ԱԺ-ի Ընտրական օրենսգրքի հանձնաժողովի անդամները մի կերպ են ընդհանուր հայտարարի գալիս

Ընտրական օրենսգրքի շուրջ քննարկումների ժամանակ ՀՅԴ-ից Արմեն Ռուստամյանն ասաց, որ բոլոր ընտրակարգերի մոդելներում էլ կան թերությունների, ուստի իրենք առաջարկում են բաց ցուցակներով համամասնական ընտրություն: Այս դեպքում ընտրողը ոչ միայն ձայն է տալիս այդ կուսակցությանը, այլեւ որոշում է, թե այդ ցուցակից ովքեր կարող են ընտրվել՝ իր ձայնը տալով այս կամ այն թեկնածուին:

Ռուստամյանը նշեց, որ այս մոդելը կարեւոր է նաեւ կուսակցությունների կայացման տեսանկյունից, քանի որ ներկուսակցական ժողովրդավարությունը կայացնելու խնդիր կա:

«Դրա լավագույն ձեւը ժողովրդի մասնակցությամբ կուսակցությունների ներկուսակցական քաղաքականության որոշումն է: Ընտրությունների ժամանակ այդ բաշխման հարցում ժողովրդի մասնակցությունը շատ կարեւոր է»,- ասաց Ռուստամյանը:

Ռուստամյանի խոսքով, իր առաջարկած համակարգը կարող է բերել նաեւ խնդիրներ. «Առաջինը այն է, որ քվոտաների հարցը չի լուծվում, բայց ո՞վ ասաց, որ ժողովուրդը պետք է քվոտա տա, դա ժողովրդավարության հետ կապ չունի: Ես դեմ չեմ, որ լինեն քվոտաներ, կանանց քվոտա, մարզերի քվոտա եւ այլն: Համաձայնեք, որ քվոտաները ժողովրդավարության հետ աղերս չունեն: Գուցե խրախուսում են կանանց ներկայությունը, մարզերի ներկայությունը, բայց դրանք արհեստական պրոցեսներ են, որտեղ ժողովրդի կամքը չկա: Երկրորդ խնդիրն այն է, որ հաշվարկի փուլում գործընթացը բարդանում է: Բայց դրանք հարցեր են, որոնք երկրորդական են, քանի որ գլխավոր խնդիրը ժողովրդավարության մակարդակի բարձրացումն է»:

Արմեն Ռուստամյանը ընդգծեց, որ իրենք կողմ են քվոտավորման գաղափարին եւ կարելի է տարբեր լուծումներ գտնել: Մասնավորապես, եթե X կուսակցությունը ստացել է 10 մանդատ եւ, ըստ օրենսդրության պետք է այդ 10-ից 3-ը կին լինի, ապա առավելագույն ձայներ ստացած 3 կանայք կարող են ընտրվել: Նույնը կարելի է անել մարզերի ներկայացվածության հարցում:

Անդրադառնալով փակ ցուցակներով համամասնական ընտրակարգին, ՀՅԴ ներկայացուցիչն ասաց, որ դրա գլխավոր թերությունն այն է, որ կուսակցության վերնախավն է որոշում հերթականությունը եւ մեկ անձը իր հեղինակությամբ «պառավոզի» էֆեկտով կարող է իր հետեւից խորհրդարան տանել մյուսներին, որոնց հասարակությունը կարող է չի էլ ճանաչում: Նա նկատեց, որ այդ խնդիրը կա նաեւ տարածքային ցուցակների դեպքում, երբ ինչ-որ մեկը շատ ձայն է ստանում եւ իր ստացած ձայներով այդ տարածքից ընտրվում են նաեւ այլ թեկնածուներ, որոնց ընտրողը չի ճանաչում:

Ռուստամյանն ընդգծեց, որ ԱԺ-ն համապետական մարմին է եւ ընտրությունն էլ պետք է լինի համապետական, ոչ թե տարածքներով, անկախ նրանից՝ այդ տարածքները մեծ են, թե՝ փոքր:

ԵԼՔ-ից Էդմոն Մարուքյանն էլ նշեց, որ գործող ընտրակարգը, որը նախատեսում է ռեյտինգային ընտրակարգով ընտրություն, հանգեցրեց նրան, որ տարածքներում մրցակցություն էր գնում միլիարդատերերի եւ քաղաքական գործիչների միջեւ, դրա արդյունքում քաղաքական գործիչները հայտնվել են ծանր իրավիճակում:

«Շատ դժվար էր այդ պայմաններում քաղաքական խոսք տեղ հասցնել եւ գաղափարների պայքար տեղի չէր ունենում: Հիմա կառավարությունն առաջարկում է անցնել այն 100 տոկոսանոց համամասնական ընտրակարգին, որի մասին ընդդիմությունը միշտ խոսել է: Երբ ասվում է փակ ցուցակ, դա, բնականաբար փակ չէ: Դա ցուցակ է, որը կազմում է քաղաքական ուժը, որը ներքին քննարկումների ժամանակ պետք է այնպես անի, որ մարզային ներկայացվածություն ունենա: Եթե մարզերից մարդիկ չի ներգրավում, այդ մարզերից ձայներ չի ստանա: Այսինքն՝ վտանգը, որ կունենանք երեւանցիների խորհրդարան, այդ վտանգը կա նաեւ կուսակցության ներսում»,- ասաց Մարուքյանը:

Ինչ վերաբերում է ՀՅԴ առաջարկին, ընտրությունների գնալ բաց ցուցակներով, երբ ընտրողը կարող է կուսակցությանն ընտրելուց բացի ընտրել նաեւ այդ կուսակցությունից իր նախընտրած անձին, Մարուքյանը նշեց, որ դա եւս լավ տարբերակ է, քանի որ խոսքը թեկնածուների ռեյտինգավորման մասին է հանրապետության տարածքով մեկ: «Մենք կարող ենք բոլոր տարբերակները քննարկել, բայց այսօրվա գործող ընտրակարգը վատն է»:

Նիստի ավարտին թեժ քննարկում տեղի ունեցավ հանձնաժողովականների միջեւ: Որոշվեց կրկին հանդիպել եւ որոշել՝ արդյո՞ք յուրաքանչյուր խմբակցություն է ներկայացնում իր առաջարկը կառավարություն, թե՞ խմբակցությունները միասին են մեկ տարբերակ առաջարկում։ Այս հարցի շուրջ քննարկումն այնքան ձգձգվեց, որ հանձնաժողովականները մի կերպ համաձայնության եկան: