Վախենում եմ, որ մի օր այնքան հեռանանք իրարից, որ այլեւս չճանաչենք. լույս է տեսել Անուշ Քոչարյանի «Վայրի խոտերը»

Լուսանկարի հեղինակ՝ Նազիկ Արմենակյան

«Ընթերցելիս հնարավոր է՝ մեկը կամ մի քանիսը, իսկ բարեհաճության դեպքում շատերը մտնեն այն «տարածք», որտեղ ինքս եղա․․․ Եթե դա պատահի այդպես, հաստատ լավ կլինի, որովհետեւ համոզված եմ՝ այդկերպ պատմելու եւս մի շանս կունենանք եւ գուցե ավելի շատ սիրենք իրար»: Լույս է տեսել Անուշ Քոչարյանի «Վայրի խոտերը» գիրքը: Գրքում ընդգրկված են նրա 2013-2021 թվականների բանաստեղծությունները: Հեղինակի հետ «Հայկական ժամանակ»-ի զրույցը՝ ստորեւ.

Անո՛ւշ, որքա՞ն ժամանակում ծնվեց գիրքը: Ի սկզբանե ծրագրե՞լ էիք այն գրել, թե՞ եկավ մի ժամանակահատված, երբ հասկացաք՝ ուզում եք գրվածքներն ամբողջացնել գրքի տեսքով:

- Գրքում ընդգրկված են 2013-2021 թվականների բանաստեղծություններ․․․ Եվ դրանք գրվել են տարբեր տարածական, զգացական, տեսողական դաշտերի հետեւանքով կամ մեջ, որոնք իրարից որքան էլ անկախ, նույնքան էլ կապակցման տեղ են ունեցել։ Չգիտեմ՝ հնարավոր է բանաստեղծություն գրել՝ մտածելով, որ նախ գիրքն է․․․ Իմ դեպքում հաստատ այդպիսի ուղղություն չի գործել։ Գիրքն արդեն վերջնարդյունք ամբողջությունն է՝ գրողից անջատված։

Ի՞նչ է ասել «Վայրի խոտեր»: 

- Մեծ հաշվով տեղն է, որի հետ թվաց՝ հաշտվել ենք, բայց, միեւնույն է, չիմացանք ո՛չ խաղաղության մասին, ո՛չ էլ պատերազմի։ Չճանաչեցինք իրար այնքան լավ, որ պատմել հնարավոր լինի, եւ գուցե նաեւ չսիրեցինք իրար։ Դիտելու ու փորձարկվելու «վայրն» է, որից հնարավոր չէ այնքան հեռանալ, որ մոռանաս ինքդ քեզ, ու նաեւ, փաստորեն, հնարավոր չեղավ այնքան մոտենալ, որ կանխատեսեինք լինելունը․․․ Պատերազմը, որի ընթացքում վայր(ի) խոտն ամենից շատ զգաց ու «տեսավ» եղածը, հնարավորություն տվեց նկատելու, շոշափելու, ի վերջո՝ մոտենալու․․․ «Վայրի խոտերը» այս իմաստով տարածք է, որն ընդգրկում է ժամանակը, որի մեջ ես ու դու ենք։ 

unnamed (1).jpg (587 KB)

- Անցել է մեկ շաբաթ, ինչ հասանելի է գիրքը ընթերցողին: Ի՞նչ արձագանքներ, կարծիքներ եք լսել:

- «Վայրի խոտեր»-ում ընդգրկված գործերից մի քանիսը կենսական տարածք մտել են ավելի վաղ, քան գիրքն է․ դրանք թարգմանվել են անգլերեն, վրացերեն, ընթերցվել հանրային, գրական հարթակներում, ռադիո եւ հեռուստաեթերներում, տպագրվել առանձին․․․ Կարճ ասած՝ ընթերցողին ծանոթ է «վայրը», եւ այս իմաստով գիրն ու ընթերցողը, ես ու ընթերցողը այս տարիների ընթացքում «հանդիպում» էինք ամեն օր, տեքստը պարբերաբար մեջբերվում էր այս կամ այն հարթակում, երկխոսության տեղ բացում կամ պարզապես իրավիճակային կոնտեքստում տեղավորվում։ 

Ի՞նչ կուզեք փոխի այն մարդկանց մտածողության մեջ, որ հաջողված համարեք դրա ծնունդը:

- Չեմ կարծում, որ որեւէ մեկը պիտի հաշվի նստի այս գրքի հետ։ Եվ առավել եւս չունեմ մտածում, թե այն պիտի հիմա որեւէ էական ազդեցություն ունենա․․․ Խնդիրն այն է, որ գիր(ք)-ը, առանձին վերցրած, խնդիր չունի․ այն իր համար ապրելու է, որովհետեւ նախեւառաջ ապրվածի հետեւանք-արդյունք է: Հնարավոր է՝ մեկը կամ մի քանիսը, իսկ բարեհաճության դեպքում շատերը մտնեն այն «տարածք», որտեղ ինքս եղա․․․ Եթե դա պատահի այդպես, հաստատ լավ կլինի, որովհետեւ համոզված եմ՝ այդկերպ պատմելու եւս մի շանս կունենանք եւ գուցե ավելի շատ սիրենք իրար։

- Օրերս հրատարակչություններից մեկի տնօրենը համեմատական էր անցկացրել խաղադրույքներ կատարելու եւ գիրք գնելու միջեւ. 2021 թվականին 3.9 միլիարդ դրամի խաղադրույք է կատարվել, իսկ գիրք գնվել՝ 1.8 միլիարդի: Ըստ Ձեզ՝ սա ինչի՞ մասին է վկայում:

- Հարցից գուցե մեծ հաշվով շեղվեմ, բայց իսկապես ակամայից միտքս եկավ հոլանդացի մշակութաբան Հայզինգայի «Խաղացող մարդու» տեքստերից այն կտորը, որ խաղն ավելի հին է, քան մշակույթը, եւ մյուս կողմից էլ «խաղը սովորական կամ իրական կյանքը չէ»․․․ Խաղի մեջ մտնելը կոնկրետ արդյունքի է բերում, մարդը դա գիտի՝ կա՛մ հաղթում է, կա՛մ պարտվում (պարտության վիճակագրությունն ավելի խոսուն է, իհարկե), իսկ բոլորն են արդյոք տիրապետում գիրք կարդու «խաղադրույքի» հնարավորությանը․․․ Թերեւս՝ ոչ։

Գրականություն ու թատրոն սիրող մարդիկ ժամանակին առաջադեմ էին համարվում, հիմա այլ արժեքներով է չափվում առաջադեմ լինելը՝ լավ մեքենա, հեռախոս եւ այլն: Սա քաղաքակրթության գահավիժո՞ւմ է, թե՞ քաղաքակրթության նոր ձեւաչափ: 

- Գնահատական տվողն իսկապես ես չեմ։ Հարցը մասշտաբային է եւ որոշ իմաստով նաեւ հռետորական։ Կարող եմ զուտ մասամբ որոշակիացնել իմ դիրքորոշումը եւ, հնարավոր է, նաեւ սխալվեմ․․․ Կարծում եմ՝ մարդը շարունակում է ունենալ առաջնային զգացումները՝ զայրանում է, զարմանում է, պարզ բանից ոգեւորվում եւ միաժամանակ հիասթափվում։ Մարդն իր կյանքը դեռ որ չի կարող պատկերացնել առանց արեւի, առանց գիշեր-ցերեկի, առանց այլ մարդու հետ առնչվելու հրաշալի ու բացառիկ հնարավորության․․․ Քաղաքակրթությունն այս համատեքստում ուրիշ պատմություն է․ ձեւափոխվում է շատ բան, ձեւախեղվում՝ եւս, բայց դա չի նշանակում, որ առաջ եւ հետի մասին կարող ենք խոսել, ոչ էլ գահավիժման կամ ձեռքբերման։ Ամեն ինչ կարծեմ բնականոն է, ու հենց չեղավ, դժվար թե մենք՝ մարդկությունը, շարունակի լինել։

Ասում են՝ Դուք մարդուն ուսումնասիրելու, նրա էությունը բացահայտելու յուրահատուկ տաղանդ ունեք: Հաճախ ենք լսում տարբեր լավ ու վատ որակումներ հենց մենք մեր մասին, ոմանք ասում են, որ հայ ազգը դյուրահավատ է, ոմանք էլ, որ շատ տաղանդավոր ենք եւ այլն…. Իսկ ինչպիսի՞ն ենք մենք Անուշ Քոչարյանի աչքերով:

- Չգիտեմ՝ ով կամ ովքեր են ասել եւ ինչ առիթով, բայց հետաքրքիր էր․․․ Ես խուսափում եմ «մենք» բառից, չնայած որ հոգնակիով հաճախ եմ խոսում։ Ամեն դեպքում, իսկապես ինձ համար մեծ խնդիր է գնահատական տալ ընդհանրական իմաստով եւ/կամ անգամ դիտարկում անել։ Ես կարող եմ խոսել ինքս ինձ հետ, մտածել՝ այստեղի հետ որքան եմ տեղորոշված, եւ, որոնք են հարցերը, որ խնդրականացնում եմ․․․ Բայց մեծ հաշվով սա անգամ կարեւոր չէ, որովհետեւ չեմ վախենում, թե մի օր հոգնակիով խոսելու համար նյութ չեմ ունենա․․․ Վախենում եմ, որ մի օր այնքան հեռանանք իրարից, որ այլեւս չճանաչենք։ Մնացած ամեն բան պայմանական ու հարաբերական է․․․ Ազգային եւ պատմական կոնտեքստը ենթարկվում է ավելի մեծ՝ մարդկային ու համաշխարհային պատմական կոնտեքստին․․․ Եվ պարզ, եզակի մարդը շարունակում է իր հավատալու տեղն ունենալ՝ անկախ կոնտեքստի փոփոխությունից․․․ Մենք բոլորս նույն արեւն ու երկինքն ենք կիսում։ Բա՛վ է այսկերպ «մենք»-ը բնորոշել։

Տպել
647 դիտում

Կյանքից հեռացել է անկախ Հայաստանի ըմբշամարտի ֆեդերացիայի առաջին նախագահը

Լիլիթ Մակունցը ԵԱՀԿ ՄԽ ամերիկացի համանախագահի հետ քննարկել է Լաչինի միջանցքում ստեղծված իրավիճակը

Արայիկ Հարությունյանը Կրթության տեսչական մարմնի աշխատակազմին է ներկայացրել նորանշանակ ղեկավարին

Հարբած տղամարդը փորձել է գողանալ Լենինի դին

Տաշիրի և Սարատովկայի բնակիչները հայհոյել, ծեծի են ենթարկել իրենց ընկերոջը տուգանած պարեկներին. 3 անձ կալանավորվել է

Ծանր հիվանդություններով 6 անձ Արցախից տեղափոխվել է ՀՀ բժշկական կենտրոններ

Թուրքիայի ավերիչ երկրաշարժի զոհերի թիվը մոտենում է 4 հազարի, վիրավորներինը՝ գերազանցում 20 հազարը

Նյու Յորքում գրանցվել է վերջին 40 տարվա ամենաուժգին երկրաշարժը

ԱԺ օրակարգում Սեյրան Օհանյանի և Արմեն Չարչյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու համաձայնություն տալու հարցն է

Վահան Քերոբյանն ու Էդուարդո Էռնեկյանը քննարկել են «Զվարթնոց» օդանավակայանի ընդլայնման նախագիծը

Թուրքիայում գրանցվել է ևս մեկ ուժգին երկրաշարժ

Մալաթիայում երկրաշարժից զոհված հայ ամուսինների մանկահասակ երեխաներից մեկը հիվանդանոցում մահացել է

Մասամբ փակ են Արագածի և Սիսիանի տարածաշրջանների ավտոճանապարհները. ՀՀ մարզերում առատ ձյուն է, բուք, մերկասառույց

«Մալաթիա» տոնավաճառն այսօրվանից մասամբ սկսել է գործել

Ադրբեջանի կողմից արդեն վեցերորդ անգամ խափանված գազատարը դեռ չի գործում. ԱՀ ԱԳՆ-ն կոչ է անում միջազգային պատժամիջոցների

ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարը վստահեցրել է, որ կարվի ամեն ինչ՝ Սիրիային օգնելու համար

Հրդեհ Աբովյան քաղաքում. այրվել են տնակն ու կից կիսակառույցը

Երեկվա ընթացքում փրկարարներն արգելափակումից դուրս են բերել 277 ավտոմեքենա

Առաջարկ է ներկայացվել գետնանցումները կահավորել հայ գործիչների լուսանկարներով՝ նկատի ունենալով արդեն առկա օրինակը

Թուրքիայում համազգային սուգ է հայտարարվել. վերջին տվյալներով զոհվել է 1651 մարդ

Աղետը մեծ է, համերաշխությունն էլ պետք է մեծ լինի․ Փայլանն առաջարկում է օգնել փողոցում մնացած անտուն քաղաքացիներին

Կորոնավիրուսով վարակված հիվանդներն այսուհետև կբուժվեն մեկ կենտրոնում

Պաշտոնական այցով Հայաստան կժամանի Խորվաթիայի ԱԳ նախարարը

Թուրքիայի և Սիրիայի երկրաշարժը շատ ավելի ուժեղ է, քան 1988 թվականի Սպիտակինը, սրանք անսպասելի չէին. սեյսմոլոգ

Բերդի նախկին ղեկավարին մեղադրանք է ներկայացվել․ քրեական վարույթով նախաքննությունն ավարտվել է

ՌԴ ԱԻՆ առաջին ինքնաթիռն ուղղություն է վերցրել Թուրքիա․ զոհերի թիվը հասել է 1651-ի, Սիրիայում 960 մարդ է մահացել

Շրջանների զգալի մասում սպասվում է ձյուն, Երևանում ձնախառն անձրև կտեղա

ՀՀ-ում տղամարդկանց շրջանում անպտղության ցուցանիշը մտահոգիչ է, հիմնական պատճառներից մեկը ծխախոտի օգտագործումն է․ մասնագետ

Եվրոն և ռուսական ռուբլին էժանացել են, ԱՄՆ դոլարը՝ թանկացել

Թուրքիայում զոհերի թիվը հասել է 1541-ի․ փոխնախագահը կոչ է արել պատրաստ լինել թվի աճին

Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության էթնիկ զտումը կանխելու համար անհրաժեշտ է Ադրբեջանի նկատմամբ ավելացնել ճնշումը․ Միրզոյան

Քննարկվում է երկրաշարժից տուժած Սիրիային և Թուրքիային մարդասիրական ու փրկարարական օգնության տրամադրումը. ՀՀ ԱԳՆ խոսնակ

«իԳործ» ծրագրի 2 փուլերի մասնակիցների մոտ 68 տոկոսը հայրենադարձվել է․ ՀՀ վարչապետն ընդունել է ծրագրի մասնակիցներին

Առատ ձյան պատճառով շտապօգնության մեքենան չի կարողացել հասնել 8 ամսական երեխային տուն․ օգնության են հասել փրկարարները

Միրզոյանը Ֆրիդրիխ Էբերտ հիմնադրամում խոսել է հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների կարգավորման վերջին զարգացումների մասին

Նիկոլ Փաշինյանը Էմանուել Մակրոնի հետ քննարկել է ԼՂ-ում ստեղծված հումանիտար ծանր իրավիճակը

Երկրաշարժից հետո թուրքական Իսկենդերուն նավահանգստում ուժեղ հրդեհ է բռնկվել․ այրվում են նավերի բեռնարկղերը

Արցախում ժամանակավորապես կդադարեցվի գազով ջեռուցվող կրթական և այլ հաստատությունների դասագործընթացը․ ԱՀ ԿԳՄՍՆ

ԱԳ նախարարը Յոհան Վադեֆուլին է ներկայացրել Լաչինի միջանցքի արգելափակման հետևանքով ԼՂ-ում ստեղծված ճգնաժամի մանրամասները

Մենք նույնպես անմասն չենք ռիսկերից, Երևանում մեկնարկել է 4-րդ կարգի վթարային շենքերի վերակառուցման ծրագիրը․ Ավինյան