Ռաբիզ ձեռքերդ հեռու Գեւորգից ու Երեւանից

Երեկ մեր թերթի լրագրողը Հյուսիսային պողոտայում ականատես է եղել մի միջադեպի, որի հերոսը կրկին փողոցային երաժիշտ, կիթառահար Գեւորգն էր (ձախ նկարում): Վերջինս արդեն հայտնի է ոչ միայն նրանով, որ շատ լավ է նվագում, ունի երաժշտական ճաշակ ..., այլ նաեւ այն պատճառով, որ մի քանի օր առաջ նրա հետ կապված միջադեպի արդյունքում աշխատանքից ազատվեց ոստիկանապետ Վովա Գասպարյանի «մոտիկներից» մեկը` Դոգը: Այդ օրը ոստիկանները չգիտես ինչու` որոշել էին Գեւորգին հեռացնել Հյուսիսային պողոտայից, եւ մանրամասները ճշտելու նպատակով ոստիկաններին մոտեցած «Հետք» պարբերականի լրագրող Անի Հովհաննիսյանը, ոստիկան Դոգի կողմից բռնության էր ենթարկվել: Հրապարակված տեսանյութից հետո Վովա Գասպարյանը ստիպված եղավ նրան հեռացնել աշխատանքից: Երեկ կրկին ինչ-որ մեկը որոշել էր, որ Գեւորգը չպետք է այդտեղ նվագի: Այդ անձը (աջ նկարում) մոտեցել է կիթառահարին եւ ներկայանալով որպես պողոտայի բնակիչ, պահանջել է, որ նա հավաքի իրերը եւ հեռանա տարածքից: «Ես էս շենքն եմ ապրում (ցույց տալով 60-70 մետր հեռավորության վրա գտնվող շենքը), խանգարում ես մեր հանգիստը»,-ասել է երիտասարդը: Մինչ երաժիշտը կփորձեր պաշտպանվել, «հյուսիսպողոտացուն» չեզոքացրին անցորդ կանայք: Նրանցից երկուսը երիտասարդին ասացին, որ իր նմանների պատճառով քանի տարի է` առանց տուն են մնացել, փողոց են ընկել, որ հիմա էլ նրանք գան ու Գեւորգին քշե՞ն պողոտայից: Փողոցային երաժշտի գործունեությանը դեմ հանդես եկած անձը կանանց «հակահարվածից» եւ լրագրողի ֆոտոխցիկը նկատելով` հեռացել է տարածքից:

Սա միայն առաջին հայացքից է սովորական միջադեպ: Իրականում այս երեւույթի արմատները ցավալիորեն ավելի խորն են: Գեւորգը չի տեղավորվում այժմյան Երեւանում գերակա դարձած մենթալիտետի մեջ: Ռոբերտ Քոչարյանի, Սերժ Սարգսյանի, Տարոն Մարգարյանի եւ նրանց նմանների երազած Երեւանում Գեւորգը ավելորդ է: Ախր Հյուսիսային պողոտայի կառուցման տրամաբանության մեջ ի սկզբանե դրված չի եղել քաղաքին հոգի ու շունչ տալը: Հյուսիսային պողոտան կառուցվել է ընդամենը` քառակուսի մետրը մի 3-4 հազար դոլարով ծախելու համար: Իսկ այն, որ պողոտան մի ինչ-որ տեսք ունի, ընդամենը կողմնակի էֆեկտ է:

Ու այդպիսի «հյուսիսային պողոտա» կոչվող երեւույթի մեջ շատ հանգիստ տեղավորվում են օրինակ` Արազը, Գոջին, Աֆոն, Մրեն, Խաթուբան, Սպիտակցի Հայկոն... բայց ոչ երբեք Գեւորգը: Նա այդ «հյուսիսային պողոտայի» համար անհասկանալի` «անճաշակ» բաներ է նվագում: Ճաշակն այսօր Երեւանում թելադրում են նրանք, ովքեր Ամանորին հարսի քողի մատերիալից ու մարգատ անող լույսերից ինչ-որ արձանիկներ էին շարել ամբողջ քաղաքում: Դա, նրանց կարծիքով, այնքան գեղեցիկ էր ու օրիգինալ, որ Ամանորից հետո մի երեք ամիս էլ մնաց: Ինչպե՞ս կարող է Գեւորգը տեղավորվել մի «հյուսիսային պողոտայում», որտեղ ամենաբարձրարժեք նկարը ռուս բալերինուհու բարեմասնությունների ֆոնին կատարած լուսանկարներն են, որոնք հետո դափոնով տեղադրվում են քաղաքապետարանի պաշտոնական կայքում` «թող սաղ տենան, նախանձեն» տրամաբանությամբ: Այս «հյուսիսային պողոտայում» Ռոդենի` Ժյուլ Բաստիեն-Լեպաժին նվիրված քանդակը տեղադրվել է «Օպերայի կալցեվոյի» մեջտեղում: Մի քանի տարի առաջ, երբ այդ քանդակը բերվեց Երեւան, մեր «ճաշակով» պաշտոնյաները դեմքի այնպիսի արտահայտությամբ էին խոսում այդ քանդակի մասին, կարծես Ռոդենի կյանքն ու կենսագրությունը անգիր գիտեին, մանկապարտեզից էլ երազում էին մոտիկից տեսնել նրա ստեղծագործությունները: Բայց բերեցին ու տեղադրեցին մի այնպիսի տեղ, որ հանկարծ ոչ մեկ չկարողանա այն մոտիկից տեսնել: Դա էլ բավարար չէ, վերը նշված` հարսի քողի մատերիալից սարքած երկու հատ էլ մարգատ անող լույսերով գառնուկների արձաններ էին կողքը տեղադրել:

Հայաստանում ու մասնավորապես Երեւանում` այսօր իշխում է ռաբիզը: Եւ դա մեր կյանքի միայն մշակութային կողմին չի վերաբերում: Պետական կառավարումից ու քաղաքաշինությունից մինչեւ կրթություն ու ընտրություններ` ներծծված են ռաբիզով: Օրինակ` որեւէ մեկը ճանաչո՞ւմ է ընտրակեղծիքներ անող, թաղերից մարդկանց հավաքող ու գազելներով ընտրատեղամաս տանող գոնե մի թաղային կրիմինալի, որը քյառթու ռաբիզ չլինի: Ու այսօր հենց այդ ռաբիզն է որոշում, թե ով է լինելու ՀՀ նախագահը, իսկ մի քանի օր հետո փորձելու է որոշել, թե ով է լինելու Երեւանի քաղաքապետ: Պարզ չի՞, թե ինչ է լինելու Երեւանի հետ, եթե այդ ռաբիզի փորձը այս անգամ էլ հաջողություն ունենա:

Հ.Գ. Քաղաքակիրթ թերեւս բոլոր երկրների մեծ ու փոքր քաղաքներում, փողոցային երաժիշտները քաղաքային պատկերի անբաժանելի մասն են կազմում: Տեղ-տեղ իշխանությունները նույնիսկ որոշակի խթաններ են գործադրում, որպեսզի նրանք միշտ լինեն փողոցներում: Կան քաղաքներ, որտեղ փողոցային երաժիշտների կարգավիճակում հանդես են գալիս նույնիսկ ամբողջական նվագախմբեր եւ դասական ստեղծագործություններ են կատարում: Փողն էլ հավաքում են ինչպես բոլորը` գետնին դրված ջութակի ֆուտլյարով: Եւ ոչ մի տեղի «հյուսիսպողոտացու» կամ ոստիկանի մտքով երբեք չի անցնի` նրանց քշել փողոցից: Որովհետեւ այնտեղ ռաբիզը չի որոշում, թե ով է իշխելու քաղաքում: