրագրողի հետ զրույցում նա հայտարարեց, որ գերիների վերադարձի հարց երեկ նախատեսված չի եղել, ինքը սովորական աշխատանքային այցով էր Բաքվում:

Ավելին՝ տեղի ունեցածից ավելի քան 10 ժամ անց նա գերիների վերադառնալու լուրը մեկնաբանեց որպես կեղծ պրովոկացիա եւ բնակչությանը թյուրիմացության մեջ գցելու փորձ:

Ազգային ժողովի պաշտպանության եւ անվտանգության հարցերի հանձնաժողովի նախագահ Անդրանիկ Քոչարյանն, ընդհակառակը՝ լրագրողների հետ զրույցում ակնարկեց, որ Ադրբեջանում գերեվարված ՀՀ քաղաքացիների նոր խումբ Հայաստան տեղափոխելու պայմանավորվածություն եղել է, որը խախտվել է:

«Եթե պայմանավորվածություն չլիներ, ինքնաթիռն ինչո՞ւ պիտի գնար, ինքնաթիռը կարող է գնար, բայց Մուրադովը մեջը չլիներ: Իհարկե, խախտվել է ինչ-որ բան, այդ խախտումը այս քննարկման մեջ չեք գտնելու, այդ խախտման պատճառները արդեն կունենան այլ հարթությունում լուծումների այլ ձեւաչափ: Հանգիստ եղեք, որովհետեւ եթե պայմանավորվածություններ կան, դրանք եղել են նաեւ Ռուսաստանի Դաշնությունում»,- ասաց «Իմ քայլի» պատգամավորը:

Նա ուշադրություն հրավիրեց այն փաստի վրա, որ գերիների վերադարձի մասին հայտնի դարձավ ՀՀ վարչապետի եւ ՌԴ նախագահի հանդիպումից հետո:

«Դրանից առաջ էդպիսի խնդիր չէր երեւում: Դա քայլ էր, որտեղ հստակ երեւաց, որ Ռուսաստանը իր մասնակցությունը փորձել է ներդնել այդ խնդրի լուծմանը, դրանով էր պայմանավորված, որ պարոն գեներալ-լեյտենանտ, ՌԴ հերոս Մուրադովը գնացել էր՝ գերիներին ուղեկցելու Հայաստան»,- շեշտեց Քոչարյանը:

Լրագրողի դիտարկմանը՝ Մուրադովն անկարո՞ղ եղավ այդ խնդիրը լուծել, Պաշտպանության եւ անվտանգության հարցերի հանձնաժողովի նախագահն արձագանքեց՝ «ոչ թե անկարող եղավ, այլ ինչ-որ խոչընդոտ եղավ», որի պատճառն ինքը դեռ չի կարող հնչեցնել:

«Ինտուիցիայով հասկանում եմ՝ ինչ է կատարվել, բայց դա հնչեցնել Պաշտպանության հանձնաժողովի նախագահը չի կարող»,- շարունակեց Քոչարյանը:

Ինչո՞ւ աղմուկ բարձրացվեց՝ մինչ գերիների վերադարձը, հնարավոր չէ՞ր նրանք գային, հետազոտվեին, հետո միայն հարազատները տեղեկացվեին այդ մասին. պատասխանելով այս հարցին՝ Քոչարյանն ասաց՝ վստահ է՝ գերիների վերադարձի հետ կապված արտահոսքերը կազմակերպվել եւ կառավարվել են ինչ-որ տեղից:

Լրագրողը նկատեց՝ բայց վարչապետի մամուլի խոսնակը հաստատել էր գերիների վերադառնալու մասին լուրը.

«Բայց վարչապետի խոսնակը գիտեր, չէ՞, որ գերիները պիտի գան, ընդամենը հայտարարել է դրա մասին»,- պատասխանեց նա եւ շարունակեց. «Ես ձեզ ասեմ՝ օր առաջ էս արտահոսքերը կամ սպասումները, որպես կանոն, լինում են ժամանակավրեպ, եւ դրանից շատ դեպքերում օգտվում են հակառակորդ կողմի որոշում կայացնողները, եւ էսպես, տեսեք, երկրորդ օրն է՝ մենք հայտնվել ենք լուրջ ցնցումների փուլում»:

Այն, որ տեղեկատվական արտահոսքերը կարող էին պատճառ հանդիսանալ՝ գերիների վերադարձի գործընթացը խափանելու համար, այդ կարծիքին է նաեւ քաղաքական մեկնաբան Հակոբ Բադալյանը:

Նրա փոխանցմամբ՝ Հայաստանի քաղաքական ղեկավարությունը պետք է շատ ավելի ստույգ պատասխան տա, թե ինչ է կատարվել. «Եթե տեղի է ունեցել քաղաքական շտապողականություն, ապա դրա համար պատասխանատվության պետք է ենթարկվեն համապատասխան պաշտոնյաները, ովքեր թույլ են տվել դա»,- ասաց նա՝ հիշեցնելով, որ համանման դեպք տեղի ունեցավ նաեւ «Իսկանդերի» հետ կապված, երբ վերջում հայտարարվեց, որ վարչապետին սխալ էր զեկուցվել:

Ըստ վերլուծաբանի՝ հստակ է, Հայաստանի քաղաքական ղեկավարությունը չի կարող իրավիճակի պատասխանատվությունը դնել Ռուսաստանի ղեկավարության վրա կամ արձանագրել, որ Ռուսաստանի ղեկավարությունն անզոր է Ադրբեջանի կամ Թուրքիայի դեմ՝ այս հարցը լուծելու հարցում:

Իր հերթին, Բադալյանի կարծիքով, Մուրադովն էլ իր գերագույն գլխավոր հրամանատարի անզորությունը չէր կարող ակնարկել եւ բնական է, որ պատասխանատվությունը դնելու էր հայկական ղեկավարության վրա, թերեւս գուցե նաեւ պատկերացնելով, որ չկա քաղաքականապես համարժեք պատասխանի հնարավորություն կամ այդպիսի շքեղություն Հայաստանի իշխանությունը այս պահին իրեն թույլ տալ չի կարող:

«Եվ չենք կարող բացառել, որ պարզապես Մուրադովն օգտվում է այդ իրավիճակից եւ պատասխանատվությունը դնում է հայկական կողմի վրա: Բայց քանի որ մենք չունենք ստույգ տեղեկատվություն, թե ինչ է տեղի ունեցել, բոլոր վարկածները մնում է ենթադրության տիրույթում»,- ընդգծեց ՀԺ-ի բանախոսը:

Չբացառելով, որ հնարավոր է նաեւ տեղեկատվական սաբոտաժ է տեղի ունեցել հայկական կողմում, Բադալյանն ասաց, որ գոնե պաշտոնյաների մակարդակով պետք չէր բարձրաձայնել գերիների վերադարձի մասին, քանի դեռ հստակ եւ անշրջելի չէր իրավիճակը:

«Մի բան անկասկած է, որ Թուրքիան եւ Ադրբեջանը այս հարցը շարունակում են պահել քաղաքական խաղաքարտի կարգավիճակում եւ փորձում են ստանալ առավելագույնը իրենց քաղաքական պահանջները բավարարելու առումով: Ընդ որում, ոչ այնքան Հայաստանի ուղղությամբ, որքան Ռուսաստանի, քանի որ Ռուսաստանի վրա ճնշումը դիտարկում են Հայաստանի ուղղությամբ ճնշման մի տարբերակ: Այդտեղ առաջանում է հետեւյալ հարցը. Ռուսաստանը գերիների խնդրում չի՞ կարողանում անել ավելին, թե՞ պարզապես չի ցանկանում անել ավելին: Կամ հնարավո՞ր է ռուսական կողմն էլ այս հարցը դիտարկում է որպես հայկական կողմի վրա քաղաքական ճնշման լծակ»,- ասաց Հակոբ Բադալյանը:

Դիտարկելով նաեւ Ալիեւի կողմից Ռուսաստանի նկատմամբ դեմարշի հնարավոր տարբերակի հետ գործ ունենալու հավանականությունը՝ քաղաքագետը վստահեցրեց, որ այդ դեմարշը չէր կարող լինել Ալիեւի ինքնուրույն քայլը եւ դա տեղի է ունեցել կամ Թուրքիայի նախագահ Էրդողանի ցուցումով կամ նրա աջակցությամբ:

«Եվ այդտեղ արդեն կարող ենք դիտարկել, թե ինչ շահեր ուներ Թուրքիան. այդ շահերը կապված են Կովկասի՞, թե՞ Ուկրաինայի ուղղությամբ Թուրքիայի հետաքրքրության հետ: Այսինքն մենք գործ ունենք բավական լայն շերտերի հետ եւ կարող ենք ամենատարբեր վարկածներ դիտարկել: Վարկածները կարող են հերքել կամ հաստատել իշխանությունները»: