Ինչու փակվեց Լարսի անցակետը. եղանակի «քմահաճո՞ւյք», թե՞ քաղաքական «նենգություն»

28/11/2023 schedule21:30

Հայաստանը Ռուսաստանին կապող միակ ցամաքային ճանապարհը՝ Լարսի անցակետը,  ամբողջությամբ փակվել է։ Ըստ պաշտոնական հաղորդագրությունների՝ պատճառը եղանակային անբարենպաստ պայմաններն են, և շուրջ 2680 բեռնատար սպասում է երթևեկության թույլտվության: Հարցը մեծ դժվարություններ է առաջացրել դեպի Ռուսաստան գյուղմթերք և այլ տեսակի ապրանքներ արտահանող հայ տնտեսվարողների համար: 

Լարսի անցակետի փակվելը խիստ անհանգստություններ է առաջացրել հանրության շրջանում: Կան պնդումներ, որ դրա փակումը կապված է ոչ այնքան եղանակային պայմաններով, որքան քաղաքական նպատակներով: Այդ ամենը, ըստ էության, չի բացառել նաև ՀՀ վարչապետի աշխատակազմի ղեկավար Արայիկ Հարությունյանը՝ «Ֆեյսբուք»-ում արված գրառման միջոցով ընդգծելով, որ որևէ Լարսի անցակետ փակել Հայաստանի վրա չի ազդի, եթե Հայաստանի բիզնեսը նոր շուկաներ գտնի արտասահմանում: Իսկ ՀՀ Ազգային ժողովի խոսնակ Ալեն Սիմոնյանը լրագրողների հետ զրույցում չի բացառել, որ կարող է պատճառը քաղաքական լինել, սակայն հորդորել է չշտապել: ՀՀ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարար Գնել Սանոսյանն էլ լրագրողներին հայտնել է, որ բեռներով բեռնված բեռնատարների մի մասն անցնում է, մի մասը՝ ոչ: Ըստ Սանոսյանի՝ գործընկերները որոշակի բեռի ուսումնասիրություն են անում և որոշակի խնդիրներ տեսնում:

Լարսի անցակետում գտնվող հայ վարորդները ևս կարծում են, որ խնդիրը քաղաքական բնույթ է կրում, և սրանով Ռուսաստանը փորձում է ճնշում գործադրել Հայաստանի վրա:

Հարցի առնչությամբ «Հայկական ժամանակ»-ը մեկնաբանություն է խնդրել նաև տնտեսագետ Արմեն Քթոյանից: Ըստ տնտեսագետի՝ գիտենք, որ Ռուսաստանը քաղաքական որոշումներ պարտադրելու համար ունի տնտեսական լծակներ, Հայաստանի խնդիրը պետք է լինի գործը չհասցնել դրան ու զուգահեռաբար ակտիվ աշխատել՝ արտահանման համար այլընտրանքային ուղղություններ գտնելու համար:

«Մենք մեր հարևանների հետ առևտրի մասով գովելու քիչ բան ունենք: Եթե Թուրքիան ու Ադրբեջանը հանում ենք հասկանալի պատճառներով, նույն Վրաստանի հետ կա աշխատելու հնարավորություն, որը լիարժեք չի օգտագործվում: Իրանի պարագայում մենք ավելի շատ ներմուծում ենք, քան արտահանում, ընդ որում՝ արտահանումն էլ գնալով նվազում է, իսկ Իրանը հսկայական շուկա է, որը մեծ պոտենցիալ ունի նաև արտահանման մասով: Մենք այդտեղ պետք է ջանքեր գործադրենք, Մերձավոր Արևելքի երկրների մասով կա չօգտագործված պոտենցիալ, ուղղություններ ու հնարավորություններ շատ կան, բայց դրանք շատ դեպքերում միայն տեսական են, որովհետև արտահանման արդյունավետությունը կախված է բազմաթիվ գործոններից»,- կարծում է Քթոյանը:

Ըստ տնտեսագետի՝ մեր արտահանման կեսից ավելին բաժին է ընկնում Ռուսաստանին, և եթե դիտարկենք, որ կարող է ինչ-որ պահի կարճաժամկետ կամ երկարաժամկետ հատվածում այս կամ այն շուկան փակվել հայ տնտեսվարողների առջև, ապա դա լուրջ ազդակ է, որը լուրջ տնտեսական հետևանքների կարող է հանգեցնել, քանի որ Հայաստանը բավականին մեծ կախվածություն ունի ռուսական շուկաներից, ընդ որում, ըստ նրա, այդ կախվածությունը գնալով ավելանում է:

«Կարևոր խնդիր է, և բարդությունն այն է, որ եթե ՌԴ-ն փակեց, չենք կարող այդ ապրանքը վերցնել տանել ուրիշ տեղ վաճառել. լոգիստիկական խնդիրներ կան, ՌԴ-ի հետ կապերը տասնամյակների ընթացքում են հաստատվել, դեռևս Խորհրդային միությունից են գալիս, ՌԴ-ի հետ աշխատելը անմաքս առևտրի ռեժիմում է, ինչը լրացուցիչ առավելություն է ստեղծում, այնտեղ տարատեսակ սխեմաներ կան, որոնցից մեր տնտեսվարող սուբյեկտներն օգտվել են, գիտեն: Այս պահին ռուսական շուկան տարբեր պատճառներով տնտեսվարողների համար ամենահարմարավետներից է, իսկ շուկա փոխելը կնշանակի լուրջ ցնցում այդ բիզնեսների համար, և չի բացառվում, որ որոշ տնտեսվարողներ պարզապես կդադարեն գործել»,- մտահոգություն է հայտնում Քթոյանը՝ հավելելով. «Ըստ էության՝ ունենք արտահանման դիվերսիֆիկացիայի ցածր մակարդակ, և դա խնդրահարույց է, անկախ նրանից՝ ՌԴ-ն դա քաղաքակա՞ն նպատակներով կօգտագործի, թե՞ ոչ»:

Քաղաքագետ Հայկ Սուքիասյանի խոսքով էլ՝ սա բարոյական, տնտեսական, քաղաքական ճնշման միջոց է Հայաստանի վրա, ինչպես նաև Ռուսաստանի կողմից ակնհայտ դիվանագիտական քայլ ՀՀ-ի դեմ: Քաղաքագետը կարծում է, որ այս ամենը կլինի այնքան, քանի դեռ Հայաստանը մնում է փակ սահմաններով:

«Ինչո՞ւ է ՌԴ-ն շատ անհանգստացած, որ ՀՀ-ն իր կոմունիկացիաները կբացի, որովհետև զրկվում է ճնշման միջոցներից մեկից, ընդ որում՝ այդ միջոցից միայն ՌԴ-ն չէ, որ օգտվում է, Վրաստանն էլ է օգտվում: Պարզվում է՝ եղանակը մի քիչ անձրևոտ է, մի երկու ամիս Լարսը փակվեց մեկ՝ վրացական, մեկ՝ ռուսական կողմից: ՀՀ-ում ինչ-որ տնտեսագետներ, ինչ-որ «անասնաբույժ» գեոպոլիտիկներ, «5-րդ շարասյան» ներկայացուցիչներ պնդում են, թե պետք չէ սահմանները բացել Թուրքիայի հետ, քանի որ վերջինս մեզ տնտեսապես կճնշի: Սրանք բոլորը կա՛մ տգետ են, կա՛մ կատարում են ՌԴ-ի հրամանը, որպեսզի ՀՀ-ն մնա մեկուսացված, կղզիացած: Լարսը մեզ համար կյանքի ճանապարհ է, որը երբ ցանկանան, կփակեն: ՀՀ-ն ամեն ինչ պետք է անի, որ կոմունիկացիաները բացի»,- ասում է նա:

Անկախ արհեստականորեն ստեղծվող դժվարություններից, ըստ Սուքիասյանի, Հայաստանն իր որդեգրած ճանապարհից չպիտի շեղվի:

«Այս պետությունը սովոր չէ, որ ՀՀ-ն ինքնուրույնություն ցույց տա, քանի որ ՀՀ վատթարագույն անցյալի ներկայացուցիչներն իրենց ոճիրներով հանդերձ նաև ՌԴ-ին սովորեցրել են, որ մենք ինքնուրույն չենք և առաջին հերթին ամեն ինչ պետք է Կրեմլին զեկուցենք: ՌԴ-ն ունի ցանկություն, տակտիկա և նպատակ, որ ՀՀ հաշվին թուրքական աշխարհի հետ գնա գործարքի, և այդ ճանապարհին տեսնելու ենք համագործակցություն, «գրկախառնություն» Ադրբեջանի, Թուրքիայի հետ: ՀՀ-ն պիտի սա գիտակցի և բնավորություն ցույց տա, աշխատի այլ բևեռների հետ»,- ընդգծում է քաղաքագետը:

Հերմինե Կարապետյան

Տպել
8256 դիտում

Լիտվայում ՀՀ դեսպանը համատեղության կարգով նշանակվեց դեսպան նաև Էստոնիայում

Նավալնին մահացել է բնական պատճառներով. Նավալնու ներայացուցիչ

Մայրաքաղաքի երթուղային ցանցը կհամալրվի 30 նոր ավտոբուսով․ Երևանի քաղաքապետարան (տեսանյութ)

Շարունակելու ենք աջակցել ՀՀ ինքնիշխանությանն ու տարածքային ամբողջականությանը․ Ֆրանսիայի վարչապետ

Վլադիմիր Պուտինը իր հասցեին Ջո Բայդենի վիրավորական հայտարարությունն անվանել է բամբասանք

Հիմա պետք է թողնել Թիկնիզյանի թեման, նա պատրաստվում է Ռուսաստանի առաջնության վերսկսմանը․ Թիկնիզյանի գործակալ

Գորիսում մառախուղ է, Աշոցքում ձյուն է տեղում

ԱՄՆ վարչակազմը հույս ունի, որ Ուկրաինան կհաղթի պատերազմում. Կիմ

Երևանը և Նյու Դելին նախատեսում են կարգավորել Հնդկաստանի քաղաքացիների աշխատանքային միգրացիան Հայաստան

ՀՀ տարածքում կան փակ ավտոճանապարհներ

Սամվել Շահրամանյանի «ախրանիկ» աշխատող Աշոտ Դանիելյանն ազատ է արձակվել

ՌԴ-ի բարեկամները նրանք են, ովքեր իրենց անգլոսաքսոնական քաղաքականության կրող ու մաս չեն համարում․ Մեդվեդև

Քննարկվել են Հայաստան-Ֆրանսիա բազմոլորտ համագործակցության ամրապնդումը․ Սուրեն Պապիկյան

Հանդիպել են Ռուսաստանի և Թուրքիայի արտգործնախարարները

Երևանի ավագանու «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցությունը հայտարարություն է տարածել

Երևանի Թավրիզյան փողոցի տներից մեկից պայթյունի ձայն է լսվել, կա վիրավոր

Գազայում մենք ունենք մեկ պարզ նպատակ՝ լիակատար հաղթանակ․ Նեթանյահու

ՀՀ նախագահն ու Ճապոնիայի դեսպանը մտքեր են փոխանակել տարածաշրջանային խաղաղության, ժողովրդավարական արժեքների վերաբերյալ

Հովհաննես Հարությունյանը կվերադառնա «Փյունիկ», որտեղից ռուսական ակումբ էր տեղափոխվել մեկ ամիս առաջ

Մոսկվային թվում է՝ «թքում է ՀՀ-ի» երեսին, իրականում «թքեց» իր վրա. ինչու ձերբակալվեց և ազատ արձակվեց ադրբեջանցի մարզիչը

Փոխվարչապետ Մհեր Գրիգորյանը մասնակցել է ԵՄ-Հայաստան քաղաքացիական հասարակության պլատֆորմի միջոցառմանը

Չափազանց կարևոր է խնամքի հաստատություններում անձանց իմաստալից զբաղվածության ապահովումը. ՄԻՊ

Այս պահին կողմերի միջեւ սկզբունքային հարցերում համաձայնություն գրանցված չէ. Վահան Կոստանյան

Իմ հանդեպ ձեր հավատը ոչ միայն ուժ է տալիս, այլև պարտավորեցնում բարձր պահել մեր երկրի պատիվը․ Գոռ Սահակյան

Օրինապաշտ միգրանտները կարող են գալ ու աշխատել, օրինազանցները՝ կպատժվեն․ Մեդվեդև

Հայաստանին են փոխանցվել խաղաղության համաձայնագրի՝ Ադրբեջանի վերջին մեկնաբանությունները. Բայրամով

Լիտվա-Հայաստան հարաբերություններն ինտենսիվորեն զարգանում են՝ ներառելով համագործակցության նոր ոլորտներ․ Գրիգորյան

Բայրամովը Տոյվո Կլաարի հետ քննարկել է հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների կարգավորման հարցը

Հաջորդ տարի Հայաստանն ատոմակայանի հարցում կունենա որոշում․ ՏԿԵ փոխնախարար

Պուտինը սկսել է թռիչքը ամենամեծ գերձայնային ինքնաթիռով․ երթուղին չի բացահայտվել

Տարադրամի փոխարժեքը՝ այսօր

Ժոզեպ Բորելի այցը Հայաստան օրակարգում է, Երևանը ողջունում է այն. ՀՀ ԱԳՆ

Թալանել են «Հին Ջրվեժ» ռեստորանը․ գողացել են մի քանի միլիոն դրամ

Նոր նշանակում Քննչական կոմիտեում

Մահացածների մասին կա՛մ լավը, կա՛մ ոչինչ. ինչպես է Մեդվեդևը մեկնաբանել Նավալնիի մահը

Էդմոն Մարուքյանն արձագանքել է Բաքվից հնչող հայտարարություններին

Ֆրանսիան Հայաստան կառաքի պաշտպանական սպառազինության խմբաքանակ. Le Figaro

Նիկոլ Փաշինյանը Ֆրանսիայի վարչապետին հրավիրել է Հայաստան, նա սիրով ընդունել է

Նիկոլ Փաշինյանը բարձր է գնահատել Անն Իդալգոյի ջանքերը՝ Հայաստանի և հայ ժողովրդի հետ կապված օրակարգերի ուղղությամբ

ՀՀ դատախազությունը Քամիլ Զեյնալլիի հետ կապված հանձնման միջնորդության փաթեթ է ուղարկել ՌԴ