Ամերիկայում գործարարը հարուստ է, նույնը Հայաստանի մասին ասել չենք կարող. Թարվերդյանը՝ ԱՄՆ այցելության նպատակների մասին

«Միացյալ Հայաստան» կուսակցության առաջնորդ Երվանդ Թարվերդյանի խոսքով՝ իր վերջին այցելությունն ԱՄՆ նպատակ էր հետապնդում տեղի մի շարք քաղաքներում ուսումնասիրություններ անցկացնել՝ թե՛ որպես քաղաքացի, թե՛ գործարար: Վերջինս ցանկացել է ավելի խոր հասկանալ ԱՄՆ կառավարման համակարգը, դրա դրական և բացասական կողմերը, և թե ինչ կարող է ՀՀ-ն վերցնել այդ ամենից և կիրառել իր գործիքակազմում:

«Հաշվի առնելով այն, որ մենք ունենք Սփյուռք՝ մեր արտաքին քաղաքականությունը պետք է լինի բազմաբևեռ՝ աշխարհի բոլոր երկրների հետ՝ ի նպաստ Հայաստանի: Բացի դա, միայն Կալիֆոռնիայի նահանգում ապրում է 800 հազար հայ, որն էլ իր տնտեսական հզորությամբ առաջատարներից է: Հաշվի առնելով նաև այն հանգամանքը, որ մեր կուսակցությունը մասնակցելու է Երևանի ավագանու ընտրություններին՝ ինձ հետաքրքիր էին խիստ հայաբնակ Լոս Անջելեսի կառավարման որոշակի մոդելները: Սովետմիության փլուզումից հետո շատ երևույթներ Հայաստանում մնացել են սովետական էլեմենտներով, սակայն փաստն այն է, որ ժամանակակից աշխարհը զարգանում է, ոչ թե մնում նույն տեղում»,- «Հայկական ժամանակ»-ի հետ զրուցում նկատում է նա՝ հավելելով՝ մենք շատ ենք խոսում Սփյուռքի մասին, բայց այն չենք կարևորում անհրաժեշտ չափով:

Վերջինս, համեմատականներ տանելով հայաստանյան և ամերիկյան կառավարման համակարգերի միջև, ընդգծում է դրանց տարբերությունները՝ ասելով՝ ԱՄՆ-ում տնտեսական զարգացման հիմքում ընկած է բիզնեսը, սակայն նույնը չենք կարող ասել Հայաստանի մասով:

Ըստ զրուցակցի՝ ԱՄՆ-ում ժողովրդավարական համակարգն արդեն հարյուրամյակներ է, ինչ գործում է, որի շնորհիվ էլ երկրում բավականին զարգացած է բիզնեսը:

«Ամերիկայում գործարարը հարուստ է, իսկ նույնն ասել Հայաստանի մասին չենք կարող: Ամերիկայում գործարարը չի վախենում պետական վերահսկող մարմիններից, նա վախենում է իր և իր աշխատողի քաղաքացիաիրավական հարաբերությունները ճիշտ պահելուց: Բացի դա, համեմատելի չեն նաև ամերիկյան և հայաստանյան բանկային համակարգերը. մի շարք ծրագրեր Հայաստանում չեն ֆինանսավորվում, որովհետև բանկերն ի վիճակի չեն անգամ մեկ գործարարի մեծ ֆինանսավորում տրամադրել: Մեր պարագայում անգամ հանրային տրանսպորտի գործելը լավ վիճակում չէ, որը կարող է կարգավորել քաղաքապետարանը: Ամերիկայի քաղաքային իշխանությունը հետևում է նաև նրան, որ քաղաքը լինի ապահով և մաքուր»,- ասում է նա:

Թարվերդյանի խոսքով՝ մենք ունենք ազգային առանձնահատկություններ, որոնք կարող ենք համադրել ամերիկյան կառավարման այն էլեմենտների հետ, որոնք կարող են աշխատել նաև Հայաստանում:

Անդրադառնալով Գլենդելի քաղաքապետ Արտաշես Քասախյանի հետ հանդիպմանը՝ քաղաքական գործիչն ասում է՝ վերջինս զարմացել է և շոյվել իր այն վերաբերմունքից, երբ հարցրել է, թե ինչ է ակնկալում Սփյուռքը Հայաստանից:

«Ճիշտ է, ես խուսափեցի դա հանրայնացնել, սակայն փաստ է, որ նա իրոք զարմացել էր և ասում էր, որ առաջին անգամն է, երբ հարցնում են՝ ի՞նչ ակնկալիքներ ունեն: Ես սա բացատրեցի այն համատեքստում, որ ընկերության մեջ կապ չունի՝ Սփյուռք-Հայաստան, թե Հայաստան-Ամերիկա կամ այլն: Երբ որևէ բան տալիս ես, պետք է որևէ բան էլ հետ ստանաս, նույնն էլ՝ հակառակը: Թերևս զարմանքից նա չկարողացավ տալ իմ հարցի պատասխանը՝ ասելով, որ անպայման կմտածի այդ ուղղությամբ և կպատասխանի»,- մանրամասնում է Թարվերդյանը:

Անդրադառնալով Սփյուռքի շրջանում հայերենը զարգացնելուն՝ ասում է՝ եթե ուզում ենք՝ Սփյուռքը հայերեն խոսի, պետք է զբաղվել հայկական դպրոցներ բացելու գործով. «Մենք պետք է գոնե որպես ներդրող Սփյուռքում փորձենք հայկական դպրոցներ բացել, որն ամեն առումով շատ լավ ծրագիր կլինի: Մեր լեզուն ամենակարևորներից է, որի շուրջ պետք է համախմբվի ողջ հայությունը»:

Թարվերդյան իր ԱՄՆ այցելության ժամանակ հանդիպել է նաև տեղի ակտիվ հասարակական խավի հետ. «Մենք պետք է որպես ազգ խելացի լինենք և այնպես անենք, որ տեղի կառավարման մարմիններում հայեր ընտրվեն, որպեսզի ոչ միայն հետագայում իրենց հետ համագործակցենք, այլև որ իրենք էլ ապրեն ավելի հարմարավետ պայմաններում»:

Զրուցակիցը, անդրադառնալով նաև այն խնդրին, որ ԱՄՆ Կալիֆոռնիա նահանգում ՀՀ հյուպատոսությունը չունի գլխավոր հյուպատոս, խիստ բացասական է գնահատում դա:

«Ամբողջ աշխարհում աշխատողը դեֆիցիտ է, բայց՝ անհրաժեշտ: Ինչպե՞ս կարող է 800 հազար բնակչություն ունեցող Կալիֆոռնիայում չլինել ՀՀ գլխավոր հյուպատոս, ով կկարգավորի և կհամակարգի տեղի բնակիչների խնդիրները: ՀՀ դեսպանն էլ անգամ հանդիպումներ չի նախաձեռնում: Եթե այդպես է, թող նրան փոխեն, այլ մարդու նշանակեն, ով կզբաղվի այս գործով»,- ասում է նա:

Թարվերդյանը նաև հավելում է՝ ԱՄՆ հայ համայնքը խորապես մտահոգված է ադրբեջանական ագրեսիայի և Լաչինի միջանցքի փակ լինելու հետ կապված:

«Ցավալի է, որ այս հարցում մենք չենք օգտագործում ողջ հայության ռեսուրսը: Եթե մեր դեսպանը չի հանդիպել Գլենդելի քաղաքապետի հետ, որն ազգությամբ հայ է, ապա ինչպես կարող ենք իմանալ, թե որքան ռեսուրս ունի Սփյուռքն ԱՄՆ-ում, որոնք կարող ենք օգտագործել՝ ի նպաստ մեր հայրենիքի: Ի վերջո, դիվանագիտությունը մարդկային շփումների արդյունք է. ինչքան շփում, այդքան նոր հնարավորություններ»,- ընդգծում է նա:

Նատալի Մկրտչյան