Քաղաքական գործիչները «պարուհիներ են», երբ մոտենում է որոշակի տարիք, պետք է իջնեն բեմից. Ազատ Արշակյան

Գերագույն խորհրդի պատգամավոր Ազատ Արշակյանին հանդիպեցինք «Հանուն Հանրապետության» կուսակցության 3-րդ արտահերթ համագումարին. հրավիրյալների թվում էր։ 

«Բոլոր այն միջոցառումները, որոնք հանուն ժողովրդավարության են, ինքնիշխանության, ազատության եւ իրավահավասարության, մասնակցում եմ հաճույքով, ու եթե ձայն են տալիս, խոսում եմ սիրով»,- ներկա լինելու առիթը ներկայացրեց քաղաքականությունը 1996-ին թողած եւ այժմ քաղթոշակառուի կարգավիճակով հասարակական-քաղաքական անցքերին հետեւող նախկին պատգամավորը։ 

«Հայկական ժամանակ»-ի հարցին՝ մտադիր չէ՞ անդամագրվել որեւէ կուսակցության, վերադառնալ քաղաքականություն եւ իր փորձն ու գիտելիքն ի սպաս դնել հանուն հանրապետության, պարոն Արշակյանը նկատեց․

«Ես  Քրիստոնեա-դեմոկրատական միության նախագահի պաշտոնից 1996-ին հրաժարական տվեցի եւ հայտարարեցի՝ անցնում եմ թոշակի, երիտասարդ, նոր, թարմ էներգիայով ու կարողություններով, երկրի կառուցմանը միտված ծրագրեր ունեցող մարդկանց էլ հրավիրեցի ու առաջարկեցի շարունակել կուսակցական գործը. ես իմն արդեն արել եմ, ժամն է կուսակցական, քաղաքական սերնդափոխության։ Իհարկե, երբեմն գայթակղիչ է, ուզում եմ թոշակառուի կարգավիճակով լինել երիտասարդության կողքին եւ, ինչպես դուք ասացիք, իմ փորձառությունը, իմ հանդարտ լինելը եւ այլ կարողություններն ի սպաս դնել հանուն պետականաշինության, վեհ գործերի։ Բայց ես արդեն տարեց եմ եւ բավական լուրջ կարգավիճակ ունեմ. քաղթոշակառուն նույնպես կարգավիճակ է։

Ուստի կոչ եմ անում իմ կարգավիճակում գտնվողներին, որոնք իրենց գործն արել են, անցնել թոշակի՝ թոշակառուի կարգավիճակը հարգել եւ տեղ բացել երիտասարդների համար։ Զառամյալները, այո՛, պետք է հեռանան քաղաքականությունից, սպորտից եւ իջնեն բեմից։ Մեզ՝ վետերաններիս էլ, քաղաքական նոր սերունդը պետք է որոշակի կարգավիճակ տա, օրինակ՝ հրավիրի այսպիսի միջոցառումների։ Ինձ հրավիրել են եւ ինձ նման շատերին պետք է հրավիրեին՝ Գերագույն Խորհրդի այլ պատգամավորների, որոնք հռչակել են Հայաստանի անկախությունը»։

Նրա հետ մեր ամբողջական զրույցը՝ ստորեւ.

- Պարոն Արշակյան, քաղթոշակառուներից ոմանք՝ ՀՀ նախկին նախագահները, ինչպես տեսնում ենք, քաղաքական դաշտը թողնելու մտադրություն չունեն, ավելին՝ մասնակցում են իշխանափոխության օրակարգով հանրահավաքների եւ ջանում նորից իշխանության գալ։ Ի՞նչն է նրանց դրդում ամեն գնով մնալ քաղաքականության մեջ եւ/կամ վերադառնալ իշխանության, այն դեպքում, երբ, մեղմ ասած, ժողովրդականություն չեն վայելում, եթե չասենք՝ մերժված եւ ատելի են ժողովրդի կողմից։ Արդյոք, ի դեմս նրանց, գործ ունե՞նք քաղաքական սադիստների կամ մազոխիստների հետ։   

- Քաղաքականությունը շատ նման է սպորտին. որոշակի տարիքում մարդը կարող է նվաճումներ ունենալ, այսինքն՝ պատրաստ է լարվածության, ի վիճակի է ծանրաբեռնված մարզումների՝ հանուն մրցանակի։ Նույնը եւ պարուհին։ Բայց նա որոշակի տարիքում պետք է իջնի՛ բեմից։ Քաղաքականության մեջ քաղաքական գործիչները ճիշտ այդպիսին են՝ պարուհի են, երբ մոտենում է որոշակի տարիք, նրանք դառնում են ժամկետանց եւ պետք է լքեն քաղաքական հարթակը։ Դուք վկայակոչեցիք նախկին նախագահներին․ նրանք ծրագրեր են ունեցել, դրանք հաջողությամբ կամ անհաջողությամբ իրականացրել են, եւ մեր պետության այսօրվա կարգավիճակը ցույց է տալիս, որ ընդհանուր առմամբ ձախողվել են։ Եվ հիմա այդ ձախողվածների տողանը՝ նախագահներ, նախարարներ, պատգամավորներ, դիվանագետներ, զինվորականներ․․․ «կրկին փորձելու» մտադրությո՞ւն ունի, նորից գալու ու քանդելո՞ւ, մեզ նորից «Շուշիի հռչակագրին» բերելո՞ւ։ Ուզում են նորից գալ, որ ի՞նչ անեն։

Ելակետը 1989 թվականի դեկտեմբերի 1-ի Սովետական Հայաստանի գերագույն սովետի որոշում էր՝ «միացում»։ Գագաթնակետը դա է եղել, իսկ մնացածը վայրէջք է եղել։ Կարծում եմ, որ պետք է սթափ գնահատական տանք նախորդ իշխանություններին, այդ թվում՝ եւ իմ՝ իշխանություն եղած ժամանակներին, անձամբ ինձ, որպեսզի ամեն մեկն իր տեղը իմանա։ Նրանք առաջինը ձախողվել են, ձախողել են քաղաքական սերնդափոխությունը, իրենց արածն արել են եւ պետք է հեռանան։ Ձախողվածները պետք է ոչ թե իշխանության հավակնեն, այլ հրավիրվեն սյունի մոտ, եւ նրանց մատնացույց անելով՝ պետք է ասել՝ սիրելի՛ ժողովուրդ, այսպիսիններին այլեւս չընտրեք։ Հիմա ի՞նչ է տեղի ունենում՝ իշխանությունը կորցրածները (նրանք չեն հանձնել իշխանությունը, այլ հե՛նց կորցրել են) երբ փորձում են նորից բարձրանալ որպես «բալերինա», բախվում են ժամկետանցության խնդրին եւ արժանանալու են միայն խղճահարության։

- «Ժամկետանց» կամ «իրենց առաքելությունը ձախողած» քաղաքական ուժերին  հակակշռելու համար ինչպիսի՞ ուղղվածության, դավանանքի, արժեհամակարգի ուժեր պետք է ասպարեզ գան։ Ուժեր, որոնք կդառնան նաեւ իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության գաղափարական մրցակիցն ու ռեալ այլընտրանքը։

- Պետությունը, պետական քաղաքականությունը ես համեմատում եմ հեծանիվի հետ, որն ունի երկու ոտնակ (педаль)՝ շարժվելու եւ նույնիսկ կայունությունը պահելու համար։ Մի ոտնակը իշխանությունն է, մյուսը՝ ընդդիմությունը, դրանք հավասարազոր են, երկուսի լեգիտիմության բալանսն էլ երաշխավորում է պետության կայունությունը։ Մի բան, որը այսօր խիստ բացակայում է՝ չկա լեգիտիմ ընդդիմություն։ ՔՊ-ի եւ իր համակիրների խնդիրն է ընդառաջ գնալ ապագային միտված քաղաքական ուժերի սերնդափոխությանը։ Իրենք պետք է հաշտվեն այն մտքի հետ, որ վաղ թե ուշ հանձնելու են իշխանությունը, ռեյտինգային որոշակի անկումները նախազգուշացումներ են։ Բայց հանձնելու են ոչ թե երեկվա կամ երեկ չէ առաջին օրվա նախագահներին ու նրանց շուրջ համախմբված կողմնակիցներին, այլ ապագա իշխանությանը, այն ուժերին, որոնք պայքարում են հանուն ժողովրդավարության, ինքնիշխանության, հարեւանների հետ համակեցության, խաղաղության, այսինքն՝ այն ուժերին, որոնք երեկվա եւ այսօրվա ծրագրերից բացի՝ այլընտրանքային ծրագիր են առաջարկում, այլ մի բան՝ մեր երկրի զարգացման եւ առաջընթացի համար։

Որպեսզի հեծանիվի «պեդալը» աջ ու ձախ անի, օրենսդիր միջավայրում պետք է համապատասխան երաշխիքներ ձեւավորվել, որ ընդդիմությունը կարողանա ռեսուրսներ կուտակել՝ փոխարինելու այսօրվա իշխանությանը, որպեսզի ապագա կյանքը կարգավորող մրցունակ ծրագրեր ունեցող այլընտրանքային ուժերը (խոսքը, բնավ, դրածո, կեղծ ընդդիմության չէ) կարողանան իշխող ուժի հետ մրցության մեջ մտնելով՝ հեռացնել իշխանությունից։ Ինքը իշխող ուժն էլ իշխանությունը հանձնի սահմանադրական եղանակով եւ, իհարկե, ձեռքսեղմումով։ Այսօրվա ընդդիմությունը չի կատարում իր՝ «ոտնակի» ֆունկցիան, այդ պատճառով էլ պետականաշինությունը կանգնել է։

- Իսկ ինչպե՞ս անել, որպեսզի «երեկվա» կամ «երեք չէ առաջին օրվա իշխանությունը» չկարողանա նորից հայտ ներկայացնել եւ այսպիսի խորհրդարանի ձեւավորման պատճառ դառնալ՝ տիտղոսային ընդդիմություն, եւ խոչընդոտել պետականաշինությանը։  

- Երեկվա քաղաքական ուժերը, այո՛, պետք է գնան եւ կանգնեն թոշակառուների տողանում։ «Երեկվա» ասելով՝ մենք հասկանում ենք ոչ միայն նրանց ֆիզիկական մաշվածությունը, այլ նաեւ՝ գաղափարների։ «Անցած սեզոնի» ծրագրերով մարդիկ երբ երկրի կառավարումը ստանձնելու քաղաքական հայտ են ներկայացնում, պետք է նաեւ այդ ծրագրերի վերաբերյալ հաշվետվություն ներկայացնեն, որում անպայման կլինի դրանց տրված ներքաղաքական գնահատականը։

Նրանցից շատերը՝ ԱԺ նախկին պատգամավորներ, նախարարներ, նախագահներ․․․ քրեաօլիգարխիկ շահեր ներկայացնող, նույնիսկ այդպիսի նկարագիր ունեցող անձինք, հայտնի են իրենց որոշումներով, քվեարկություններով։ Պետք է ինստիտուտը լինի հաշվետվության եւ գնահատականի՝ ի՞նչ գնահատական ենք տալիս մեր նախկին իշխանության այս, այս, այս արարքներին եւ որոշումներին։ Վաղեմության ժամկետն էլ պետք է հանվի դրանց վրայից։ Օրինակ՝ որեւէ մեկը հաշվետվություն ներկայացրե՞լ է իր օրոք ընդդեմ ինքնիշխանության կատարված քայլերի մասին։ Մասնավորապես՝ 2013 թ․սեպտեմբերի 3-ի կատաստրոֆիկ, խայտառակ որոշման (այդ օրը ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը հայտարարեց Մաքսային միություն մտնելու, այդ նպատակներով անհրաժեշտ գործնական քայլեր ձեռնարկելու, իսկ այնուհետեւ՝ Եվրասիական տնտեսական միության կազմավորմանը մասնակցելու ՀՀ  որոշման մասին -խմբ.), դրա ռատիֆիկացման համար պետք է մարդիկ հաշվետվություն ներկայացնեն՝ ինչու այդպես որոշվեց։  

- Պարոն Արշակյան, գանք ակտուալ թեմային՝ խաղաղության գործընթացին։ Ի՞նչ եք կարծում՝ ՀՀ-ն իր ներկայիս դիմադրողականությամբ եւ կարողություններով՝ անվտանգային, տնտեսական, ժողովրդավարական, ի վիճակի՞ է Ադրբեջանի հետ գնալ հարաբերությունների կարգավորման, այն դեպքում, երբ Ադրբեջանը ուժի դիրքերից է խոսում եւ տարածքային նկրտումներ ունի ՀՀ-ի նկատմամբ։

- Խաղաղության գործընթացում Հայաստանը մենակ չէ աշխարհում, մենք ունենք դաշնակիցներ եւ հակառակորդներ։ Խաղաղության որեւէ պայմանագիր ունի երկու կողմ՝ պարտված եւ հաղթած։ Ում հետ որ պետք է կնքենք պայմանագիրը, դրա նախապայմանը պետք է լինի արդարությունը, այսինքն՝ այն պետք է բխի թե՛ մեր շահերից, թե՛ նաեւ չպետք է հակասի դիմացինի շահերին։ Եթե այդպես չէ, ուրեմն մենք ճիշտ չենք պատրաստվել, չենք օգտագործել մեր ռեսուրսները, քանի որ նրանք՝ ե՛ւ Ադրբեջանը, ե՛ւ Թուրքիան, ունեն հակառակորդներ, որոնք մեր դաշնակիցներն են կամ կարող են լինել մեր դաշնակիցները։ Մեր լրջագույն կարողությունը դեմոկրատիան է, դեմոկրատական աշխարհը դա նաեւ մենք ենք։ Եթե չենք կարողանում դեմոկրատական թիմով ներկայանալ խաղաղության գործընթացի բանակցություններում, այլ փափախով եւ տրեխներով ենք ներկայանում եւ ասում՝ «մենք ենք մեր սարերը», այդ դեպքում, իհարկե, մեզ կհաղթեն։ Բայց երբ ներկայանում ենք դեմոկրատական աշխարհի մի մաս, մենք՝ դեմոկրատներս, խաղաղություն ենք կնքում խանության հետ։

Չէ՞ որ խաղաղության պայմանագրի երկրորդ կողմը՝ Ադրբեջանն ու Թուրքիան, հետադիմական են, ոչ թե իմ, այլ հատուկ կառույցների գնահատականներով։ Այսինքն՝ նրանք գնահատված են որպես ժամանակակից ժողովրդավարական արժեքների համակարգում ռեգրես ապրող պետություններ։ Իսկ այդ համակարգում առաջ գնացածների հետ, որոնց թվում ենք նաեւ մենք, մեզ հրավիրում են աշխատելու, հրավիրում են նրանց նախագահները, ընտրովի մարմինները եւ ասում՝ դուք մեզ նման դեմոկրատներ եք։ Եթե մենք դա չենք օգտագործում, մենք կպարտվենք։ Ուրեմն՝ պետք է իմանանք, որ մեր դաշնակիցը քաղաքակիրթ ժողովրդավարական աշխարհն է։ Մի ադրբեջանցի մտավորական ասում էր, որ հայկական բանակը, հայ զինվորը մենակ չի կռվում մեր դեմ, նրանց հետ են Արամ Խաչատրյանը, Մարտիրոս Սարյանը․․․այսինքն՝ մշակույթը։ Ժողովրդավարությունը նույնպես մշակույթի մի մասն է։

- Հայտնի է, որ խաղաղության գործընթացը միջնորդավորված է տեղի ունենում։ Վստահ եմ՝ տեղյակ եք, թե ինչ կատաղի մրցակցություն է գնում միջնորդների միջեւ՝ պայմանականորեն առաջադեմ եւ հետադեմ՝ Արեւմուտքի եւ ՌԴ-ի։ ՀՀ-ն ի վիճակի՞ է միջնորդներից մեկի կողմը բռնել, թե՞ մանեւրելու հնարավորություն ունի։

- Մեր նախկին արտգործնախարարներից մեկը քաղաքական խոսույթ ներմուծեց կոմպլեմենտարիզմ եզրույթը։ Տվյալ դեպքում պետք է ապավինել ոչ թե կոմպլիմենտարությանը, այլ առանցքում դնել ՀՀ շահը։ Այն երկիրը, որը մեզ հետ շահառու է, նրա եւ մեր շահերը համընկնում են, մենք նրա հետ պետք է լինենք՝ աչքերի գույնը, մազերի երկարությունն ու գանգրությունը խիստ անկարեւոր են։   

Այսպես ասենք՝ մեզ տարբեր առաջարկներ են անում, դրանցից մեկն անպարկեշտ առաջարկություն է, եւ մենք պետք է մերժենք։ Անպարկեշտը հետադիմությունն է, բռնապետությունը, խտրականությունը․․․ Միջնորդներից մեկը մեզ առաջարկում է հենց  խտրականություն, քանի որ մեզ հետ հենց այդպես է վերաբերվում՝ որպես կրտսեր գործընկերոջ, եւ առաջարկն էլ բխում է հենց այդ վերաբերմունքից։ Մենք դեմ ենք նրանց, ովքեր մեզ համարում են արդարադատություն, անվտանգություն սպառող՝ «հովանավորյալ» պետություն։ Մենք չպետք է նման միջնորդների հետ գործ բռնենք, այլ նրանց հետ, ովքեր մեզ համարում են գործընկեր։ Երկրի չափսը, բնակչության քանակը տվյալ դեպքում կարեւոր չէ։ Կարեւորը գործընկերությունն է՝ հավասարության դիրքերից։ Մենք այդպիսի բազում հնարավորություններ ունենք։ Մեր դիվանագիտության մեծագույն անելիքը ջանք ու հնարամտություն գործի դնելն է՝ հենց այդպիսի միջնորդությամբ խաղաղության պայմանագիր կնքելու համար։     

Հեղինե Մանուկյան

Տպել
1693 դիտում

Թեպետ մարտական գործողությունները կարծես դադարել են, իրավիճակը մնում է փխրուն. Շվեյցարիայի ներկայացուցիչ

Վերջին իրադարձությունները ցույց տվեցին, թե որքան փխրուն է տարածաշրջանում իրավիճակը. ԱՄԷ պետնախարար

Մալթան խորապես մտահոգված է Ադրբեջանի կողմից Ղարաբաղի հայերի նկատմամբ վերջին գործողություններից. Մալթայի ԱԳ նախարար

Ոչ ոք չի կարող հավատալ, որ ԼՂ դեմ ռազմական գործողությունը կանխամտածված չի եղել. Ֆրանսիայի ԱԳ նախարար

ԼՂ-ի նախագահական ընտրությունը ստիպեց Ադրբեջանին քայլ կատարել և արագ ավարտել գործողությունը. Էրդողան

ՌԴ Առաջին ալիքի Սկաբաևան նույնպես միացավ քարոզչությանը՝ կեղծ նկարներ տարածելով. Պետրոս Ղազարյան (լուսանկարներ)

Հիբրիդային պատերազմում պետականության դեմ այս քայլերը ձախողվելու են. Արայիկ Հարությունյան

ԵՄ-ն Ադրբեջանին կոչ է անում վերահաստատել ՀՀ տարածքային ամբողջականությունը ճանաչելու իր հանձնառությունը

Նիկոլ Փաշինյանն Էմանուել Մակրոնի հետ քննարկել է ԼՂ-ի շուրջ ստեղծված իրավիճակը, անդրադարձել ՄԱԿ ԱԽ-ի հրատապ նիստին

ԼՂ-ից տեղահանվածների համար ոչինչ պետք չէ հավաքագրել. ԱՍՀ նախարարությունը հորդորում է համաձայնեցնել գործողությունները

Զինադադարից 32 ժամ անց Ադրբեջանը թույլ չի տալիս դուրս բերել մեր զինվորների և խաղաղ բնակիչների դիերը. Բեգլարյան

Լաչինի միջանցքով բեռնատարները չեն անցել. ԿԽՄԿ

Ակցիայի մասնակիցը ձերբակալվել է ոստիկանի նկատմամբ բռնություն գործադրելու հիմնավոր կասկածանքով. ՔԿ

«Եռաբլուր» պանթեոնում հայհոյել, հարվածներ են հասցրել ԱԺ պատգամավոր Հովիկ Աղազարյանին, մեկ անձ ձերբակալվել է. ՔԿ

Երևանում իրավիճակը լարվել է. ոստիկանները բերման են ենթարկում երթի մասնակիցներին

ԼՂ-ում 6 ռուս խաղաղապահի զոհվելու փաստով Ադրբեջանի գլխավոր դատախազությունում քրեական գործ է հարուցվել

Էնքան չի տեսել իր երկրում ընդդիմության միտինգ, որ կոչ է անում Երևանում գալ. Ղազարյանը՝ Մարգարիտա Սիմոնյանի գրառման մասին

Զերծ մնալ ատելություն, անհանդուրժողականություն կամ բռնություն քարոզող արտահայտություններից. ՄԻՊ-ը հանդես է եկել կոչով

Փակել փողոցները, հայտարարել դասադուլ. Թևանյանը հայտարարեց իրենց գործողությունների մեկնարկի մասին

Մեկնարկել է ընդդիմության հանրահավաքը, ներկայացվել ստեղծված Ազգային կոմիտեի կազմը

Բռնություն գործելու ոմանց նպատակը իրավապահ մարմիններին իրադրության մեջ դնելն է, որ նրանք անհամաչափ ուժ կիրառեն. վարչապետ

Տուրք չտանք կեղծիքին, նպատակը այնպես անել է, որ մենք չենք կարող պետություն ունենալ, եկեք մեզ տիրություն արեք. Փաշինյան

Բոլոր համապատասխան մարմինները ստացել են հանձնարարականներ, արձագանքը կոշտ է լինելու. վարչապետ

Հարվածել են ավտոմեքենային, վիճաբանել ոստիկանների հետ. քրեական վարույթ՝ առերևույթ խուլիգանություն կատարելու դեպքի առթիվ

Քայլեր ձեռնարկել Ադրբեջանի դեմ՝ ներառյալ թիրախային պատժամիջոցներ. տեղի է ունեցել ԵԱՀԿ Մշտական Խորհրդի հատուկ նիստ

Եթե խաղաղապահները կարող էին հրադադարի շուրջ պայմանավորվել, ինչո՞ւ հարձակումից առաջ չէին արել. Նիկոլ Փաշինյան

Ազատ, անկախ և ինքնիշխան Հայաստանի Հանրապետությունը լինելու է հավերժ. Արթուր Հովհաննիսյան

«Ի՞նչ է տեղի ունում ԼՂ-ում. Նիկոլ Փաշինյանը՝ Եվլախի բանակցությունների մասին

10 հազար մարդ հրավիրվել է Ստեփանակերտի օդանավակայան, հետո նրանց ասել են՝ ՀՀ-ն թույլ չի տալիս, որ տեղափոխվեն. վարչապետ

ՄԱԿ ԱԽ անդամ երկրների դեսպաններին է ներկայացվել այսօրվա նիստում թիրախային գործողությունների անհրաժեշտությունը

Նիկոլ Փաշինյանի գլխավորությամբ Անվտանգության խորհրդի արտահերթ նիստ է տեղի ունեցել

Նպատակ կա ՀՀ-ում քաոս ստեղծել. Նիկոլ Փաշինյան

Պետք է արագ իրագործել առաջնային խնդիրները լուծող ծրագրեր. ԼՂ պետնախարարը խորհրդակցություն է հրավիրել

ԼՂ-ում բնակչության շրջանում զանգվածային զոհերի մասին տեղեկությունները չեն համապատասխանում իրականությանը. վարչապետ

Հավաքի մասնակիցներն այսօր շրջափակել են ավտոմեքենան, հարվածներ հասցրել ուղևորին. նախաձեռնվել է քրեական վարույթ

Առկա բոլոր հարցերն անհրաժեշտ է քննարկել խաղաղ մթնոլորտում. տեղեկատվական շտաբը՝ Եվլախի հանդիպման վերաբերյալ

«Տելեգրամ»-ով ՀՀ-ում սահմանադրական կարգը բռնի տապալելու հրապարակային կոչ հնչեցրած Գերասիմ Ավետիսյանը ձերբակալվել է. ՔԿ

Հավաքի մասնակիցների կողմից խուլիգանություն կատարելու և ավտոմեքենան վնասելու դեպքի առթիվ նախաձեռնվել է քրվարույթ. ՔԿ

Համոզված եմ, որ այս փորձությունից ևս մենք դուրս կգանք պատվով և արժանապատվությամբ. Վլադիմիր Վարդանյան

Բերման ենթարկվածների հետ տեղի են ունենում առանձնազրույցներ. ՄԻՊ արագ արձագանքման խմբերը ոստիկանության բաժիններում են