Ցածր եկամտաբերությունը կապ չունի պետության կենսաթոշակային համակարգի ուղղությամբ իրականացվող գործողության հետ. Խաչատրյան

Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի փոխնախարար Դավիթ Խաչատրյանը «ֆեյսբուք»-ի իր էջում անդրադարձել է կուտակային կենսաթոշակային համակարգին, ֆոնդերի կառավարմանն ու եկամտաբերության խնդրին:

«Վերջին 2 օրերին շատերի կողմից քննարկվում է Կենսաթոշակային հաշվի եռամսյակային հաշվետվությունը, և մասնավորապես ուշադրության է արժանացել 2022-I եռամսյակի բացասական եկամտաբերությունը։ Մինչ եկամտաբերության խնդրին անդրադառնալը՝ նախ ամփոփ ներկայացնենք, թե ինչպիսի կառուցվածք ունի Կուտակային կենսաթոշակային համակարգը և ինչպես է այն գործում։
Հայաստանում կենսաթոշակային ֆոնդերը կառավարում է ոչ թե պետությունը, այլ լիցենզավորված 2 կազմակերպություն. ֆրանսիական ծագումով «Ամունդի-ԱԿԲԱ ասեթ մենեջմենթը» և ավստրո-գերմանական «Ցե-Կվադրատ ամպեգա ասեթ մենեջմենթ Արմենիան»։

Ակտիվների այս կառավարիչներն ունեն տասնամյակների պատմություն ու փորձ, կառավարում են ահռելի ծավալների ակտիվներ։ Որպեսզի ավելի պատկերավոր լինի՝ փաստենք, որ օրինակ Amundi-ին աշխարհի ակտիվների ամենախոշոր կառավարիչների 10-նյակում է, շարքում է այնպիսինների կառավարիչների, ինչպիսիք են ամերիկյան JPMorgan Chase & Co.-ն, Goldman Sachs-ը, գերմանական Allianz-ը, շվեյցարական UBS-ը և այլն։ Ամունդիի կողմից կառավարվող ակտիվների ընդհանուր պորտֆելը կազմում է շուրջ $2 տրիլիոն։

Հայաստանում Amundi-ACBA Asset Management-ը և C-Quadrat Ampega Armenia-ը մասնակիցներիս և պետության կողմից կատարված հատկացումներն ուղղում են որոշակի եկամտաբերություն ունեցող ակտիվներ, կառավարում դրանք՝ նպաստելով ֆոնդերի միջոցների աճին։

Կառավարիչները կուտակային միջոցները կառավարում են 3-ական ֆոնդերում՝ կայուն եկամտային, պահպանողական և հավասարակշռված։ Միջոցների մոտ 98%-ը գտնվում են պահպանողական ֆոնդերում։
2021-IV եռամսյակի ամփոփված տվյալներում կուտակային ընդհանուր միջոցները կազմել է ավելի, քան 480 մլրդ դրամ ($1 մլրդ), որում մոտ 390 մլրդ-ը մասնակից-պետություն վճարած հատկացումներն են, իսկ 90 մլրդ դրամը ձևավորվել է ներդրումներից բերած եկամուտներից։

Այսինքն համակարգը վերջին 8 տարիներին ապահովում է դրական եկամտաբերություն, չնայած, որ եղել են և դեռ կլինեն ժամանակահատվածներ, երբ այն բացասական արդյունք կգրանցի, որի պատճառների և գործոնների մասին կխոսենք ստորև։

Ներդրումների շուրջ 67%-ը ՀՀ դրամով տեղաբաշխված է Հայաստանում՝ պետական պարտատոմսերում, բանկային ավանդներում և կորպորատիվ թղթերում, իսկ մնացած շուրջ 33%-ը՝ արտարժույթով (հիմնականում USD և EUR) արտասահմանյան արժեթղթերում, այդ թվում՝ մասնավոր խոշոր կազմակերպությունների բաժնային արժեթղթերում, պարտքային արժեթղթերում և այլն։
Այստեղ շատ կարևոր է արձանագրել արտարժույթով կատարված ներդրումների այն փաստը, որ կենսաթոշակային ֆոնդերում գոյացած միջոցները հաշվետվություններում (այդ թվում՝ յուրաքանչյուրիս մասով ձևավորվող) արտահայտվում են ՀՀ դրամով, այսինքն նախորդ ժամանակահատվածի համեմատ փոխարժեքի տատանումը կարող է դրամային արտահայտությամբ առաջացնել բարձր եկամտաբերություն և հակառակը։

Փորձենք օրինակով ներկայացնել. դիցուք եռամսյակի տվյալներով Վահեի կենսաթոշակային հաշվին առկա է 5 մլն դրամ, իսկ հաշվետու օրվա դրությամբ դոլարի փոխարժեքը 517 դրամ է, և այլ գործոններն անփոփոխ լինելու պարագայում, եթե հաջորդ եռամսյակի հաշվետու օրվա դրությամբ փոխարժեքը գրանցի 476 արժեքը, ապա Վահեն կունենա բացասական եկամտաբերություն՝ -130,851 դրամի չափով (հաշվի առնելով, որ Վահեի միջոցների 33%-ը կամ 1,65 մլն դրամի միջոցները ներդրված են արտարժութային ակտիվներում, որը նախորդ եռամսյակում կազմել է $3,191՝ 517 դրամ փոխարժեքի պայմաններում): Հետևաբար, եկամտաբերության մասին տեղեկատվությունը ստանալիս պետք է ուշադրություն դարձնել և համեմատական տանել վերջին և դրան նախորդող եռամսյակների հաշվետու օրվա դրությամբ փոխարժեքների միջև. էական տատանումը էական ազդեցություն կունենա եկամտաբերության վրա։
Այսօր, կուտակայինի մասնակիցներս, անուղղակի ձևով բաժնետերեր ենք այնպիսի կազմակերպություններում, ինչպիսիք են Amazon-ը, Apple-ը, Google-ը, Honda-ն, Samsung-ը, Nestle-ն և շատ ու շատ համաշխարհային հսկաներ։

Թե ինչպես է աշխատում արժեթղթերի շուկան՝ կարծում եմ շատերն արդեն պատկերացում ունեն, դրանք ֆինանսական տարբեր գործիքների միջոցով ապահովում են որոշակի եկամտաբերություն, ինչպես նաև բաժնետոմսի գնի բարձրացում՝ նաև գնաճով պայմանավորված, սակայն ամենատարբեր պատճառներով ամենահզոր կազմակերպության արժեթղթերը կարող են նույնիսկ գնանկում գրանցել՝ պատճառ կարող է դառնալ ՀՀ տնտեսությունում և համաշխարհային տնտեսություններում բարձր գնաճերը, վատատեսական սպասումները, շուկայում անկայունություններն ու անորոշությունները, պատերազմները, տեխնոլոգիական փոփոխությունները, սանկցիաները, ընդհուպ մինչև անհիմն բամբասանքներն ու դատական խոշոր հայցերը, օրինակները բազմաթիվ են։

Ամփոփելով վերոգրյալը՝ կարող ենք փաստել, որ ցածր կամ նույնիսկ բացասական եկամտաբերությունը որևէ կապ չունի պետության՝ կենսաթոշակային համակարգին ուղղությամբ իրականացվող գործողությունների հետ, և պետությանն ուղղված քննադատություններն ու մեղադրանքները ֆոնդերի միջոցների տնօրինման, կառավարման, և դրա հետևանքով գրանցած եկամտաբերության հարցում հիմնազուրկ են, իսկ երկարաժամկետ հատվածում եկամտաբերությունը եղել է և կլինի կայուն դրական»,- ասված է հաղորդագրության մեջ։

Տպել
1069 դիտում

ԱՄՆ նախագահ Բայդենը կրկին վարակվել է կորոնավիրուսով

Ծառը կոտրվել և ընկել է էլեկտրական լարերի վրա

Երևանի մետրոպոլիտենն աշխատում է իր բնականոն հունով

Անձրևից հեղեղվել է մետրոյի Շենգավիթ կայարանը (տեսանյութ)

Ինչու սպառվեց Ռոբերտ Քոչարյանի գործի վաղեմության ժամկետը, ինչ խախտում էր թույլ տվել դատավորը. ԲԴԽ նախագահը մանրամասնել է

Նիկոլ Փաշինյանը տիկնոջ՝ Աննա Հակոբյանի հետ ժամանել է Լոնդոն

Երևանս փայլատակում է. Սուրենյանը տեսանյութ է հրապարակել

Ռուսաստանը պատրաստ կլինի աշխատել ԱՄՆ ցանկացած նախագահի հետ. Լավրով

Օրհնության փոխարեն՝ անեծք. խաչը վզից կախ տված Գալստանյանը վերածվել է ատելության խոսքի ագրեգատի

Բախվել են «07»-ն ու տրակտորը․ կան վիրավորներ

Թումանյան փողոցում ամեն ծառ իր առանձին համակարգն ունի. Երևանում 20 կմ ոռոգման նոր ցանց է կառուցվում (տեսանյութ)

Ոստիկանական ուժեղացված ծառայություններ մարզերում. ինչեր են հայտնաբերվել

Հրդեհ է բռնկվել բազմաբնակարան կիսակառույց շենքի 8-րդ հարկում

Արարատ Միրզոյանը շնորհավորել է Եվրախորհրդարանի նախագահի պաշտոնում վերընտրված Ռոբերտա Մեցոլային

Կայացել է ՀՀ ազգային փոքրամասնությունների հարցերով խորհրդի նիստը. ինչ է քննարկվել

Հայաստանի ներկայացուցիչն ընդունել է Օլիմպիական 33-րդ խաղերի կրակը. փոխանցումավազքը տեղի է ունեցել Վիլիե-Կոտրե պալատում

Ինչ ազդակ ունեն հայ-ամերիկյան զորավարժությունները, ինչ կարող է այն տալ Հայաստանին. մանրամասնում է ռազմական փորձագետը

Փարիզի քաղաքապետը Օլիմպիական խաղերից առաջ լողացել է Սենում և հայտնել նպատակը

11-ամյա տղան շենքի տանիքից ընկել է «Նիսսան»-ի վրա. բժիշկները պայքարում են երեխայի կյանքի համար

Վահե Ղազարյանն այցելել է ՆԳՆ ոստիկանության զորքեր, շրջել ենթակա զորամասերում

Վահան Կոստանյանն ու UNESCAP-ի գործադիր քարտուղարը քննարկել են փոխգործակցության հետագա հեռանկարները

Հրդեհ Արմավիրի շենքերից մեկում. քաղաքացիներ են տարհանվել

ՀՀ-ն և Նեպալը՝ որպես լեռնային և դեպի ծով ելք չունեցող երկրներ, զարգացման առանձնահատուկ մարտահրավերներ ունեն. Կոստանյան

Քննարկվել են ՀՀ կառավարության և ICPC հիմնադրամի միջև համագործակցության խորացման հնարավորությունները

ԱՄՆ ՄԶԳ-ն պատրաստակամ է աջակցություն ցուցաբերել ՀՀ կառավարությանը. Արայիկ Հարությունյանն ընդունել է Ջոն Ալելոյին

95-ը՝ 95-ի դիմաց. Ռուսաստանը և Ուկրաինան գերիներ են փոխանակել

Թբիլիսիից Հայաստան է տեղափոխվել մարդուն առևանգելու, ավազակության և այլ մեղադրանքներով հետախուզվող տղամարդը

ՀՀ-ն հայտ է ներկայացրել հյուրընկալելու «ICPC» ծրագրավորման համաշխարհային ուսանողական օլիմպիադան

Սևանում ջրափրկարարներն ափ են դուրս բերել խեղդվող քաղաքացուն

Ավտոմեքենաներ են բախվել. տուժածը հոսպիտալացվել է

«Ասկորբինաթթու գլյուկոզով» դեղի շրջանառությունը ՀՀ-ում դադարեցնելու վերաբերյալ կարգադրագիր է տրվել. ԱԱՏՄ

Օդի ջերմաստիճանը կնվազի 4-7 աստիճանով. անձրև և ամպրոպ, մի քանի մարզում ուժեղ քամի կլինի

Ինչ փոփոխություններ է արձանագրել տարադրամի շուկան հուլիսի 17-ին

Ասիական զարգացման բանկի հետ բոլոր նախաձեռնություններն ուղղված են Կառավարության բարեփոխումների օրակարգի կյանքի կոչմանը

Մհեր Գրիգորյանի գլխավորությամբ միջգերատեսչական հանձնաժողովի նիստ է կայացել

Թաիրովի ավտոպահեստամասերի կետում հրդեհ է բռնկվել

Հայտնի է՝ երբ կկայացվի Հայաստանի հետ վիզաների ազատականացման երկխոսություն սկսելու վերաբերյալ որոշումը. Արման Եղոյան

ՆԳ նախարարն ու ԱՄՆ պետքարտուղարի տեղակալն այցելել են Պարեկային ծառայության վարչական համալիր (տեսանյութ)

ԵՄ-ն հավանություն է տվել Հարավային Կովկասում Տոյվո Կլաարի փոխարինմանը. ով է նոր թեկնածուն

Մերձավան համայնքը մի քանի միլիոն դրամի վնաս է կրել. ինչ է արել նախկին համայնքապետ Լևոն Գրիգորյանը, որ փուլում է գործը