44 աստիճանի տակ

Դերասան եւ ռեժիսոր Զոհրապ Բեկ-Գասպարենցի «44 աստիճանի տակ» գեղարվեստական կինոնկարի առանցքում նույնպես արտագաղթն է, որը սպառնում է դատարկել երկիրը, բայց այս ամենի մասին խոսվում է՝ հաճախ հումորի ֆոնի վրա՝ կոլորիտային կերպարների միջոցով: Գեղեցիկ ու հուզիչ ֆիլմի պրեմիերան կայացավ երեկ՝ «Մոսկվա» կինոթատրոնում, իսկ ավարտից հետո հանդիսատեսը երկար ու հոտնկայս ծափահարեց:

Հերոսները՝ Մգրոն ու Սիրանուշը, թողել են արտասահմանի իրենց բարեկեցիկ կյանքը եւ տեղափոխվել Հայաստան՝ մի խուլ գյուղում մշտական բնակության: Մգրոն չի ընդունում Մասիսի նկարով հայրենիք սիրողներին եւ կարծում է, որ այդ սերը պետք է արտահայտվի երկրումդ ապրելով: Կինը փոքր-ինչ դժվարությամբ է հարմարվում նոր պայմաններին, իսկ երբեմն էլ չի թաքցնում իր բողոքը: Մգրոն մեղվապահությամբ է զբաղվում, եւ ուրիշ ոչինչ անել չգիտի: Համոզված է, որ ամեն մարդ ունի իր մասնագիտացումը: Եւ ամեն անգամ այս կամ այն կենցաղային հարցերում նրանց օգնության ձեռք է մեկնում հարեւան Կարապետը, որը Մգրոյի բնութագրմամբ, պարապ մարդ է: «Դրա համար էլ միտքն ամեն ինչի վրա կբզզա»,- իր անկարողությունն է պատճառաբանում գլխավոր հերոսը: Այսպես հերոսներն ապրում են՝ համով-հոտով հարեւանությամբ, երբ մեկը մյուսի հետեւից Մգրոյին իրենց տան բանալիներն են ուղարկում համագյուղացիները, որպեսզի երբեմն այցելի: Մգրոն համոզված է, որ եթե այդ շրջանի բնակիչներն իր չալպուտուրիկների կեսի չափ աշխատեն, (նա այդպես էր դիմում մեղուներին ու նաեւ իր սիրելի մարդկանց), ուրիշ երկրում ապրելու, ուրիշ մեղր ուտելու անհրաժեշտություն չեն ունենա: Գնալու դեպքում էլ ցանկանում է, որ իր չալպուտուրիկների պես հավաքեն նեկտարն ու վերադառնան:

Նշենք, որ Մգրոյի կերպարը մարմնավորել է Զոհրապ Բեկ-Գասպարենցը: Սիրանուշի դերում Մարինե Մինասյանն է, իսկ Կարապետի դերում Գագիկ Մալոյանը: Հենց վերջինս էլ, ի դեպ, առավել շատ էր գրավել հանդիսատեսի սիրտը:

«44 աստիճանի տակ» ֆիլմը «Մոսկվա» կինոթատրոնում ցուցադրվելու է մինչեւ ապրիլի 18-ը: Մինչ այդ ներկայացվել է ԱՄՆ-ի հայաշատ քաղաքներում: «ԱՄՆ-ում մեծ հաջողություն է ունեցել: Ես ուրախ եմ, որ այստեղ էլ ինչ-որ մարդիկ գնահատեցին»,-մեր զրույցում ասաց ռեժիսորն ու դերասանը: Նա, սակայն, նկատում էր, որ ֆիլմի նպատակն առաջին հերթին ոչ թե այն է, որ ԱՄՆ-ում ապրող հայերը վերադառնան, որովհետեւ դա երկրորդ հարցն է, այլ նախ կարեւոր է, որ Հայաստանից չհեռանան: Իսկ ֆիլմը կնպաստի դրան, թե ոչ, Զոհրապ Բեկ-Գասպարենցը չգիտի: Ասում էր, որ եթե անգամ մեկ մարդ այն դիտելուց հետո վերանայի մեկնելու որոշումը, դա արդեն հաջողություն կլինի: Իսկ ինչ վերաբերում է ստեղծված իրավիճակից ելքերին, ռեժիսորը ոչինչ չի առաջարկում: «Արվեստի խնդիրը հարց բարձրացնելն է, լուծում առաջարկելը չէ: Մենք հարցը բարձրացնում ենք, լուծողները թող լուծեն»,- ընդգծեց նա:

«44 աստիճանի տակ» ֆիլմի մասին իր տպավորությունները մեզ հետ կիսեց երգչուհի Էմմա Պետրոսյանը. «Ճիշտն ասած այսօր այդ թեման երեւի բոլորիս համար է շատ ցավոտ, որովհետեւ հեռանալով մենք ոչ միայն թողնում ենք մեր բանալին, մեր տունը, այլ նաեւ մենք թողնում ենք մեկս մյուսին, իսկ մեկս մյուսին թողնելով՝ ավելի սարսափելի դատարկության ես բախվում, որովհետեւ դու չես կարող լինել լավ, երբ մենակ ես: Տա Աստված, որ ֆիլմը իր զգացմունքայնությամբ, իր գոյությամբ կարողանա ոգեւորող բան ասել բոլոր այն մարդկանց,  ովքեր հուսահատ են, ովքեր մտածում են, որ կգնան ու այնտեղ համով մեղր կգտնեն: Ես չեմ ուզում, որ այդպես լինի»: Երգչուհին համոզված է, արտագաղթողը միշտ էլ երկվության մեջ է՝ գնալ-մնալ, կամ վերադառնալ: «Ոչ մեկին իրավունք չունես մեղադրել: Հերոսն էլ գուցե գնաց, հասկացավ: Գիտեք, ամեն ինչ չէ, որ գնում ես ու կորցնում ես: Պիտի վերագտնես էլ: Կարծում եմ, եթե որեւէ մարդ այսօր գնա էլ, վաղը վերագտած կվերադառնա: Կվերագտնի եւ իրեն, եւ իր տունը եւ իր կարեւորությունը»,- ասաց նա: Իսկ ահա ֆիլմի գեղարվեստական արժեքի մասին խոսել երգչուհին դժվարացավ, որովհետեւ, ըստ նրա «մի գնա»-ն շատ-շատ էր, իսկ հուզականության առումով ֆիլմը մեծ ճնշում էր գործադրում՝ միտքը շեղելով բուն ֆիլմից:

Երգիչ Ֆորշը նույնպես ներկա էր «44 աստիճանի տակ» ֆիլմի պրեմիերային եւ բավական բարձր տրամադրություն ուներ: Նա նկատեց, որ իր տեսածը հիանալի էր, ռեժիսորի մասին էլ ասում էր՝ Զոհրապս: «Ինձ դուր է  գալիս, որ Հայաստանում արվեստը քայլում է: Ճիշտ է, այս ֆիլմն ԱՄՆ-ում է նկարվել, բայց կապ չունի, Էրեւանում արվեստը քայլում է, այ սենց կարգին մարդիկ իրար գլխի են հավաքվում եւ նայում են կարգին հայկական կինո: Դա մեր ձեռքբերումներից մեկն է»,- համոզմունք հայտնեց Ֆորշը: Մեկ այլ հանդիսատես էլ՝ Կարինե Թուխիկյանը, մեր զրույցում փոխանցեց. «Կուլմինացիան հասունացավ վերջում: Հայրենադարձության թեման է հիմնականում, որ ետ գան, հայրենադարձությունը լինի, հոգու ճիչը, հոգու կանչը: Եւ չորս դերասանով ֆիլմ նկարել... Լավն էր: Այո, լավն էր, մարմնիս վրա փշաքաղման պահեր եղան, վերջում՝ ավելի շատ: Շնորհավորում եմ»: Նա կարծում է, որ այս ֆիլմը կարող է ազդել արտագաղթող մարդու որոշման վրա՝ նրան ետ պահելով այդ քայլից:

Հ.Գ. Նշենք, որ արդեն տասը տարի Համազգային թատրոնի բեմում է Զոհրապ Բեկ-Գասպարենցի բեմադրած նույնանուն ներկայացումը: Հարցին, թե ինչու անհրաժեշտություն առաջացավ նաեւ ֆիլմ նկարել, ռեժիսորը պատասխանեց, որ ներկայացումները մի օր կարող են ավարտվել, իսկ ֆիլմը մնայուն է: Բացի այդ՝ վերջինս ավելի մեծ մասսայականություն կարող է ստանալ: «44 աստիճանի տակ» ֆիլմը հիմնված է վաղամեռիկ հրապարակախոս Տիգրան Հայրապետյանի պատմվածքի վրա: