Հանրաքվեից հետո Թուրքիայում խորանալու է Հայոց Ցեղասպանության նկատմամբ ժխտողականությունը

«Թուրքիայում տեղի ունեցած սահմանադրական փոփոխությունները սերտորեն կապված են հայ-թուրքական հարաբերությունների հետ այն առումով, որ Հայաստանին ձեռնտու էր դեպի Եվրոպա գնացող Թուրքիան: Իսկ այդ հանրաքվեով Թուրքիան հեռացավ Եվրոպայից: Դեռևս ֆուտբոլային դիվանագիտության ժամանակ Թուրքիայի այդ գործելաոճը որոշակի առումով լակմուսային թուղթ էր, թե իրո՞ք այդ երկիրը ձգտում է Եվրամիություն, թե արդեն փորձում է շեղվել այդ ճանապարհից: Եվ հիմա այն հանգամանքը, որ Թուրքիայի վարչակազմը, Էրդողանի կուսակցությունն, ըստ էության, հետ կանգնեց դրանից, արդեն հստակ էր, որ Թուրքիան հեռանալու է ԵՄ-ից»,- այսօր Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիրում մեզ հետ զրույցում ասաց փոխարտգործնախարար Շավարշ Քոչարյանը:

Հիշեցնենք, որ ապրիլի 16-ին Թուրքիայում տեղի ունեցած սահմանադրության հանրաքվեից հետո այդ երկիրը որդեգրեց նախագահական կառավարման համակարգ՝ ուժեղացնելով նախագահի լիազորություններն ու գործառույթները: Հիմա Թուրքիան ունի խորհրդարանական կառավարման համակարգ, իսկ նոր համակարգով նախագահի ձեռքում է կենտրոնանալու բանակի, խորհրդարանի կառավարության ղեկավարումը: Նախագահն է նշանակում վարչապետին, պաշտպանության նախարարին, գլխավոր շտաբի պետին, նախարարներին: Նախագահը  միանձնյա տնօրինելու է երկրի բյուջեն: Ավելին, նախագահին անվստահություն հայտնելու ինստիտուտը հանվել է:

Թուրքիայում և միջազգային հանրության մոտ կարծիք կա, որ Թուրքիայի նախագահ Էրդողանը նախաձեռնել է այդ փոփոխությունները, որպեսզի ինքը միանձնյա կառավարելու և մինչև 2029 թվականը նախագահ լինելու տեսական հնարավորություն է ունենա: Միջազգային հանրությունը, հատկապես եվրոպական երկրների ղեկավարներն ու արտաքին քաղաքականության պատասխանատուները քննադատում են Թուրքիայում տեղի ունեցած այդ հանրաքվեն, դրանով նախատեսված փոփոխություններն ու հատկապես այն հանգամանքը, որ Էրդողանը ցանկանում է վերականգնել մահապատժի իրավունքը: Եվրոպական երկրների առաջնորդները գտնում են, որ այդպիսով Թուրքիան հեռանում է ոչ միայն ժողովրդավարական ուղուց, այլև Եվրամիությունից ընդհանրապես:

«Եվ այն, ինչ տեղի ունեցավ սահմանադրական հանրաքվեի ժամանակ, վերջին քարն էր, որը դրեցին Թուրքիայի՝ դեպի ԵՄ ճանապարհին: Այն Թուրքիան, որին մենք որպես հարևան ցանկանում ենք ունենալ, դա ժողովրդավարական Թուրքիան է, դա դեպի Եվրոպա գնացող Թուրքիան է, որն իսկապես պատրաստ է դառնալ ԵՄ անդամ: Այդպիսի Թուրքիայի հետ մեր հարաբերությունները կլինեին շատ ավելի հեշտ»,- ասաց Շ. Քոչարյանը:

Վերջինիս խոսքերով թե՛ հանրաքվեն, թե՛ Թուրքիայի ներքին ողջ գործընթացները սերտորեն կապված են նաև Հայոց ցեղասպանության նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքի հետ: Եվ այն հանգամանքը, որ այս հանրաքվեով այդ երկիրը հեռացավ ժողովրդավարությունից ու գնում են դեպի բռնապետություն, էլ ավելի է խորացնում Ցեղասպանության նկատմամբ ժխտողականությունը: «Այդ տեսանկյունից, իհարկե, մենք խնդիր ունենք մեր անմիջական հարևանի հետ»,- հավելեց փոխարտգործնախարարը:

Ի դեպ, կարծիքներ կան, որ Արևմուտքին ձեռնտու է Թուրքիայում տեղի ունեցած սահմանադրական փոփոխություններն ու նախագահական կառավարման համակարգին անցնելն այն առումով, որ այդ դեպքում գործ կունենան միայն այդ երկրի նախագահի հետ: Եվ կշրջանցեն Թուրքիայում քաղաքական կարևոր դերակատարում ունեցող բանակից, բանակի գեներալներից ու խորհրդարանից:

Շ. Քոչարյանը կարծում է, որ Արևմուտքը պարզապես ստիպված է հաշվի նստել այդ իրողության հետ: «Դա արդեն կատարված իրողությունից հետո, երբ այն արդեն տեղի է ունեցել: Ի վերջո 70 մլն բնակչություն ունեցող երկիր է, և, այնուամենայնիվ, պետք է ինչ-որ կերպ համագործակցեն նրա հետ: Դա ոչ թե իրենց նպատակն է եղել, այլ եղած վիճակում ձևավորվող քաղաքականություն: Թուրքիայի սահմանադրական հանրաքվեն եղած քաղաքականության արտահայտությունն է: Էրդողանը շատ երկար էր գնում և դա հանգրվաններից մեկն էր»,- եզրափակում է ՀՀ փոխարտգործնախարար Շավարշ Քոչարյանը: