ԵԱՏՄ երկրներից ամենացածր գնաճն արձանագրվել է Հայաստանում. տնտեսագետների կարծիքով՝ ԿԲ-ն լավ է աշխատել

Հայաստանը հունվար-ապրիլին ԵԱՏՄ երկրներից ամենացածր գնաճն է արձանագրել՝ 5.4 տոկոս: Ռուսաստանում հունվար- ապրիլին այն կազմել է 5.6 տոկոս, Ղազախստանում՝ 7.1 տոկոս, Բելառուսում՝ 8.4 տոկոս, Ղրղըզստանում՝ 9.9 տոկոս: Ընդհանուր առմամբ ԵԱՏՄ-ում գնաճը 6 տոկոս է:  

Հետաքրքիրն այն է, որ Հայաստանը հիմնականում ներկրող երկիր է համարվում, բայց կարողացել է ԵԱՏՄ-ում ամենացածր գնաճն արձանագրել: Ինչ վերաբերում է պարենային ապրանքներին, ապա Հայաստանում արձանագրվել է 7.6 տոկոս գնաճ, ՌԴ-ում՝ 7.2 տոկոս, Բելառուսում՝ 7.4, Ղազախստանում 10.8 եւ Ղրղըզստանում՝ 14.8 տոկոս: ՀՀ Կենտրոնական բանկի կանխատեսմամբ՝ մինչեւ տարեվերջ գնաճը կհասնի նպատակային 4 ցուցանիշին:

ՀՀ Ազգային ժողովի «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավոր, տնտեսագետ Եղիշե Սողոմոնյանի կարծիքով՝ գնաճը պայմանավորված է ոչ միայն դրամի արժեզրկմամբ, այլեւ միջազգային շուկայում գների տատանումներով, իսկ դա ազդում է բոլոր երկրների գնաճի վրա: «Գնաճի արդյունավետ կառավարումը ԿԲ-ն լավ է իրականացրել, ի տարբերություն ԵԱՏՄ գործընկերների: Այսինքն՝ մենք ավելի շատ ենք հաջողել այդ առումով, քան մեր գործընկերները»,- ասաց Սողոմոնյանը:

Նրա խոսքով՝ միայն Հայաստանում չէ, որ արժույթն արժեզրկվել է, Վրաստանում եւ Ադրբեջանում ավելի մեծ արժեզրկում է եղել. «Հիմնական գնաճային երեւույթները առաջին հերթին պայմանավորված են լինում միջազգային գների թանկացումներով, երկրորդ հերթին դրամ-դոլար փոխարժեքի տատանմամբ: Հայաստանի համար ավելի կառավարելի է լինելու մինչեւ տարեվերջ, եւ տարեկան գնաճը 4 տոկոս կլինի, ինչպես ԿԲ-ն է կանխատեսում»:

Հարցին՝ ինչպե՞ս է ստացվում, որ օրինակ՝ արտահանող երկիր Ռուսաստանում գնաճն ավելի բարձր է, քան ներմուծող երկիր համարվող Հայաստանում, պատգամավորը պատասխանեց, որ գնաճը միայն ներմուծում-արտահանում ճնշումը չէ. «Ռուսաստանը հիմնականում հումքեր է արտահանում: Բայց այդ գործոնը բավարար չէ, որ կարողանաս գնաճը զսպել եւ կառավարել»:

Ըստ նրա՝ ներքին տարբեր գործոններ կան, որոնցից է տնտեսական ակտիվության մակարդակը:

Դիտարկմանը՝ ստացվում է Հայաստանը ԵԱՏՄ երկրներից ամենալավն է կառավարել գնաճը, Սողոմոնյանն արձագանքեց, որ պետք չէ թերագնահատել մեր գործընկեր երկրներին. «Բայց այսօրվա ցուցանիշը ցույց է տալիս, որ փաստացի մենք ավելի լավ վիճակում ենք, քան ԵԱՏՄ գործընկեր երկրները»: Հարցին՝ գնաճը պետք է ամբողջ ԵԱՏՄ տարածքո՞ւմ թուլանա, որ հասնի նաեւ Հայաստան, պատգամավորը պատասխանեց, որ միջազգային շուկայում արդեն կա հիմնական պարենային ապրանքների գների նվազման միտում, որն ըստ էության բոլոր երկրների գնաճի կառավարման տեսանկյունից դրական է ազդելու: Բացի այդ, կա նաեւ սեզոնային գործոնը, մեզ մոտ ամռանն ու աշնանը պարենային ապրանքները էժանանում են՝ տեղական արտադրությամբ պայմանավորված եւ միտումները դրական են լինելու»: Սողոմոնյանի խոսքով՝ միջազգային գործոնները եւս հօգուտ գնաճի նվազման են:

Անդրադառնալով ԿԲ-ի գնաճի արձագանքման ուղղությամբ տարվող աշխատանքներին, պատգամավորն ասաց, որ ԿԲ-ն արդյունավետ է կառավարում, իսկ գործիքակազմը ժամանակին է կիրառում:

Հարցին՝ արհեստական գնաճի դրսեւորումներ կա՞ն շուկայում, նա պատասխանեց, որ այդպես չի կարծում, քանի որ նման դեպքերում ՏՄՊՊՀ-ն կմիջամտեր. «Չկա մի ոլորտ, որտեղ տեսնենք, որ գնի տատանումը հիմնավորված չէ: Հիմնական թանկացումը միջազգային շուկայում է, իսկ դրանից ավելի 5-ից 10 տոկոս տատանումները հիմնականում դրամի արժեզրկման պատճառով է»:

Անդրադառնալով բենզինի գների աճին, Սողոմոնյանը նշեց, որ այս շուկայում ՏՄՊՊՀ-ն անելիք ունի, քանի որ նավթի գները միջազգային շուկայում նվազման միտում ունեն, եւ մասնագետները գնային փոփոխության վերաբերյալ անհանգստացած են. «Մեզ համար էլ է զարմանալի, պետք է հասկանալ, թե ինչու է գինն աճել: Այդ շուկայում նոր խաղացող է մտել, բայց նրանք մի ուղղությամբ են ձեռքբերում անում, հնարավոր է նրանց ձեռքբերումը ուշանում է, եւ մյուսներն առիթից օգտվում են: Այս շուկան մրցակցային չէ, 2-3 գործընկեր կան, որոնք կարող են պայմանավորվել»:

Տնտեսագետ Աշոտ Թավադյանի կարծիքով՝ Հայաստանը ԵԱՏՄ-ում ամենացածր գնաճն է ապահովել՝ Կենտրոնական բանկի աշխատանքի արդյունքում. «Կենտրոնական բանկը դրամավարկային քաղաքականությունը բավականին բարձր մակարդակով է իրականացնում, մեծ ուշադրություն է դարձվում գնաճի ցուցանիշին: Դրա հետ մեկտեղ վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը երկար ժամանակ բավական ցածր էր պահվում եւ հիմա էլ բարձր չէ»:

Թավադյանն ասաց, որ ԿԲ-ի աշխատանքը դրական է գնահատում: Իսկ թե ինչպես է հաջողվել ԵԱՏՄ տարածքում ավելի ցածր գնաճ ապահովել, քան մնացած երկրները, տնտեսագետն ասաց, որ դա կապ ունի նաեւ դրամավարկային քաղաքականության կիրառման հետ. «Մնացածը քայլեր են անում, որ որեւէ դեպքում իրենց արտահանումը չվնասվի: Իսկ դա արդեն Կենտրոնական բանկի խնդիրը չէ, այլ Կառավարության, որի աշխատանքից ես գոհ չեմ»:

Հարցին՝ հնարավոր կլինի՞ մինչեւ տարեվերջ գնաճը մինչեւ 4 տոկոս նպատակային ցուցանիշին հասցնել, նա դրական պատասխան տվեց. «Որեւէ խնդիր այստեղ չեմ տեսնում, ԿԲ-ն դա կկարողանա կարգավորել: Վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքի գործոնը նրանք հստակ կարողանում են օգտագործել, այսինքն փողի զանգվածը կարողանում են կառավարել: Մեր գնաճը շատ է կախված միջազգային գներից եւ ես կանխատեսում եմ նաեւ, որ էներգակիրների գները կնվազեն, ինչը դրական կանդրադառնա մեր գնաճի վրա»:

Տնտեսագետն ընդգծեց՝ եթե գազի եւ էլեկտրաէներգիայի գներն աշխարհում նվազեն, դա արդեն դրական կազդի մնացած ապրանքների գների նվազման վրա: