2-ը հրահանգավորվել են Թուրքիայում, մյուսները՝ հավաքագրվել «Տելեգրամ»-ով. ինչ են պատմել «Crocus»-ի գործով մեղադրյալները

25/03/2024 schedule11:18

Մերձմոսկովյան «Crocus City Hall» բիզնես կենտրոնում ահաբեկչություն իրականացրած անձանցից երկուսը հավանաբար ցուցումներ են ստացել Թուրքիա մեկնելիս, մնացածը հայտնաբերվել և ներգրավվել են հանցագործության մեջ արդեն Ռուսաստանի տարածքում, պարզել է «Իզվեստիան»։

Ըստ լրատվամիջոցի իրազեկ աղբյուրի՝ 500 հազար ռուբլի հոնորարը, որը ահաբեկիչներից մեկի՝ հարցաքննության ժամանակ արած խոստովանության համաձայն, իրենց խոստացվել է, գումար է, որը ստանալու էր ոչ թե խմբի յուրաքանչյուր անդամ, այլ բոլորը միասին։ Բացի այդ, «Կրոկուս»-ում հանցագործության կազմակերպիչները կարող էին միաժամանակ ահաբեկչություն նախապատրաստել Կենտրոնական Ասիայի երկրներից մեկում, սակայն դա կանխվել է։

Ո՞վ է կանգնած Կրասնոգորսկի բարբարոսական հանցագործության հետևում՝ ՌԴ-ում արգելված ԴԱԻ՞Շ-ը, թե՞ ուկրաինական հատուկ ծառայությունները, և ի՞նչ փաստարկներ կան այս վարկածներից յուրաքանչյուրի օգտին:

Ինչպես է ձևավորվել ահաբեկիչների խումբ

Մարտի 24-ի երեկոյան «Crocus City Hall»-ում տեղի ունեցած ահաբեկչության հեղինակներին գիշերը սկսել են տեղափոխել Մոսկվայի Բասմանի շրջանային դատարան՝ խափանման միջոց ընտրելու համար։ Նրանք մեղադրվում են ՌԴ քննչական կոմիտեի հարուցած ահաբեկչության քրեական գործով (ՌԴ Քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդված):

Խմբի անդամներից Դալերժոն Միրզոևին առաջինն է մեղադրանք առաջադրվել. նա 32 տարեկան է, չորս անչափահաս երեխաների հայր, պարզվել է դատարանում։ Մտնելով Ռուսաստան՝ նա երեք ամսով ժամանակավոր գրանցում է արել Նովոսիբիրսկում, սակայն ժամկետը լրացել է։

Երկրորդ մեղադրյալը Ռաչաբալիզոդա Մուրոդալին է, 30 տարեկան, թերի միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, ունի մեկ երեխա, քրեական անցյալ չունի։ Կեսգիշերին մոտ դատարանը նյութեր է ստացել Մուհամմադսոբիր Ֆայզովի և Շամսիդին Ֆարիդունիի մտերիմ կապի վերաբերյալ։

Հետաքննությունը դատարանին խնդրել է փակել նիստը՝ տուժողների մասին տեղեկություններ չհրապարակելու և հետաքննության գաղտնիությունը խախտելու սպառնալիքից խուսափելու համար։ Ե՛վ Միրզոևը, և՛ Մուրոդալին, ի վերջո, երկու ամսով կալանավորել են:

771.jpeg (154 KB)

Մարտի 24-ի երեկոյան դրությամբ հարձակման հետևանքով զոհվածների ցուցակում 137 անուն կա։ Եվս 180-ը վիրավորվել են։ Նրանցից 142-ը մնում է հիվանդանոցներում, 32-ը դուրս է գրվել։

Ըստ «Իզվեստիա»-ի՝ «Կրոկուս»-ում տեղի ունեցած ահաբեկչության հետևում կանգնած է եղել կազմակերպված խումբ, որը հարձակում էր նախապատրաստում նաև Կենտրոնական Ասիայի երկրներից մեկում, սակայն այն կանխվել է։ Ինչ վերաբերում է Ռուսաստանի մայրաքաղաքում տեղի ունեցած ահաբեկչությանը, ապա դրա մասնակիցներին դժվար թե կարելի է դասական իմաստով կազմակերպված ահաբեկչական բջիջ անվանել. այն գոյություն չի ունեցել որևէ կառույցի շրջանակներում, այլ ձևավորվել է ահաբեկչությունից բառացիորեն մի քանի շաբաթ առաջ, պարզաբանել է իրավապահ համակարգի աղբյուրը։

Նրա խոսքով՝ դրա երկու մասնակիցները Թուրքիա մեկնելիս են հրահանգներ ստացել, իսկ մնացածները հավաքագրվել են Ռուսաստանի տարածքում։ Ավելին՝ դրա համար ընտրվել են մարդիկ, որոնք նախկինում հայտնի չեն եղել, աչքի չեն ընկել նրանով, որ դավանում են արմատական իսլամ, որպեսզի հատուկ ծառայությունների համար ավելի դժվար լինի նախապատրաստական փուլում կանխել ահաբեկչությունը՝ իրենց գործակալների, փորձագետների ցանցի օգնությամբ։

«Հետաքննությանը հասանելի նախնական տվյալները ցույց են տալիս, որ «Կրոկուս»-բիզնես կենտրոնի համերգասրահում ահաբեկչության հեղինակները հանդիպել են մոտ 3-4 շաբաթ առաջ, իսկ մինչ այդ հանրային տարածքում, սոցիալական ցանցերում արմատական իսլամիստական խմբավորումների հետ իրենց կապերի մասին որևէ ապացույց չեն թողել: Ամենայն հավանականությամբ մենք գործ ունենք կատարողների պատահական ընտրության հետ, որոնք տարված են փողի սղությամբ»,- ասել է հակաահաբեկչական ոլորտի փորձագետը:

Վերակառուցելով իրադարձությունների ընթացքը՝ հայտնի է դարձել, որ ահաբեկչության նախապատրաստումը սկսվել է դրա իրականացումից մի քանի շաբաթ առաջ։ Մարտի 4-ին հանցագործներից մեկը Թուրքիայից ժամանել է Ռուսաստան. հարցաքննության կադրերում նա ներկայանում է որպես Շամսուդդին Ֆարիդունի։

774.webp (42 KB)

Շամսուդդին Ֆարիդունին

Մարտի 7-ին նա հայտնվել է Crocus City Hall-ում, երբ այնտեղ կայացել է իտալացի տենոր Ալեսանդրո Սաֆինայի համերգը։ Ահաբեկիչը պատահաբար հայտնվել է Crocus-ի լուսանկարչի արած լուսանկարներում: Հավանաբար հենց այս այցի ժամանակ է նա ուսումնասիրել շենքի հատակագիծը, անվտանգության կետերի տեղակայումը և փախուստի ուղիներ մշակել։

Հնարավոր է, որ ահաբեկչությունը ծրագրված է եղել մարտի 7-ից անմիջապես հետո, այլ համերգային օրերի, քանի որ մեկ օր անց եղել է Գրիգորի Լեպսի համերգը, մարտի 9-11-ը՝ Շամանինը:

Այդ ժամանակ, ըստ ամենայնի, հավաքագրվել են նաև ահաբեկչության մնացած անմիջական մասնակիցները։

Բաց աղբյուրներում ամենաշատ տեղեկատվությունն առկա է նրանցից ամենաերիտասարդի՝ 19-ամյա Մուհամմադսոբիր Ֆայզովի մասին։ Ըստ ամենայնի՝ նա առնվազն մի քանի տարի ապրել է Իվանովոյի մարզում՝ որպես վարսահարդար աշխատելով գեղեցկության սրահներում։ Նախ՝ «Պլոշադկա» վարսավիրանոցների ցանցում, ապա՝ «MyStyle» սրահում՝ Տեյկովո գյուղում, Իվանովոյից 30 կմ հեռավորության վրա։

772.jpeg (180 KB)

19-ամյա Մուհամմադսոբիր Ֆայզովը

Վերջինս դատարանի դահլիճում գրեթե անգիտակից վիճակում է եղել, բերվել է անվասայլակով, քանի որ տեղաշարժվել գրեթե չի կարողացել, նրան ուղեկցել է բժիշկը:

773.jpeg (115 KB)

Նշված սրահներում երիտասարդն աշխատել է կարճ ժամանակահատված, տեղի աշխատակիցների փոխանցմամբ՝ երբեք չի խոսել քաղաքականության մասին, հայտնի է, որ Ֆոյզովը զբաղվել է սպորտով, սովորել է քիքբոքսինգ կամ թայերեն բռնցքամարտ:

Հունվարից հետո, երբ Ֆայզովը լքել է «MyStyle»-ը, նրա հետքերը որոշ ժամանակով կորել են, նա հայտնվել է փետրվարին Մոսկվայում՝ Դմիտրովսկոե մայրուղու մոտ գտնվող հանրակացարանում, որտեղ միայնակ է ապրել Ֆարիդունու հետ, սակայն պարբերաբար հայտնվել են նաև այլ հյուրեր, ասել է հանրակացարանի ադմինիստրատորը։

Հյուրերի թվում է եղել նաև Դալերժոն Միրզոևը։

770.jpg (31 KB)

Դալերժոն Միրզոևը

Առաջին հարցաքննության ժամանակ պատասխանելով անվտանգության աշխատակիցների հարցերին՝ նա ասել է, որ Աբդուլո անունով մի տղամարդ, ում հետ ծանոթացել է «Տելեգրամ»-ի միջոցով, մեքենա է գնել, և նրանք միասին տաքսիում են աշխատել։ Բայց գործը չի հաջողվել, և Միրզոևը համաձայնել է ահաբեկչությանը մասնակցելու առաջարկին։

Մեկ այլ ահաբեկչի՝ Ռաչաբալիզոդա Մուրոդալիի մասին դեռ ստույգ տեղեկություն չկա։ Նկատենք, որ ձերբակալությունները կատարվել են բիրտ մեթոդներով, ծեծի, խոշտանգման ուղեկցությամբ: Դատարանի դահլիճում էլ բոլորը ակնհայտ ծեծված վիճակում են եղել:

775.jpg (30 KB)

Ռաչաբալիզոդա Մուրոդալին

Դատելով ձերբակալվածների ցուցմունքներից՝ հավաքագրումն իրականացվել է Վահաբի քարոզիչներին պատկանող «Տելեգրամ» ալիքների ցանցում:

«Ես «Տելեգրամ»-ով դաս եմ լսել քարոզիչի։ Հետո օգնականը գրել է ինձ, առանց ազգանունի, առանց որևէ բանի։ Նա գումար է առաջարկել՝ 500 հազար ռուբլի: Պետք էր սպանել՝ անկախ նրանից, թե ով է»,- հարցաքննության ժամանակ ասել է Շամսուդդին Ֆարիդունին։

Կասկածյալի խոսքով՝ որպես կանխավճար փոխանցվել է 250 հազար ռուբլի, ի դեպ, 500 հազարը խոստացված հոնորար է ոչ թե յուրաքանչյուր ահաբեկչի համար առանձին, այլ ամբողջ խմբին։

Դալերժոն Միրզոևը ևս համալրվել է «Տելեգրամ»-ում: Կա վարկած, որ պատվիրատուն չի գտնվում Ռուսաստանի տարածքում, իսկ խումբն ընտրվել է պատահականությամբ անձանցից, որոնց վրա հեշտ է հոգեբանական ազդեցություն թողնել:

Հատկապես ուշագրավ է այն փաստը, որ հարձակումից առաջ երկու ահաբեկիչ է այցելել Թուրքիա: Բանն այն է, որ Թուրքիայում այժմ ապրում են վահաբիական քարոզիչներ, որոնք հեռակա դատապարտվել և Ռուսաստանում հետախուզման մեջ են հայտնվել, օրինակ՝ Աբդուլլահ Կոստեկսկին և Աբու Ումար Սասիտլինսկին։ Թուրքիայում ամեն ինչ լավ է, իրենք ունեն իրենց մեդիա կենտրոնը, որի միջոցով քարոզում են:

Այն, որ ինտերնետում քարոզները հավաքագրման սովորական մեթոդ են, նորություն չէ, սակայն անհայտ են մնում նման ահաբեկչությունների պատվիրատուները:

Հավաքագրողների ինքնությունը բաց հարց է, առկա տեղեկատվությունը չի կարող հերքել, որ դրանք կարող են լինել ինչպես ԴԱԻՇ-ի կառույցները, այնպես էլ նրանց ետևում կանգնած ուկրաինական հատուկ ծառայությունները կամ լրիվ այլ՝ երրորդ կառույց:

«Կրոկուս»-ում տեղի ունեցած ահաբեկչության հետ կապված իրադարձություններում կան բազմաթիվ մանրամասներ, որոնք, թեկուզ անուղղակի, կարող են վկայել ուկրաինական հատուկ ծառայությունների ներգրավվածության մասին հանցագործությունների պլանավորմանը։

Առաջինը հավաքագրման մեթոդն է։ «Իզվեստիա»-ի զրուցակիցների խոսքով՝ Ուկրաինայի հատուկ ծառայությունները սերտորեն համագործակցում են արմատական քարոզիչների՝ նույն Աբդուլլա Կոստեկսկու և Աբու Ումար Սասիտլինսկու հետ։ Երկրորդ կետը այն գործողություններն են, որոնք ահաբեկիչները կատարել են հանցագործությունից հետո փախչելու փորձի ժամանակ։ Վլադիմիր Պուտինը ողբերգության կապակցությամբ իր ուղերձում ասել է, որ, ըստ նախնական տվյալների, «ուկրաինական կողմից ահաբեկիչների համար պատուհան է պատրաստվել պետական սահմանը հատելու համար»։

Միաժամանակ, ըստ որոշ աղբյուրների, փախչել փորձողների նախնական թիրախը կարող էր լինել Բելառուսը։

Հետաքրքրական է, որ նրանք ճանապարհ են ընկել հենց Ուկրաինայի և Բելառուսի ուղղությամբ, թեև շատ ավելի տրամաբանական էր, ահաբեկչություն կատարելով, տարրալուծվել այստեղ աշխատող միլիոնավոր միգրանտների մեջ, քան անցնել լավ վերահսկվող սահմանային տարածքներ: Սա կարող է նշանակել, որ նրանց ուղղակի «օգտագործել են և հատուկ հանձնել»։ Նրանց խոստացվել է «պատուհան», բայց արվել այնպես, որ բռնվեն:

Երրորդ փաստարկը ահաբեկիչների կողմից օգտագործվող զենքերն են։ Դրանք քողարկված ներկով AK12-ներ են՝ զենք, որն օգտագործվում է հատուկ ռազմական գործողության գոտում։ Ռուսաստանում նման զենք ձեռք բերելը գրեթե անհնար է, սակայն հենց դա է եղել ահաբեկիչների մոտ:

Այս պահին ահաբեկիչների թողած ողջ զենքերն ուղարկվել են բալիստիկ, դատաբժշկական և այլ փորձաքննության՝ հասկանալու համար, թե ինչպես են դրանք հայտնվել ահաբեկիչների ձեռքում:

Այս պահին ահաբեկչության պատասխանատվությունը ստանձնել է ԴԱԻՇ-ի աֆղանական մասնաճյուղը՝ Վիլայաթ Խորասանը, որը համապատասխան հաղորդագրություն և տեսանյութ է հրապարակել իր կայքում։

Հետախուզական ծառայությունների տվյալներով՝ այժմ 11 մարդ է ձերբակալված՝ կապված «Կրոկուս»-ում տեղի ունեցած ահաբեկչության հետ։ Բացի չորս անմիջական կատարողներից, մնացածը մարդիկ են, ովքեր կարող են ներգրավված լինել հարձակման նախապատրաստման և կազմակերպման մեջ: Բայց այս ձերբակալությունները ակնհայտորեն վերջինը չեն։ Նրանք, ովքեր պատվիրել և վճարել են ահաբեկչության համար, և ովքեր զենք են գնել, մնում են ազատության մեջ։

Տպել
3794 դիտում

Մահացած վիճակում հիվանդանոց է տեղափոխվել 5-ամյա երեխա

Ինչու Իրանը որոշեց Իսրայելի «աչքը վախեցնել» և հաջողվե՞ց նպատակին ծառայեցնել գործողությունը

Թուրքիան չի ցանկանում տարածաշրջանում կրկին լարվածության մեծացում. Ֆիդանը՝ Աբդոլլահիանին

Բայդենի հետ բանակցություններից հետո Նեթանյահուն հրաժարվել է հակահարված տալ Իրանին. NYT

Հարևան երկրները տեղեկացված են եղել Իսրայելի վրա հարձակման մասին գործողությունից 72 ժամ առաջ. Աբդոլլահիան

Իսրայելը կպատասխանի Իրանի հարձակմանը. CNN

Ծաղկունքում հրդեհի հետևանքով այրվել է պահեստավորված անասնակերն ու խորդանոցը

Քեզ ո՞ւմ տեղն ես դրել, որ մարդու արժանապատվության հետ ես խաղում. Կարեն Բաբաջանյանը՝ Արմուշի և «32 ատամ» ակումբի մասին

Ավարտին են մոտենում Սանահին-Ակներ ճանապարհի կառուցման աշխատանքները

Ժամկետային զինծառայողը մեքենայով բախվել է կայանված բեռնատարին, այնուհետ՝ պատին. նա տեղափոխվել է հիվանդանոց

Իրանի հարձակումը հետ մղելը Իսրայելին արժեցել է 1,3 միլիարդ դոլար

«Մա՛հ Իսրայելին». Իրանի խորհրդարանը վանկարկումներով «տոնել է» իր գործողությունը (տեսանյութ)

Ադրբեջանն ու Հորդանանը համաձայնագիր են ստորագրել պաշտպանության ոլորտում համագործակցության մասին

Իսրայելի ցանկացած նոր արկածախնդրություն կարժանանա ավելի ծանր պատասխանի. Ռայիսին մեկնաբանել է Իրանի գործողությունը

Այս պահին Իրանը մտադիր չէ շարունակել պաշտպանական գործողությունները. Աբդոլլահիան

Երևանում բախվել են «Ֆոլկսվագեն»-ն ու կվադրոցիկլը․ վարորդները տեղափոխվել են հիվանդանոց

Իրանի ԱԳՆ-ն Իսրայելի վրա հարձակումից հետո կանչել է Մեծ Բրիտանիայի, Գերմանիայի և Ֆրանսիայի դեսպաններին

Հռոմի պապը մտահոգություն է հայտնել Իրանի գործողություններից հետո Մերձավոր Արեւելքում տիրող իրավիճակի կապակցությամբ

Գետափնյա գյուղի մոտակա կամրջով երթևեկությունը դեռևս փակ է

Սպասվում են տեղումներ, ամպրոպ, քամու ուժգնացում. առաջիկա օրերի եղանակային կանխատեսումը

Երուսաղեմում կրթական բոլոր հաստատությունները փակ են, ցանկացած հավաք՝ արգելված. Արտյոմ Չերնամորյան

ՄԻՊ-ն իրականացրել է պարեկային ծառայությունում կանանց ներգրավման հարցերի ուսումնասիրություն

Քիմ Քարդաշյանը մասնակցել է 10-րդ «Breakthrough Prize» մրցանակաբաշխությանը (լուսանկարներ)

Արման Ծառուկյանը հաղթել է UFC դասակարգման առաջատարին՝ բրազիլացի Չարլզ Օլիվեյրային

Աղոթեք, որ մեր լավ հարևան Իրանը չմտնի արևմուտքի մեր լավ բարեկամների հետ ռազմական հակամարտության մեջ. Իոաննիսյան

Իրանը հայտարարել է Իսրայելի դեմ գործողության ավարտի մասին

Երևանի մանկապարտեզներից մեկում շչակ է գործարկվելու

Մահվան ելքով վրաերթ Երևանում. հետիոտնը մահացել է ճանապարհին

Իսրայելը բացել է օդային տարածքը

Տոկաևը կժամանի Հայաստան. հայտնի է հանդիպումների շրջանակը

Իրան-Իսրայել լարվածության ֆոնին Նեթանյահուն առաջին անգամ հայտարարություն է արել

ԱՄՆ-ը հրավիրել է G7-ի առաջնորդներին՝ Իրանի «լկտի» հարձակման պատասխան մշակելու համար

ԱՄՆ-ն օգնեց Իսրայելին ոչնչացնել գրեթե բոլոր անօդաչու սարքերն ու հրթիռները. Բայդեն

Իսրայելը կպատժվի. Իրանի գերագույն առաջնորդ

Երուսաղեմի հայկական թաղամասում ամեն ինչ հանգիստ է. զոհեր և վիրավորներ չկան

Իսրայելի՝ Թել Ավիվ քաղաքի երկինքը (տեսանյութ)

Սա աննախադեպ էսկալացիա է և լուրջ սպառնալիք տարածաշրջանային անվտանգության համար․ Բորել

Խստորեն դատապարտում ենք Իրանի հարձակումը Իսրայելի վրա․ Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ

Մի շարք երկրներ փակել են իրենց օդային տարածքները

Իրանական բալիստիկ հրթիռներն Իրաքի օդային տարածքում (տեսանյութ)