Փաշինյանին տապալելու ծրագիրը. ռուսական հետախուզությունից արտահոսած փաստաթղթեր՝ ՀՀ-ում իշխանափոխության մասին

«Կովկասյան քրոնիկա» լրատվամիջոցի խմբագրական թիմը ձեռք է բերել փաստաթղթերի բացառիկ տրցակ, որոնք բացահայտում են Հայաստանում կայանալիք ընտրություններին քաղաքական միջամտության լայնածավալ ծրագրերը: Ձեռք բերված նյութերի համաձայն՝ այս գաղտնի արտահոսքի աղբյուրը եղել է գործող ռուս հետախուզական աշխատակցի բջջային հեռախոսը, որին հասանելիությունը հաջողությամբ ձեռք է բերվել:

Այս փաստաթղթերը մանրամասն նկարագրում են ռուսական հատուկ նշանակության ուժերի ռազմավարությունները՝ սկսած քարոզչական մեթոդներից և գործող կառավարության վրա համակարգված հարձակումներից մինչև ռիսկերի և հնարավորությունների խոր վերլուծություն: Այս սցենարների հիմնական նպատակը Նիկոլ Փաշինյանին իշխանությունից հեռացնելու համար միջոցառումների ամբողջություն իրականացնելն է: Ավելին՝ արտահոսած փաստաթղթերը պարունակում են քայլ առ քայլ ուղեցույց երկրում մի քանի ընդդիմադիր կուսակցությունների գաղտնի ֆինանսավորման, համակարգման և շահագործման վերաբերյալ։

Որպես հեռախոսային համակարգը «կոտրելու» հիմնական ապացույց էլեկտրոնային նամակին կցվել է Apple-ի ուղարկած արտակարգ ահազանգ, որը ուղարկվել է հետախուզական աշխատակցի հաշվին։

Առգրավված նյութերը սկսվում են վերլուծական նշումով՝ շատ կոնկրետ վերնագրով. «Հայ «Ձմեռ պապը» ընդդեմ թուրքամետ կեղծ Ռոբին Հուդի»։ Այս նախաբանում հեղինակը մոդելավորում է երկրում իշխանափոխության հինգ հնարավոր սահմանադրական և քաղաքական սցենարներ՝ գնահատելով դրանց իրագործելիությունը։

Նշենք, որ փաստաթղթի հեղինակները առաջին չորս տարբերակները նկարագրում են որպես անհավանական կամ նույնիսկ լիովին անիրատեսական։

Օրինակ՝ «ներքին հեղաշրջման» (նման 1998 թվականի մոդելին) կամ վարչապետի իմպիչմենտի հավանականությունը գնահատվում է «զրոյական» Նիկոլ Փաշինյանի նկատմամբ անվտանգության ուժերի ամուր հավատարմության, իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցության պառակտման բացակայության և նրա թիմում խուճապի բացակայության պատճառով։

Հետախուզության աշխատակիցները նաև անհավանական են համարում վարչապետի կամավոր հրաժարականի կամ լայնածավալ փողոցային բողոքի ցույցերի ճնշման տակ նրա հեռանալու հետ կապված սցենարները՝ նշելով, որ նման սցենարը կպահանջի հզոր անհաղթահարելի ուժի իրադարձություն, օրինակ՝ եկեղեցու վրա ֆիզիկական հարձակում կամ տարածքային կորուստներ։

Վերջիվերջո, բացառելով իշխանության կոշտ կամ վաղաժամ փոխանցման տարբերակները՝ փաստաթղթի հեղինակները եզրակացնում են, որ իրենց ծրագրերի իրականացման միակ կենսունակ և ամենախոստումնալից սցենարը մնում են հունիսի 7-ին նախատեսված խորհրդարանական ընտրությունները։

Ընտրությունների ընթացքում այս սցենարն իրականացնելու համար փաստաթղթի հեղինակները դիմում են հայ ընտրազանգվածի մի տեսակ «գունավոր» քարտեզագրման՝ հասարակությունը բաժանելով երեք պայմանական հատվածների՝ սև, սպիտակ և կարմիր։

«Սև» հատվածը ներառում է ավանդական խորհրդարանական ընդդիմության կողմնակիցներին նախկին նախագահներ Ռոբերտ Քոչարյանի և Սերժ Սարգսյանի գլխավորությամբ. այս հատվածը գնահատվում է ընդամենը 15%:

Մոտավորապես նույնքան և ևս 15% հատկացվում է «սպիտակ» հատվածին՝ Նիկոլ Փաշինյանի կողմնակիցների և արևմտամետ ուժերի միջուկին: Ռուս քաղաքական ռազմավարների համար գլխավոր բացահայտումը և հիմնական թիրախը, սակայն, հսկայական «կարմիր» հատվածն է, որը կազմում է հասարակության մոտավորապես 70%-ը: Վերլուծության համաձայն՝ սրանք այն մարդիկ են, որոնք ցանկանում են Փաշինյանի հեռացումը, բայց կտրականապես մերժում են նախորդ «սև» ռեժիմի վերադարձը, և նրանց հիմնական մտահոգությունները գտնվում են տնտեսության, սոցիալական արդարության և անվտանգության ոլորտում:

Այս կարևորագույն 70% հատվածը գրավելու համար Մոսկվան հույսը դնում է հայտնի գործարար Սամվել Կարապետյանի կերպարի վրա: Փաստաթղթերում նրան բացահայտորեն անվանում են «հայ Իվանիշվիլի»՝ հղում անելով վրացի միլիարդատիրոջը, որը կարողացել է «փոխել իր երկրի քաղաքական ընթացքը առանց հակամարտության»:

Ծրագրի համաձայն՝ Կարապետյանի նոր կուսակցությունը պետք է դիրքավորվի որպես քաղաքական սերունդների փոփոխության «երրորդ ուժ»՝ առանց անցյալի կամ ներկայի գործիչների վրա հույս դնելու: Այս ուժի ծրագիրը հատուկ կերպով հարմարեցված է «կարմիր» մեծամասնության պահանջներին՝ սոցիալական վիճակի բարելավում, բիզնես ներդրումներ, Հայաստանի և Սփյուռքի միջև կապերի վերականգնում և, ինչը հեղինակների համար կարևոր է, Ռուսաստանի Դաշնության հետ հարաբերությունների ռազմավարական վերականգնում։

Փաստաթղթերի «Ի՞նչ անել» վերնագրով բաժնում հեղինակները անցնում են մանրամասն մարտավարության։ Քաղաքական ռազմավարագետների հիմնական առաջարկությունն է հրաժարվել անհամաձայնեցված գործողություններից և ձգտել առավելագույն կոնսոլիդացիայի։

«...Ընդդիմությունը պետք է միավորվի մեկ, մեծ դաշինքի մեջ և այդպիսով մասնակցի 2026 թվականի ընտրություններին սերտորեն, ինչպես տեղի ունեցավ Վրաստանի 2012 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում, որտեղ Սաակաշվիլիի կուսակցությունը ջախջախիչ պարտություն կրեց միլիարդատեր Իվանիշվիլիի գլխավորած միասնական ընդդիմությունից»։

Միևնույն ժամանակ Սամվել Կարապետյանը պետք է զբաղեցնի «վերկուսակցական» դիրք՝ հանդես գալով որպես «հակառակորդ ընդդիմադիր ուժերին հաշտեցնող» գործիչ։ Այս դաշինքն ամրապնդելու համար նրան առաջարկվում է խոստանալ մյուս խմբակցությունների ղեկավարներին, «որ նրանցից յուրաքանչյուրը տեղ կունենա Փաշինյանից հետո ապագա կառավարությունում»։ Դաշինքին հասարակության մեջ սրբազան կշիռ հաղորդելու համար ռազմավարագետները առաջարկում են խաղալ կրոնական քարտի վրա՝ ամրապնդելով Կարապետյանի կերպարը «բանտարկված արքեպիսկոպոս Միքայելի» հետ դաշինքի միջոցով՝ ընտրողներին ցույց տալու «աշխարհիկ և հոգևոր առաջնորդների միասնություն»։

Փաստաթղթերում հատուկ շեշտադրվում է տեղական ենթակառուցվածքների տեղակայումը։ Սամվել Կարապետյանի բազային կուսակցությունը, ըստ գործառնական հրահանգի, պետք է ունենա հզոր տարածքային ցանց. «...ՀՀ մայրաքաղաքում, Երևանի բոլոր վարչական շրջաններում, բոլոր քաղաքներում, խոշոր համայնքներում և խոշոր գյուղերում։ Մոտավորապես 100 մասնաճյուղ»։

Սակայն արտահոսած փաստաթղթերում երևում է, որ ռուս վերլուծաբանները նաև գնահատում են կառավարական ընդդիմության ռիսկերը և կանխատեսում, որ «Նիկոլ Փաշինյանը կփորձի Սամվել Կարապետյանին երկար ժամանակ պահել բանտում»՝ միաժամանակ խոչընդոտելով նրա գրանցումը։ Եթե այս «վատագույն սցենարը» իրականանա, Մոսկվան մշակել է «Բ» պլան՝ պահեստային, «չափավոր-զանգվածային կուսակցության ստեղծում՝ «Մայր Հայաստան» դաշինքի տեսքով»։

Դրա կառուցվածքը նախագծված է տեղական և ավելի կոմպակտ լինելու համար. նրա ղեկավարները հրահանգում են դրա մասնաճյուղերը բացել միայն Երևանի 12 վարչական շրջաններում և երկրի 10 կարևոր մարզկենտրոններում։

Կարապետյանից բացի՝ ռուսական հետախուզական գործակալությունները մտադիր են այս մեծ դաշինքին ինտեգրել նաև «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցությունը, որը գլխավորում է Գագիկ Ծառուկյանը։ Սակայն քաղաքական ռազմավարագետները նշում են, որ Ծառուկյանը «չի կարողանա ձայներ հավաքել իր սոցիալական պոպուլիզմով», բայց նրա մասնակցությունը կարող է «ավելացված արժեք» բերել դաշինքին։ Ղեկավարները հատուկ ուրվագծում են օլիգարխի հետ աշխատելու հրահանգները.

«Կարապետյանի համեմատ Ծառուկյանի ֆինանսական ռեսուրսները հանրությանը մեծ չեն թվա, բայց պետք է ամեն ինչ անել, որպեսզի վերջինս չխանդի և քաղաքական տեսանկյունից հետին պլանում մնացած չզգա»։

Հանրության աչքում այս օլիգարխիկ դաշինքը օրինականացնելու համար ծրագիրը նախատեսում է ստեղծել զուգահեռ, ենթադրաբար անկախ «Քաղաքացիական հարթակ»։ Առաջարկվում է ներգրավել մարդու իրավունքների պաշտպանների, քաղաքագետների, լրագրողների և անկուսակցական գործիչների։ Այս կառույցի պաշտոնական գործառույթը պետք է լինի «Եկեղեցու, սահմանադրական իրավունքների և քաղբանտարկյալների պաշտպանությունը»։ Հայտարարելով «անկուսակցական պայքար» և կոչ անելով ազգային միասնության՝ հարթակը նախատեսված է Եկեղեցու և Կարապետյանի կառույցների ուղերձները փոխանցելու համար, որպեսզի «նրա բոլոր հետագա քայլերը հասարակության կողմից ընկալվեն որպես այդ կենտրոնների շահերի ներկայացում»։

Բաժնի վերջում հեղինակները ամփոփում են, որ բոլոր չորս ուժերը՝ Կարապետյանի կուսակցությունը, «Մայր Հայաստան» դաշինքը, «Բարգավաճ Հայաստան»-ը և «Քաղաքացիական հարթակ»-ը, պետք է լինեն «միասնական քաղաքական ղեկավարության» ներքո, որը կապահովի աշխատանքի խիստ բաժանում։

Որպես գլխավոր փորձ և ձևավորվող դաշինքի կենսունակության ստուգում կազմակերպիչները ուրվագծել են տեղական քարոզարշավ երկրի հոգևոր կենտրոնում։ Փաստաթղթերում այս փուլը վերնագրված է «Ընտրություններ Էջմիածնում. որպես ընդդիմության առաջին փորձ»։ Վերլուծաբանները Վաղարշապատը նշում են որպես հիմնական վայր՝ հայտարարելով, որ այս ընտրությունները «պետք է դառնան Հայաստանի հոգևոր մայրաքաղաքի ազատագրման գործընթաց»։ Սակայն գաղտնի հրահանգները ուրվագծում են հաշվարկ, որը խորհուրդ է տալիս զսպել Կարապետյանի գլխավոր կուսակցությանը՝ անսպասելի անհաջողության դեպքում առաջատարին վտանգի ենթարկելուց խուսափելու համար։ Դրա փոխարեն ճակատում տեղակայվում է ապացուցված պահեստային ուժ։

Ինչպես նշվում է տեքստում, «Մայր Հայաստան կուսակցությունը, որը հաջող փորձ ունի Երևանի և Շիրակի տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրություններում, պետք է մասնակցի Էջմիածնի ընտրություններին»։ Այս կուսակցությունը նախատեսվում է օգտագործել իշխանությունների արձագանքը և ընտրողների մոբիլիզացիոն ներուժը ստուգելու համար։

Վերլուծական նշումը ներառում է նաև «ավանդական» ընդդիմադիր ճամբարում ստեղծված իրավիճակի վերլուծություն։ Ռուս ռազմավարագետները նշում են «հին գվարդիայի» ներսում խոր ներքին պառակտում. «...Ռոբերտ Քոչարյանի (ներառյալ Դաշնակցությունը) և Սերժ Սարգսյանի թիմերը այժմ ավելի մեծ ոգևորությամբ են պայքարում միմյանց դեմ, քան Նիկոլ Փաշինյանի դեմ։ Հայաստանում իրար դեմ մղվող նրանց պայքարը, ցավոք, ավելի կատաղի է դարձել, քան գործող ուժի դեմ պայքարը»։

Արտահոսքի ենթարկված տվյալների համաձայն՝ կազմակերպիչները Սերժ Սարգսյանին համարում են գլխավոր ապակառուցողական տարրը, որը փորձում է «շարքից հեռացնել Ռոբերտ Քոչարյանին՝ իր փեսային՝ Միքայել Մինասյանին՝ առաջ մղելու համար «սև» ընտրական ասպարեզում Արման Թաթոյանի և Ռուբեն Մխիթարյանի տեխնիկական դեմքերի միջոցով։

Նախկին նախագահների համար կազմակերպիչների ծրագիրն է՝ սպասել մինչև փողոցային ակտիվությունը և նոր կոալիցիայի («քառյակի») հաջողությունները կստիպեն Քոչարյանին և Սարգսյանին՝ կանգնելով դժվար ընտրության առաջ. կա՛մ ընդունել Կարապետյանի ղեկավարությունը և միանալ լայն կոալիցիային, կա՛մ ընդմիշտ մեկուսացվել։

Փաստաթղթերի վերջին բաժինը՝ «Ընտրություններ 2026» վերնագրված, ամփոփում է ներկայացված ռազմավարությունը. քարոզարշավի հիմնական տարրը պետք է լինի ուղղակի կազմակերպչական բախումը, որը մոդելավորված է «բուրգ ընդդեմ բուրգի» ռազմավարության նման։

Ծրագրերի հավելվածները պարունակում են հավատարիմ հասարակական կարծիքի առաջնորդների ( ЛОМ (лидер общественного мнения)) ցուցակներ, մասնագիտացված հարթակներ և որոշակի մեդիա ռեսուրսներ, որոնց միջոցով նախատեսվում է քարոզչական պատմությունների կենտրոնացված առաջխաղացումը։