Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը բլեֆով է զբաղված, նա հավանաբար տեղ կստանա խորհրդարանում. քաղաքագետ

Առաջին նախագահ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը երեկ Հանրային հեռուստաընկերության «Օրակարգից դուրս» հաղորդման ժամանակ ծավալուն անդրադարձ է կատարել Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորմանը: Առաջին նախագահի՝ հարցազրույցի ժամանակ հնչեցրած մտքերի վերաբերյալ armtimes.com-ը զրուցել է քաղաքագետ Լեւոն Շիրինյանի հետ:

- Պարոն Շիրինյան, Տեր-Պետրոսյանն իր հարցազրույցի հենց սկզբում նշում է, որ ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման խնդիրը Հայաստանի եւ Ադրբեջանի միջեւ չէ, այլ Հայաստանի եւ աշխարհակարգի միջեւ է: Ո՞րն է այս թեզի առաջ քաշման նպատակը:

- Արիստոտելի տրամաբանության մեջ կա նախադրյալների խեղաթյուրում: Երբ դուք նախադրյալը խեղաթյուրում եք, հետո այդ նախադրյալից բխեցումներ եք անում, իսկ բխեցումների կանոնները ճիշտ են, բայց արդյունքը խեղաթյուրված է՝ չի կարող ուրիշ բան ստացվել: Ինքը տրամաբանական այդ հնարքն է օգտագործում: Սա կլասիկ տրամաբանությամբ գիտության կանոն է եւ դա շատ դժվար է տարբերելը, որովհետեւ ճշմարիտն ու ճշմարտանմանն իրար շատ նման են: Դա քաղաքականության մեջ հաճախ հանդիպող երեւույթ է՝ առաջին հայացքից ճշմարիտ բան եք ասում, բայց դա ճշմարիտ չի: Լեւոն Տեր-Պետրոսյանն օգտագործում է քաղաքական մանիպուլյացիայի կանոններ:

Մենք որպես ժողովուրդ մեր հարցը լուծել ենք: Մեր հարցը լուծված կմնա այնքան ժամանակ մինչեւ հայկական բանակը կմնա եղած դիրքերում: Երկրորդ՝ մենք կշահենք այն ժամանակ, երբ բանակի ստորաբաժանումները կշարժվեն դեպի «թալիշական հանրապետություն» կոչված տարածք: Մենք ուրիշ տարբերակ չունենք, քան տեղաշարժվելը դեպի արեւելք, որի մասին ինքը չի մտածել, չի մտածում, հիմա էլ վախենում է, որ դա ազգային ինքնագիտակցության տարր է դառնում՝ Քուր-Արաքսյան հանրապետությունը:

Հիմա՝ աշխարհակարգի տա՞րր է, թե՞ չէ: Անպայման տարր է: Այս հարցով շահագրգիռ առաջին պետությունը Ռուսաստանն է, որը մաղձով ուզում է վերադառնալ այն սահմաններ, որից ադրբեջանցիները դուրս շպրտեցին:

- Կիսո՞ւմ եք այն տեսակետը, որ հակամարտության կարգավորումը ոչ թե հակամարտող կողմերի կամքից է կախված եղել, այլ միջնորդների եւ ինչպե՞ս եք գնահատում ՌԴ-ի միջնորդական առաքելության դերի կարեւորումը առաջին նախագահի կողմից: Նա կարծում է, որ ՌԴ-ն չի կարող հանդուրժել սրացումը, քանի որ Սիրիայի կոնֆլիկտի թիկունքում նման օջախը չի կարող ձեռնտու լինել ՌԴ-ին:

- Իր ասածով տվեք ամեն ինչ պրծեք: Ի՞նչ է իրականում կատարվում: Ռուսաստանին ադրբեջանցիները Գաբալայից շպրտել են, նա չի կարող վերադառնալ պատերազմով: Տեսնում եք, որ արդեն Դոնբասում է նահանջում: Հիմա նա նաեւ «մեր բարեկամն է»: «Մեր բարեկամները» քառօրյա պատերազմը սարքեցին, որ վերադառնան՝ չստացվեց: Հիմա աշխարհակարգի մնացած մասն ԱՄՆ է, Ֆրանսիան եւ Չինաստանը, դա աշխարհակարգի առումով եմ ասում: Թրամփից հետո այդ աշխարհակարգի կառուցվածքը չեն կարողանում հետազոտել խոշորագույն մասնագետները: Ես, օրինակ, հավատում եմ հետեւյալին՝ Եվրոպայից Հայաստան մեսիջ է գալիս, ԱՄՆ-ն այսքան տարիներ Հայաստանին չի «նեղել» եւ հետո ԱՄՆ-ն Հայաստանում տեղակայել է Մերձավոր Արեւելքում խոշորագույն դեսպանատունը, որպես շենք: Այսինքն՝ սրանք համաձայն չեն, որ ռուսական «սապոգը» ամբողջությամբ լինի այս տարածքներում: Հիմա այս պայմաններում Տեր-Պետրոսյանի խոսքով գնալ խաղաղ բանակցությունների, դրանք ազգավնաս են եւ մեր պետության, ժողովրդի շահերից չեն բխում՝ կարծում եմ ժամանակավրեպ խոսակցություն է: Մենք պետք է մտածենք առաջ շարժվելու մասին:

- Նրա խոսքով՝ Մադրիդյան սկզբունքների հետ կապված հակամարտող կողմերը վեճ չունեն, այլ առանձին հարցերի շուրջ են վեճերը:

- Ինքը սուտ է խոսում, բացահայտ, որովհետեւ Մադրիդյան սկզբունքներից երեքից ինքնորոշման իրավունքն Ադրբեջանը չի ընդունում: Ինքն ի՞նչ գիտի, ինքը, որ նախագահի պաշտոնից հրաժարական տվեց, ասեց, որ այս գործից երեք հոգի են տեղյակ: Հիմա ինքը դա չգիտի, միանշանակ չգիտի: Աշխարհի բոլոր պետությունների համար գաղտնիք չի, որ Ադրբեջանն ինքնորոշման իրավունքը չի ընդունում: Այսինքն՝ Մադրիդյան սկզբունքներից մեկը չաշխատեց: Ադրբեջանը 1991 թվականին լուծարել է ԼՂԻՄ-ը, ես հարց եմ տալիս ձեզ եւ իրեն՝ ԼՂԻՄ-ը լուծարել է, ո՞ր շրջանների մասին է Ադրբեջանի ասածը, Արցախի Հանրապետություն ընդհանրապես չկա, ինքն ի՞նչ է վերադարձնում: Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը կամ Հայաստանում որեւէ մեկը Արցախի ԱԺ-ից կամ նախագահից լիազորագիր ունի՞ այս հարցերն այսպես քննարկելու մասին, բայց ի՞նչ է անում նա, որն այսօր հրատապ է դարձրել եւ իր համախոհներին հայ ժողովրդի ջանին է կպցրել:

Ես ենթադրում եմ, որ նա կատարում է ընտրական գործընթացում մի քայլ: Հողմաղացի դեմ պայքար է կազմակերպել, որը Ադրբեջանին տարածք վերադարձնելու մասին է, որը ինքը ոչ կարող է… երբ նախագահ էր, թող վերադարձներ: Նա Հայաստանում ընտրությունների օրակարգը փչացնում է: Մեզ համար հիմա գլխավորը նորմալ ընտրություններ անցկացնելն է ներհայկական օրակարգով: Արցախն անկախ պետություն է, մեր հարցը չի:

- Նա քննադատեց այս հարցում իր ընդդիմախոսներին՝ ասելով, որ նրանց 99 տոկոսը գաղափար անգամ չունի հակամարտության էության մասին:

- Ես այսպես եմ ասում՝ ինքը կոնֆլիկտի տեսություն ոչ գիտի, ոչ հասկանում է, ոչ էլ կարող է իմանալ: Նա ընդհանրապես կոնֆլիկտաբանությունից բան չի հասկանում, որովհետեւ կոնֆլիկտի տեսությունը մենակ հանձնելու տարբերակ չունի, չկա այդպիսի բան: Ինքը կոնֆլիկտաբանությունից բան չգիտի, հետեւապես թող լռի եւ գնա: Այսօր կոնկրետ հարց է լուծում, պարզ է չէ, որ եթե այս խոսակցությունը շարունակվի, խորհրդարանում տեղ է ստանալու, ինքը քվե ունի՞: Եթե նայում ենք, ՀԱԿ-ը կարո՞ղ է անցնել խորհրդարան, չի կարող, ուրեմն իշխանությունը պետք է թույլ տա: Ինքն էլ այդ գործն է անում՝ խաղաղության է պատրաստում հայ ժողովրդին:

- Առաջին նախագահն ասում է նաեւ, որ Մադրիդյան սկզբունքների հիման վրա առաջարկվող փուլային լուծման տարբերակին այլընտրանք չկա: Կա՞ այլընտրանք:

- Հայկական կողմը ժամանակին սխալ է արել, բայց հիմա պետք է ուղղի: Ուրեմն այս ձեւաչափը կանգնեցնելն է, ձեւը կարեւոր չի, տեխնիկական է: Մեր հարցը պետք է տեղափոխվի 1960 թվականի դեկտեմբերի 14-ին «Գաղութացված երկրներին եւ ժողովուրդներին անկախություն տալու մասին» ՄԱԿ-ի Գլխավոր Ասամբլեայի բանաձեւ տակ:

- Իրատեսակա՞ն է ձեր առաջարկած տարբերակը:

- 100 տոկոսով, եթե կռիվ ենք տալիս, իրատեսական է, եթե հանձնվել ենք… բա հայրենիք հանձնելն իրատեսակա՞ն է: Հենա ապրիլին թող բանակը փախներ, փախա՞վ: Ուրեմն սա է՝ տեղափոխում են այս բանաձեւի ոլորտ: Սա պաշտպանում է Արցախի ինքնորոշման իրավունքը, քանի որ Ադրբեջանը լուծարել է Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար մարզը, նրա սահմաններն այլեւս հայտնի չեն, դա կապել Մոսկվայի որոշման հետ՝ մի քիչ էլ հետ բերելու բան ունենք: Որպեսզի այլընտրանքի գնալ, ես առաջարկում եմ հայկական կողմին դադարեցնել պարտության մասին խոսելը, պատրաստվել հարձակման: Սա այլընտրա՞նք է, թե՞ չէ: Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի համար շատ վատ այլընտրանք է, բայց այլընտրանք է չէ՞:

- Հասարակությունը պատերազմ չի ուզում:

- Ուրեմն նայեք՝ որքան պաշտպանենք իրեն այնքան թուլանալու ենք: Պատերազմները լինում են այն ժամանակ, երբ որեւէ մի կողմ թուլանում է: Այս տեսակետը բանակը բարոյալքում է: 25 տարի է ասում են՝ Ադրբեջանը հզորանալու է, մենք թուլանալու ենք: Բացի ապրիլյան պատերազմից հետո կորցրած մի քանի հեկտարը մենք հող ե՞նք հանձնել, Ադրբեջանը կարողացե՞լ է հաղթել:

- Ներկայից ձեւաչափով, եթե Հայաստանի իշխանություններն ասեն, որ պատրաստ են ստորագրել Մադրիդյան սկզբունքների հիմա վրա կազմված փաստաթուղթ, ապա հակամարտության կարգավորումը արագ լուծում կստանա՝ այսպես է կարծում առաջին նախագահը:

- Լուծում չի ստանա: Մադրիդյան սկզբունքը կազմել են այնպես, որ այդ հարցը չլուծվի՝ տարածքային ամբողջականություն եւ ազգերի ինքնորոշման իրավունք, այն էլ՝ խաղաղ: Ինքը բլեֆով է զբաղված, ներքաղաքական օրակարգն ընտրությունների նախօրյակին տեղափոխում է ուրիշ տեղ, դրա համար ինքը հավանաբար տեղ կստանա խորհրդարանում: