Արտահերթ ընտրություններում մասնակցության տոկոսը ցածր չէ. համեմատականներ

Դեկտեմբերի 9-ին կայացած ՀՀ ԱԺ արտահերթ ընտրություններին մասնակցեց ընտրելու իրավունք ունեցողների 48,63%-ը: Նախորդ խորհրդարանական ընտրությունների մասնակցության հետ համեմատած` քվեարկության մասնակիցների թիվը կտրուկ նվազել է: Ցուցանիշն իրոք բարձր չէ, ինչը հիմք է հանդիսացել ռուսաստանցի եւ ադրբեջանցի որոշ փորձագետների համար՝ ընտրությունների լեգիտիմության վերաբերյալ դատողություններ կատարելու: Զավեշտալի է մանավանդ ադրբեջանցի փորձագետների անդրադարձը որեւէ ժողովրդական գործընթացի լեգիտիմությանը՝ հաշվի առնելով Ադրբեջանում ժողովրդավարության յուրահատուկ ցածր մակարդակը:

Վերոնշյալ վերլուծությունների գլխավոր թեզն այն է, որ մասնակցության ցածր ցուցանիշը խոսում է ընտրությանը չմասնակցած 51% քաղաքացիների կողմից բոլոր 11 քաղաքական ուժերին մերժելու մասին: Մասնակցության ցածր մակարդակին նման ձեւակերպում էր տվել Regnum-ի փորձագետ Ստանիսլավ Տարասովը: Նրա խոսքով՝ քվեարկությանը չմասնակցած 51%-ը «ո՛չ դեմ են, ո՛չ կողմ», սակայն քվեարկությանը չմասնակցելու փաստը դասում է նրանց «բողոքական ընտրազանգվածի շարքում»:

«Արդյունքում ստացվում է «հեղափոխական իրավիճակ», երբ խորհրդարանական մեծամասնությունը չունի ժողովրդի բացարձակ աջակցությունը», - գրել էր Տարասովը:

Ակնհայտ է, որ Տարասովը գերագնահատում է հեղափոխական էյֆորիայի ազդեցությունը դրանից 7 ամիս անց տեղի ունեցած ընտրությունների վրա: Եթե ընտրությունները տեղի ունենային մայիս-հունիս ամիսներին՝ գրեթե վստահաբար կարելի է ասել, որ կգրանցվեր շատ ավելի բարձր տոկոս, ինչը, սակայն, քաղաքական առումով առողջ խորհրդարանի գրավական չէր լինի: Իսկ ինչ վերաբերվում է նրան, թե իբր «խորհրդարանական մեծամասնությունը չունի ժողովրդի բացարձակ աջակցությունը», ապա այստեղ ոչ մի նոր բան չկա՝ նախկինում շատ երկար ժամանակ խորհրդարանական մեծամասնությունը չի վայելել ժողովրդի ոչ միայն «բացարձակ», այլեւ որեւէ վստահություն:

Մասնակցության ցածր տոկոսը հետհեղափոխական գործընթացների մեջ է փորձում «տեղավորել» նաեւ ադրբեջանական minval.az լրատվական կայքը:

«Հաղթական տրամադրությունը մի փոքր ստվերում է մասնակցության անսովոր ցածր՝ 48-ից քիչ ավել տոկոսը, ինչն, ըստ մի շարք ադրբեջանցի փորձագետների, չի համապատասխանում ընտրողների «հետհեղափոխական» վարքագծի կարծրատիպերին», - գրել է կայքը:

Ժողովրդավարական գործընթացների, ընտրողների վարքագծի եւ «հետհեղափոխական կարծրատիպերի» վերաբերյալ ադրբեջանցի փորձագետների կարծիքներն ու վերլուծությունները վտանգ չեն պարունակում, քանի դեռ դրանք տարածվում են ադրբեջանական մամուլում: Խնդրահարույց է Regnum-ում Միրա Հասանովայի հոդվածը, որը ռուսական մեդիափորձագիտական դաշտ է բերում ադրբեջանական տեսակետը:

Հասանովան գրել էր, որ մասնակցության ցածր տոկոսն անակնկալ էր: Նա նաեւ մեջբերել էր ադրբեջանցի քաղաքագետ Իլգար Վելիզադեի խոսքը, որում վերջինս պնդում է, թե «ընտրությունները ցույց տվեցին հայաստանյան ընտրողների հիասթափությունը սեփական երկրի քաղաքական գործընթացներում»: Նրա խոսքով, այն, որ ՀՀԿ-ն եւ «Սասնա ծռերը» չկարողացան հաղթահարել ԱԺ անցնելու համար անհրաժեշտ շեմը «կարող է վկայել նրա մասին, որ մարդիկ հոգնել են պատերազմի եւ ռեւանշի կոչերից»: Թե ինչ ռեւանշի մասին է խոսքը՝ Վելիզադեն չի մանրամասնում:

Ինչ վերաբերվում է ընտրություններին մասնակցած քաղաքացիների տոկոսին եւ քաղաքական լեգիտիմությանը, ապա դրանք միշտ չէ, որ փոխկապակցված են: Նման մոտեցումը հետխորհրդային երկրներում շարունակում է արդիական մնալ այն պատճառով, որ ԽՍՀՄ փլուզումից հետո երկրների մեծամասնության քաղաքական մշակույթներում լուրջ փոփոխություններ տեղի չեն ունեցել: ԽՍՀՄ-ում եւս անցկացվում էին ընտրություններ եւ մասնակցությունը դրանց մոտ էր 100%-ի: Այլ հարց է, որ թեկնածուն մեկն էր, իսկ նրա ներկայացրած կուսակցությունը միակը: Ժամանակակից պատմության մեջ նման դեպք գրանցվել է 2014 թ. Հյուսիսային Կորեայում՝ 99,97 տոկոս: Թերեւս ավելորդ է ասել, որ նշված երկրներում իշխանությունների լեգիտիմությունը միշտ կասկածի տակ է դրվել: Դա, իհարկե, չի նշանակում, որ պետք է ձգտել Գամբիայի կամ Հաիթիի օրինակներին, որտեղ համապատասխանաբար 2012 եւ 2015 թթ. խորհրդարանական ընտրություններում քաղաքացիների մասնակցությունը չի անցել 20%-ից:

Ժողովրդավարական ավելի խորը ավանդույթներ ունեցող երկրներում ընտրողների մասնակցության տոկոսը տատանվում է 50%-ի մոտակայքում: 2012 թ. Ֆրանսիայի խորհրդարանական ընտրությունների առաջին փուլին մասնակցել էր ընտրողների 48,31%-ը, 2015 թ. Շվեյցարիայում՝ 48,4, իսկ Պորտուգալիայում 55%-ը: Եվրոպայում բացառություն են կազմում, թերեւս, Լյուքսեմբուրգը, Լիխտենշտեյնը, Բելգիան, որտեղ ընտրողների շուրջ 90 տոկոսը ավանդաբար մասնակցում է ընտրություններին: Սակայն դա ունի բացատրություն՝ ընտրություններին մասնակցելն այդ երկրներում պարտադիր է:

Շվեյցարիայի վերջին ընտրությունների մասնակցության տոկոսը պայմանավորված է նաեւ նրանով, որ այդ երկրում մի շարք հարցեր դրվում են համապետական հանրաքվեի, ուստի քաղաքացիները վստահ են, որ անմասն չեն մնա կարեւորագույն որոշումներին մասնակցություն ունենալուց:

Ինչ վերաբերվում է Հայաստանին եւ ներկա ու նախորդ ընտրություններին մասնակցության տոկոսների տարբերությանը, ապա դա ունի մի քանի բացատրություն: Նախեւառաջ արտահերթ ընտրություններում բացակայում էին ուղղորդված քվեարկության եւ ձայների զանգվածային «առեւտրի» դեպքերը: Բացի դրանից, ընտրողների ցուցակներն, ամեն դեպքում, թերի են: Հայտնի չէ, թե դրանցում գրանցված մարդկանցից քանիսն են իրականում բնակվում Հայաստանում, ուստի ցուցակները «մաքրելու» պարագայում մասնակցության տոկոսը զգալիորեն կբարձրանա՝ մնալով, այդուհանդերձ, վերոնշյալ 50%-ի մոտակայքում:

Տպել
2531 դիտում

Վարչապետը նոր նշանակում է կատարել պետական պահպանության ծառայությունում

Ի՞նչ են քննարկել Հանրային խորհրդում եւ ի՞նչ հաղորդագրություն է տարածվել. Ստյոպա Սաֆարյանը բացում է փակագծերը

Վանեցյանն ու Տոնոյանը ամենաբարձր գնահատականն են ստացել քաղաքացիների կողմից. Նավասարդյան

Հայաստանի զարգացման ռազմավարության մշակման աշխատանքների մասին քննարկում է եղել կառավարությունում

Երեւանի Գրիգոր Լուսավորչի փողոցն անվանափոխվեց Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի. ավագանու նիստը թեժ է, վիրավորանքների պակաս չկա

Վրաստանի կառավարության գործունեությունը բացասական է գնահատում հարցվածների 56 տոկոսը

Վրաստանի դատարանն ուժի մեջ է թողել Սաակաշվիլիի դատավճիռը

Անթույլատրելի ենք համարում. հայաստանյան ՀԿ-ների հայտարարությունը Ռոման Ուդոտի ձերբակալման վերաբերյալ

Երեւանի քաղաքապետարանի ձեռք բերած աղբատար մեքենաները այսօրվանից սկսում են աշխատանքները (տեսանյութ)

Քոչարյանի «հաղթանակը»՝ Հայաստանի ու Արցախի հաշվին. տեղի ունեցավ ամենասարսափելին

ԻՆԵԿՈԲԱՆԿ․ INECOPAY հաջողության պատմությունը ներկայացվեց Թբիլիսում

Հայաստանում որեւէ մեկը թիկնապահներով շրջելու կարիք չունի, եթե իհարկե չի գողանում ու չի թալանում․ Հայկ Սարգսյան

«Ոսկե երիտասարդություն» վարկային գիծ ՀԱՅԲԻԶՆԵՍԲԱՆԿԻ ուսանողական քարտով

Միքայել Վարդանյանը 43 մլն դրամի մարզասարքեր է նվիրել ռազմական երկու համալսարաններին (տեսանյութ)

Ճիշտ ժամանակն է. ամերիկացի փորձագետները՝ Հայաստանում անցումային արդարադատության ներդրման մասին

Միացումը համազգային գերակա նպատակն է. Արցախի քաղաքական ուժերի հայտարարությունը

Ապրիլին՝ մարտի համեմատ, ՀՀ պետական պարտքը նվազել է 34 մլն 800 հազար դոլարով

Հայտարարություն մրցույթի մասին

ՀՀ վարչապետի որոշմամբ Գրիգոր Մուրադյանն ազատվել է վարչապետի խորհրդականի պաշտոնից

Գյումրու ծննդատան ճակատագիրն անորոշ է