«Սասնա Ծռերը» փակեցին հողերի հանձնման թեման. բանակցությունները կրկին փակուղում են

Ղարաբաղյան բանակցությունները, ըստ էության, կրկին հայտնվել են փակուղում: Ապրիլյան պատերազմը, ինչպես հայտնի է, որոշակի ակտիվություն մտցրեց հակամարտության կարգավորման դիվանագիտական ճակատում: Սարգսյան-Ալիեւ երկու հանդիպումով, սակայն, ամեն ինչ ավարտվեց:

Պատերազմից հետո առաջին հանդիպումը տեղի ունեցավ Վիեննայում բավական ներկայացուցչական կազմով` ԵԱՀԿ ՄԽ երկրների արտգործնախարարների մասնակցությամբ: Ըստ որոշ վերլուծությունների, Վիեննայի բանակցություններն ավարտվեցին փաստաթղթի ստորագրմամբ, որով հակամարտության կողմերը համաձայնում են հայ-ադրբեջանական շփման գծում հրադադարի ռեժիմի խախտումն արձանագրող մեխանիզմների ներդրմանը եւ ԵԱՀԿ գործող նախագահի անձնական ներկայացուցչի գրասենյակի լիազորությունների եւ անդամների թվի ընդլայնմանը: Վիեննայի գագաթնաժողովի կարեւոր արդյունք էր նաեւ ամեն ամիս հանդիպելու շուրջ կողմերի պայմանավորվածությունը:

Հաջորդ ամիս նույնպես հանդիպում կայացավ: Այս անգամ Սարգսյանն ու Ալիեւը հյուրընկալվեցին ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինին: Ի սկզբանե ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահները հայտարարեցին, որ նշյալ հանդիպումը Մինսկի խմբի ձեւաչափով չէ, թեեւ ի վերջո նրանք էլ մեկնեցին Սանկտ Պետերբուրգ եւ մասնակցեցին ընդլայնված կազմով բանակցություններին: Մինչ այդ փակ դռների ետեւում կայացավ Սարգսյան-Պուտին-Ալիեւ բանակցությունը: Մայիսի 16-ին Վիեննայի հանդիպումն էր, հունիսի 20-ին`Սանկտ Պետերբուրգինը: Որոշված էր, որ հուլիսին էլ, ենթադրվում է 20-ի կողմերը, Սարգսյանն ու Ալիեւը պետք է հանդիպեին Փարիզում:

Սանկտ Պետերբուրգի հանդիպումը, սակայն, բեկումնային եղավ: Անմիջապես դրանից հետո ադրբեջանական կողմը ցնծության մեջ էր. ամենաբարձր մակարդակով հայտարարություններ էին արվում, որ Սանկտ Պետերբուրգում Սերժ Սարգսյանը համաձայնել է «հայկական զորքերը դուրս բերել ադրբեջանական գրավյալ տարածքներից»: Այս հայտարարություններին արժանահավատություն էր հաղորդում ռուսական կողմի մասնակցությունը ադրբեջանական ոգեւորությանը, հայկական քաղաքական շրջանակներում տարածված խուճապը, որը փարատելու փորձեր նախագահական ապարատը կամ արտգործնախարարությունը չէին ձեռնարկում: Ավելին, այդ օրերին Սերժ Սարգսյանը արաբական «Ալ-Մայադին» հետուստատեսությանը տված հարցարույցում ասաց, որ ցանկացած գերտերություն կարող է ղարաբաղյան հարցը ուժով լուծել:  

Իսկ սանկտպետերբուրգյան գագաթնաժողովի արդյունքներով երեք նախագահների հայտարարությունը բավական թափանցիկ ակնարկ էր պարունակում. «Պետությունների ղեկավարները փաստեցին մի շարք հարցերի կապակցությամբ փոխըմբռնման հասնելու հանգամանքը, որոնց լուծումը հնարավորություն կընձեռի պայմաններ ստեղծել առաջընթաց արձանագրելու ԼՂ հիմնախնդրի կարգավորման հարցում»:

Այս նախադասության թաքնված իմաստը հետեւյալն էր. Սարգսյանն ու Ալիեւը փոխըմբռնման են եկել, որ ազատագրված տարածքներից հայկական զորքերի դուրսբերումը պայմաններ կստեղծի հակամարտության լուծման համար:

Հիշեցնենք, որ ապրիլի 5-ի հրադադարից անմիջապես հետո Ադրբեջանի ԱԳ նախարարը պնդում էր, որ Լավրովը հակամարտության կարգավորման փուլային տարբերակ է բերել, որի առաջին փուլում հայկական զորքերը պետք է դուրս գան ադրբեջանական տարածքներից:

Ինչու էր Սարգսյանը Ալիեւի հետ փոխըմբռնման հասել, ինչ պարտավարություն էր ստանձնել: Այս հարցերում թերեւս հստակություն կմտներ, եթե հուլիսի վերջի Փարիզի հանդիպումը չչեղարկվեր: Սակայն, հիշում եք, հուլիսի 17-ին Երեւանի ամենամեծ ոստիկանական գունդը գրավվեց, եւ երկու շաբաթ շարունակ մայրաքաղաքում լարված իրավիճակ էր`քաղաքացիական պատերազմի վտանգով: Նման պայմաններում, բնականաբար, Սարգսյանը չէր կարող մեկնել երկրից: Առավել եւս նա չէր կարող մասնակցել ղարաբաղյան բանակցությունների, որովհետեւ դա է՛լ ավելի կգրգռեր ոստիկանական գունդը գրաված նախկին ազատամարտիկներին, ովքեր այդ քայլին էին դիմել նաեւ տարածքների հանձնման մասին հայտարարություններից վրդովված:

Արդյունքում անորոշ ժամանակով բանակցություններն ընդհատվեցին: Հիմա կարծես թե վերադարձել ենք Վիեննայի հանդիպման առաջնահերթություններին`շփման գծում ուժի կիրառման կանխարգելիչ միջոցառումների իրականացմանը, որոնք հայկական կողմը դեռ ապրիլի 5-ից հռչակել է բանակցությունները վերսկսելու նախապայման: Ում գաղափարն էր սանկտպետերբուրգյան իմպրովիզը եւ ինչ նպատակ էր հետապնդում՝ դժվար է ասել, սակայն միանշանակ է, որ այն տապալվեց:

Երկու օր առաջ Ալիեւը Ադրբեջանի կառավարության նիստում սենսացիոն հայտարարություն արեց. «Փակ դռների հետեւում մեր հանդեպ ճնշում է գործադրվում` ստիպելու համաձայնություն տալ Լեռնային Ղարաբաղի անկախության ճանաչմանը: Շատ մանրամասներ մենք չենք բացահայտում, քանի որ կան դիվանագիտության կանոններ»:

Ալիեւը կարծես թե սկսում է ըմբռնել, որ դիվանագիտությունը գործունեության նուրբ տեսակ է, որտեղ հայտարարություններն ու երկրում տարածվող տրամադրությունները կարող են միանգամայն հակադիր նպատակի ծառայել: Ճիշտ է, այս առումով առաջին փորձը ահագին «տապոռային» էր, բայց պետք չէ հուսահատվել, իր երկրի վերջին հանրաքվեով նա ցմահ հղկվելու շանս է ստացել:

Ինչ վերաբերում է ղարաբաղյան բանակցություններին, կարծում ենք, դրանք արգելափակվել են ԵԱՀԿ ֆինանսաբյուջետային հանձնաժողովում, որտեղ Ադրբեջանը համաձայնություն չի տալիս ԵԱՀԿ գործող նախագահի անձնական ներկայացուցչի թիմի ընդլայնման բյուջեին: