Արտահերթ ընտրություններում մասնակցության տոկոսը ցածր չէ. համեմատականներ

Դեկտեմբերի 9-ին կայացած ՀՀ ԱԺ արտահերթ ընտրություններին մասնակցեց ընտրելու իրավունք ունեցողների 48,63%-ը: Նախորդ խորհրդարանական ընտրությունների մասնակցության հետ համեմատած` քվեարկության մասնակիցների թիվը կտրուկ նվազել է: Ցուցանիշն իրոք բարձր չէ, ինչը հիմք է հանդիսացել ռուսաստանցի եւ ադրբեջանցի որոշ փորձագետների համար՝ ընտրությունների լեգիտիմության վերաբերյալ դատողություններ կատարելու: Զավեշտալի է մանավանդ ադրբեջանցի փորձագետների անդրադարձը որեւէ ժողովրդական գործընթացի լեգիտիմությանը՝ հաշվի առնելով Ադրբեջանում ժողովրդավարության յուրահատուկ ցածր մակարդակը:

Վերոնշյալ վերլուծությունների գլխավոր թեզն այն է, որ մասնակցության ցածր ցուցանիշը խոսում է ընտրությանը չմասնակցած 51% քաղաքացիների կողմից բոլոր 11 քաղաքական ուժերին մերժելու մասին: Մասնակցության ցածր մակարդակին նման ձեւակերպում էր տվել Regnum-ի փորձագետ Ստանիսլավ Տարասովը: Նրա խոսքով՝ քվեարկությանը չմասնակցած 51%-ը «ո՛չ դեմ են, ո՛չ կողմ», սակայն քվեարկությանը չմասնակցելու փաստը դասում է նրանց «բողոքական ընտրազանգվածի շարքում»:

«Արդյունքում ստացվում է «հեղափոխական իրավիճակ», երբ խորհրդարանական մեծամասնությունը չունի ժողովրդի բացարձակ աջակցությունը», - գրել էր Տարասովը:

Ակնհայտ է, որ Տարասովը գերագնահատում է հեղափոխական էյֆորիայի ազդեցությունը դրանից 7 ամիս անց տեղի ունեցած ընտրությունների վրա: Եթե ընտրությունները տեղի ունենային մայիս-հունիս ամիսներին՝ գրեթե վստահաբար կարելի է ասել, որ կգրանցվեր շատ ավելի բարձր տոկոս, ինչը, սակայն, քաղաքական առումով առողջ խորհրդարանի գրավական չէր լինի: Իսկ ինչ վերաբերվում է նրան, թե իբր «խորհրդարանական մեծամասնությունը չունի ժողովրդի բացարձակ աջակցությունը», ապա այստեղ ոչ մի նոր բան չկա՝ նախկինում շատ երկար ժամանակ խորհրդարանական մեծամասնությունը չի վայելել ժողովրդի ոչ միայն «բացարձակ», այլեւ որեւէ վստահություն:

Մասնակցության ցածր տոկոսը հետհեղափոխական գործընթացների մեջ է փորձում «տեղավորել» նաեւ ադրբեջանական minval.az լրատվական կայքը:

«Հաղթական տրամադրությունը մի փոքր ստվերում է մասնակցության անսովոր ցածր՝ 48-ից քիչ ավել տոկոսը, ինչն, ըստ մի շարք ադրբեջանցի փորձագետների, չի համապատասխանում ընտրողների «հետհեղափոխական» վարքագծի կարծրատիպերին», - գրել է կայքը:

Ժողովրդավարական գործընթացների, ընտրողների վարքագծի եւ «հետհեղափոխական կարծրատիպերի» վերաբերյալ ադրբեջանցի փորձագետների կարծիքներն ու վերլուծությունները վտանգ չեն պարունակում, քանի դեռ դրանք տարածվում են ադրբեջանական մամուլում: Խնդրահարույց է Regnum-ում Միրա Հասանովայի հոդվածը, որը ռուսական մեդիափորձագիտական դաշտ է բերում ադրբեջանական տեսակետը:

Հասանովան գրել էր, որ մասնակցության ցածր տոկոսն անակնկալ էր: Նա նաեւ մեջբերել էր ադրբեջանցի քաղաքագետ Իլգար Վելիզադեի խոսքը, որում վերջինս պնդում է, թե «ընտրությունները ցույց տվեցին հայաստանյան ընտրողների հիասթափությունը սեփական երկրի քաղաքական գործընթացներում»: Նրա խոսքով, այն, որ ՀՀԿ-ն եւ «Սասնա ծռերը» չկարողացան հաղթահարել ԱԺ անցնելու համար անհրաժեշտ շեմը «կարող է վկայել նրա մասին, որ մարդիկ հոգնել են պատերազմի եւ ռեւանշի կոչերից»: Թե ինչ ռեւանշի մասին է խոսքը՝ Վելիզադեն չի մանրամասնում:

Ինչ վերաբերվում է ընտրություններին մասնակցած քաղաքացիների տոկոսին եւ քաղաքական լեգիտիմությանը, ապա դրանք միշտ չէ, որ փոխկապակցված են: Նման մոտեցումը հետխորհրդային երկրներում շարունակում է արդիական մնալ այն պատճառով, որ ԽՍՀՄ փլուզումից հետո երկրների մեծամասնության քաղաքական մշակույթներում լուրջ փոփոխություններ տեղի չեն ունեցել: ԽՍՀՄ-ում եւս անցկացվում էին ընտրություններ եւ մասնակցությունը դրանց մոտ էր 100%-ի: Այլ հարց է, որ թեկնածուն մեկն էր, իսկ նրա ներկայացրած կուսակցությունը միակը: Ժամանակակից պատմության մեջ նման դեպք գրանցվել է 2014 թ. Հյուսիսային Կորեայում՝ 99,97 տոկոս: Թերեւս ավելորդ է ասել, որ նշված երկրներում իշխանությունների լեգիտիմությունը միշտ կասկածի տակ է դրվել: Դա, իհարկե, չի նշանակում, որ պետք է ձգտել Գամբիայի կամ Հաիթիի օրինակներին, որտեղ համապատասխանաբար 2012 եւ 2015 թթ. խորհրդարանական ընտրություններում քաղաքացիների մասնակցությունը չի անցել 20%-ից:

Ժողովրդավարական ավելի խորը ավանդույթներ ունեցող երկրներում ընտրողների մասնակցության տոկոսը տատանվում է 50%-ի մոտակայքում: 2012 թ. Ֆրանսիայի խորհրդարանական ընտրությունների առաջին փուլին մասնակցել էր ընտրողների 48,31%-ը, 2015 թ. Շվեյցարիայում՝ 48,4, իսկ Պորտուգալիայում 55%-ը: Եվրոպայում բացառություն են կազմում, թերեւս, Լյուքսեմբուրգը, Լիխտենշտեյնը, Բելգիան, որտեղ ընտրողների շուրջ 90 տոկոսը ավանդաբար մասնակցում է ընտրություններին: Սակայն դա ունի բացատրություն՝ ընտրություններին մասնակցելն այդ երկրներում պարտադիր է:

Շվեյցարիայի վերջին ընտրությունների մասնակցության տոկոսը պայմանավորված է նաեւ նրանով, որ այդ երկրում մի շարք հարցեր դրվում են համապետական հանրաքվեի, ուստի քաղաքացիները վստահ են, որ անմասն չեն մնա կարեւորագույն որոշումներին մասնակցություն ունենալուց:

Ինչ վերաբերվում է Հայաստանին եւ ներկա ու նախորդ ընտրություններին մասնակցության տոկոսների տարբերությանը, ապա դա ունի մի քանի բացատրություն: Նախեւառաջ արտահերթ ընտրություններում բացակայում էին ուղղորդված քվեարկության եւ ձայների զանգվածային «առեւտրի» դեպքերը: Բացի դրանից, ընտրողների ցուցակներն, ամեն դեպքում, թերի են: Հայտնի չէ, թե դրանցում գրանցված մարդկանցից քանիսն են իրականում բնակվում Հայաստանում, ուստի ցուցակները «մաքրելու» պարագայում մասնակցության տոկոսը զգալիորեն կբարձրանա՝ մնալով, այդուհանդերձ, վերոնշյալ 50%-ի մոտակայքում:

Տպել
2892 դիտում

Վանում փախստականներ տեղափոխող ավտոբուս է կողաշրջվել․ 15 մարդ է զոհվել՝ այդ թվում երեխաներ

ԱԳ նախարար Զոհրաբ Մնացականյանը ելույթ է ունեցել Կրոնական հարցերով նախարարական հանդիպմանը

Շրջակա միջավայրի նախարարությունը JIKA-ի հետ համագործակցության նոր ծրագրեր է մշակվել

Արա լեռան մոտակայքում քաղաքացիները մոտոցիկլետներով իջել են ձորը և չեն կարողացել դուրս գալ

ՀՀ ոստիկանության պետի աշխատակազմի ղեկավարը կհանդիպի Շիրակի մարզի բնակիչներին

Վերջին հաշվառումից հետո Շիրակի մարզի գյուղերից նոր անօթեւան ընտանիքների տվյալներ են ստացվում

7 ոստիկան ազատվել է ծառայությունից, 2 ոստիկանի տրվել է խիստ նկատողություն (տեսանյութ)

Սիրիայի ԱՀ Մեծ Մուֆթին այցելել է Հալեպում տեղակայված հայկական հումանիտար առաքելության խմբի կենտրոն

Մինչ այժմ անտառը ծառայել է գռփելու, թալանելու, ընտրակաշառքի, քաղաքական դիվիդենտների. Տավուշի մարզպետ

Դատավոր Դավիթ Գրիգորյանի իրավունքների խախտման առթիվ փաստաբանը հաղորդում է ներկայացրել

Երևան քաղաքի Խանջյան-Նալբանդյան փողոցների խաչմերուկում այրվում է ավտոմեքենա

Արարատ Միրզոյանը հանդիպումներ է ունեցել ԱՄՆ հայկական կազմակերպությունների ներկայացուցիչների հետ

Անշարժ գույքի կադաստրի պետկոմիտեի 5 ստորաբաժանումները կմիավորվեն մեկի մեջ, որը կտեղակայվի Վանաձորում

Արցախի խորհրդարանը կգումարի արտահերթ նստաշրջան

Հակոբ Արշակյանը Թեհրանում մասնակցում է «Սմարթ Իրան» կոնֆերանսին

ՀԱՕԿ-ը որոշել է էլ ավելի աբսուրդային քայլեր ձեռնարկել. բռնցքամարտի ֆեդերացիայի նախագահ

Մարդու իրավունքների պաշտպանն ընդունել է ՀՀ-ում Ֆրանսիայի արտակարգ և լիազոր դեսպանին

Իջեւանում «բողոքի ակցիաների» հրահրման գործում իր դերն ունի ԱԺ նախկին կարկառուն ՀՀԿ-ական պատգամավորներից մեկը

Առանց միացյալ ջանքերի չեմ պատկերացնում, որ որևէ տեղ կհասնենք. Զարեհ Սինանյանն այցելել է «Ռուսաստանի հայերի միություն»

Այս պահին ոստիկանության տեսադաշտում 36 մարդ կա, որոնցից 22-ը բերման են ենթարկվել. Օսիպյան