Երեւանում նախատեսվում է նոր՝ արևմտահայերենով թատրոն հիմնել. մինչ այդ Զոհրապ է բեմադրվել

Արևմտահայերենի պահպանման եւ տարածման համար Կրթության, գիտության, մշակույթի եւ սպորտի նախարարության դրամաշնորհային ծրագրով «Հալեպ» հասարակական կազմակերպությունն իրականացնում է «Խղճմտանքի ձայներ. արևմտահայերեն թատերգություն» նախագիծը, որը կրում է Գրիգոր Զոհրապի համանուն ժողովածուի խորագիրը:

Այս ժողովածուից թատերական գործի է վերածվել «Փոստալ» նորավեպը: Ներկայացումը նվիրված է գրողի 160-ամյակին եւ ներկայացվում է արևմտահայերենով:

Թատերական խումբը Երեւանի Հովաննես Թումանյանի անվան տիկնիկային թատրոնում ունեցել է երեք ներկայացում եւ հանրապետության տարբեր շրջաններում շրջագայելով՝ հանդիսատեսի դատին կհանձնի եւս երկուսը. հուլիսի 18-ին «Խղճմտանքի ձայներ. արևմտահայերեն թատերգությունը» կներկայացվի Էջմիածնի մշակույթի տանը, իսկ հուլիսի 26-ին՝ Վանաձորի Հովհաննես Աբելյանի անվան պետական դրամատիկական թատրոնում:

«Հանրության լայն շերտերին արեւմտահայերենը հասանելի դարձնելը ամենամեծ խնդիրն է, որ նախագիծը դրել է իր առաջ։ Եվ դրան հասնելու լուծումը կազմակերպությունը գտել է հենց թատրոնի միջոցով իրականացնելով»,- ասում է ծրագրի ղեկավար Ավետիս Ափոշյանը:

Ծրագրի ղեկավարը, որ մարմնավորում է ստեղծագործության բացասական կերպարը՝ Ղազար աղային, նշում է, որ ներկայացման ժամանակ հանդիսատեսը վերջապես բացահայտելու է պատմության իրական մեղավորներին, տեսնելու է հետաքրքիր ու ինտրիգային տեսարաններ, որոնք դեռ երկար ժամանակ նրան ուղեկցելու են իրականությունը վերլուծելու ճանապարհին։

Ծրագրի ղեկավարը նշում է, որ բացի արեւմտահայերենի պահպանման խնդրից, մեծ նպատակ կա մանավանդ երիտասարդներին ծանոթացնելու նորավեպի իշխան Գրիգոր Զոհրապի ստեղծագործություններին, որովհետեւ Զոհրապի ասելիքը փիլիսոփայական է եւ մինչ այսօր արդիական, իսկ նրա ստեղծագորոծությունները, ցավոք, մեզ մոտ շատ քիչ են բեմադրվում:

«Թատրոնի մեջ մենք շատ կտեսնենք մեծ թատերագիրների՝ Հակոբ Պարոնյանի, Գաբրիել Սունդուկյանի եւ այլոց գործեր, բայց Զոհրապի ստեղծագործությունների բեմականացումը որպես այդպիսին շատ քիչ է: Հիշատակելի ներկայացումը, որ կար մեզնից առաջ, ներկայացվել է դեռեւս 1980-ականներին. այդ ժամանակ Վարդուհի Վարդերեսյանն էր խաղում: Հետո, ցավոք, չունենք ո՛չ ներկայացում, ո՛չ ֆիլմ: Ըստ իս՝ Գրիգոր Զոհրապի գործերն ավելի շատ ասելիք ունեն, նրա խոսքը փիլիսոփայական է եւ մտածելու տեղիք տվող, եւ որ ամենկարեւորն է՝ մինչ այսօր արդիական»,-ասաց Ավետիս Ափոշյանը:

Նրա խոսքով՝ ներկայացումը նույնիսկ ամենածույլ աշակերտի մոտ գիրքը ձեռքը վերցնելու եւ այն ընթերցելու հաստատուն ցանկություն է առաջացնելու, այդ պատճառով ներկայացումը բաց է միջին եւ ավագ տարիքի դպրոցականների համար: Ծրագրի հեղինակն անկեղծանում է՝ ժամանակային առումով ավելի ճիշտ կլիներ՝ ներկայացումը գարնանը կամ աշնանը լիներ. այդ ժամանակ ավելի շատ հանդիաստեսներ կունենային, այդ պատճառով նպատակ կա Զոհրապի մեկ այլ գործ բեմադրել նաեւ սեպտեմբերին՝ ներկայացումը հասանելի դարձնելով նաեւ դպրոցական բաժանորդային ծրագրով:

Նրա խոսքով՝ երեւանյան ներկայացումներին մեծ թվով երիտասարդներ են մասնակցել, տեղաբնակ եւ հայրենադարձ հանդիաստեսների մի մասի մասնակցությունը հովանավորել է «Հալեպ» հասարակական կազմակերպությունը:

Նախագծի ղեկավարը նշում է, որ արձագանքները մեծ մասամբ դրական են եղել, բոլորը գնահատել են Զոհրապ ընտրելու եւ արեւմտահայերենի մասին մտահոգ լինելու հանգամանքները:

Հետագա ներկայացումների ժամանակ իրենք հաշվի են առնելու թե՛ ռեժիսորի, թե՛ հանդիսատեսների կողմից արված դիտարկումները:

Հետաքրքվեցինք՝ ի՞նչ խնդիրներ են եղել ներկայացման հետ կապված, որին մեր զրուցակիցը պատասխանեց, որ հիմնականում լեզվի՝ արեւմտահայերենի յուրացման հետ կապված խնդիրներ են առաջացել:

«Երկուսս ենք, որ արևմտայերենը մեզ համար մայրենի լեզու է, մեկը՝ ես, մյուսը՝ տիկին Թուխիկ Կարապետյանը, ով Լիբանանից է եւ ներկայացնում է Հաճի Տյուրիկին: Մնացածը մեր տեղի հայրենակիցներ են՝ կրթությամբ դերասաններ, ովքեր փորձեցին հնարավորինս յուրացնել արեւմտահայերենը: Եվ դա պարզ է, որ մարդիկ 3 ամսվա ընթացքում չէին կարողան լեզուն 100 տոկոսով յուրացնել: Նշեմ նաեւ, որ դրանից առաջ էլ ես եւ գլխավոր ռեժիսոր Գրիշա Մնոյանը նորավեպը վերածել ենք թատերգության, որովհետեւ այն պիեսի տեքստ չէր»,- նշեց Ավետիս Ափոշյանը:

Ավետիս Ափոշյանը նշեց նաեւ, որ մոտ ապագայում նախատեսում են Երեւանում Գրիգոր Զոհրապի անվան արևմտահայերենով թատրոն հիմնել:

«Մեր թիմը այդ ուղղությամբ եւս աշխատում է, որ թատրոնը կորիզը դառնա, որ ամեն տարի այնտեղ ներկայացումներ ունենանք: Կենտրոնը կլինի Երեւանում, բայց նաեւ կշրջենք մարզերում, որովհետեւ դա էլ է ընդհանուր ռազմավարություն. նպաստել, որ արեւմտահայերենը Հայաստանում ծայրից ծայր հասանելի լինելի: Մենք փոքր քայլերով գնում ենք դեպի այդ նպատակների իրականացումը»,- ասաց նա:

Մարիամ Գեւորգյան