Արտահերթ ընտրություններում մասնակցության տոկոսը ցածր չէ. համեմատականներ

Դեկտեմբերի 9-ին կայացած ՀՀ ԱԺ արտահերթ ընտրություններին մասնակցեց ընտրելու իրավունք ունեցողների 48,63%-ը: Նախորդ խորհրդարանական ընտրությունների մասնակցության հետ համեմատած` քվեարկության մասնակիցների թիվը կտրուկ նվազել է: Ցուցանիշն իրոք բարձր չէ, ինչը հիմք է հանդիսացել ռուսաստանցի եւ ադրբեջանցի որոշ փորձագետների համար՝ ընտրությունների լեգիտիմության վերաբերյալ դատողություններ կատարելու: Զավեշտալի է մանավանդ ադրբեջանցի փորձագետների անդրադարձը որեւէ ժողովրդական գործընթացի լեգիտիմությանը՝ հաշվի առնելով Ադրբեջանում ժողովրդավարության յուրահատուկ ցածր մակարդակը:

Վերոնշյալ վերլուծությունների գլխավոր թեզն այն է, որ մասնակցության ցածր ցուցանիշը խոսում է ընտրությանը չմասնակցած 51% քաղաքացիների կողմից բոլոր 11 քաղաքական ուժերին մերժելու մասին: Մասնակցության ցածր մակարդակին նման ձեւակերպում էր տվել Regnum-ի փորձագետ Ստանիսլավ Տարասովը: Նրա խոսքով՝ քվեարկությանը չմասնակցած 51%-ը «ո՛չ դեմ են, ո՛չ կողմ», սակայն քվեարկությանը չմասնակցելու փաստը դասում է նրանց «բողոքական ընտրազանգվածի շարքում»:

«Արդյունքում ստացվում է «հեղափոխական իրավիճակ», երբ խորհրդարանական մեծամասնությունը չունի ժողովրդի բացարձակ աջակցությունը», - գրել էր Տարասովը:

Ակնհայտ է, որ Տարասովը գերագնահատում է հեղափոխական էյֆորիայի ազդեցությունը դրանից 7 ամիս անց տեղի ունեցած ընտրությունների վրա: Եթե ընտրությունները տեղի ունենային մայիս-հունիս ամիսներին՝ գրեթե վստահաբար կարելի է ասել, որ կգրանցվեր շատ ավելի բարձր տոկոս, ինչը, սակայն, քաղաքական առումով առողջ խորհրդարանի գրավական չէր լինի: Իսկ ինչ վերաբերվում է նրան, թե իբր «խորհրդարանական մեծամասնությունը չունի ժողովրդի բացարձակ աջակցությունը», ապա այստեղ ոչ մի նոր բան չկա՝ նախկինում շատ երկար ժամանակ խորհրդարանական մեծամասնությունը չի վայելել ժողովրդի ոչ միայն «բացարձակ», այլեւ որեւէ վստահություն:

Մասնակցության ցածր տոկոսը հետհեղափոխական գործընթացների մեջ է փորձում «տեղավորել» նաեւ ադրբեջանական minval.az լրատվական կայքը:

«Հաղթական տրամադրությունը մի փոքր ստվերում է մասնակցության անսովոր ցածր՝ 48-ից քիչ ավել տոկոսը, ինչն, ըստ մի շարք ադրբեջանցի փորձագետների, չի համապատասխանում ընտրողների «հետհեղափոխական» վարքագծի կարծրատիպերին», - գրել է կայքը:

Ժողովրդավարական գործընթացների, ընտրողների վարքագծի եւ «հետհեղափոխական կարծրատիպերի» վերաբերյալ ադրբեջանցի փորձագետների կարծիքներն ու վերլուծությունները վտանգ չեն պարունակում, քանի դեռ դրանք տարածվում են ադրբեջանական մամուլում: Խնդրահարույց է Regnum-ում Միրա Հասանովայի հոդվածը, որը ռուսական մեդիափորձագիտական դաշտ է բերում ադրբեջանական տեսակետը:

Հասանովան գրել էր, որ մասնակցության ցածր տոկոսն անակնկալ էր: Նա նաեւ մեջբերել էր ադրբեջանցի քաղաքագետ Իլգար Վելիզադեի խոսքը, որում վերջինս պնդում է, թե «ընտրությունները ցույց տվեցին հայաստանյան ընտրողների հիասթափությունը սեփական երկրի քաղաքական գործընթացներում»: Նրա խոսքով, այն, որ ՀՀԿ-ն եւ «Սասնա ծռերը» չկարողացան հաղթահարել ԱԺ անցնելու համար անհրաժեշտ շեմը «կարող է վկայել նրա մասին, որ մարդիկ հոգնել են պատերազմի եւ ռեւանշի կոչերից»: Թե ինչ ռեւանշի մասին է խոսքը՝ Վելիզադեն չի մանրամասնում:

Ինչ վերաբերվում է ընտրություններին մասնակցած քաղաքացիների տոկոսին եւ քաղաքական լեգիտիմությանը, ապա դրանք միշտ չէ, որ փոխկապակցված են: Նման մոտեցումը հետխորհրդային երկրներում շարունակում է արդիական մնալ այն պատճառով, որ ԽՍՀՄ փլուզումից հետո երկրների մեծամասնության քաղաքական մշակույթներում լուրջ փոփոխություններ տեղի չեն ունեցել: ԽՍՀՄ-ում եւս անցկացվում էին ընտրություններ եւ մասնակցությունը դրանց մոտ էր 100%-ի: Այլ հարց է, որ թեկնածուն մեկն էր, իսկ նրա ներկայացրած կուսակցությունը միակը: Ժամանակակից պատմության մեջ նման դեպք գրանցվել է 2014 թ. Հյուսիսային Կորեայում՝ 99,97 տոկոս: Թերեւս ավելորդ է ասել, որ նշված երկրներում իշխանությունների լեգիտիմությունը միշտ կասկածի տակ է դրվել: Դա, իհարկե, չի նշանակում, որ պետք է ձգտել Գամբիայի կամ Հաիթիի օրինակներին, որտեղ համապատասխանաբար 2012 եւ 2015 թթ. խորհրդարանական ընտրություններում քաղաքացիների մասնակցությունը չի անցել 20%-ից:

Ժողովրդավարական ավելի խորը ավանդույթներ ունեցող երկրներում ընտրողների մասնակցության տոկոսը տատանվում է 50%-ի մոտակայքում: 2012 թ. Ֆրանսիայի խորհրդարանական ընտրությունների առաջին փուլին մասնակցել էր ընտրողների 48,31%-ը, 2015 թ. Շվեյցարիայում՝ 48,4, իսկ Պորտուգալիայում 55%-ը: Եվրոպայում բացառություն են կազմում, թերեւս, Լյուքսեմբուրգը, Լիխտենշտեյնը, Բելգիան, որտեղ ընտրողների շուրջ 90 տոկոսը ավանդաբար մասնակցում է ընտրություններին: Սակայն դա ունի բացատրություն՝ ընտրություններին մասնակցելն այդ երկրներում պարտադիր է:

Շվեյցարիայի վերջին ընտրությունների մասնակցության տոկոսը պայմանավորված է նաեւ նրանով, որ այդ երկրում մի շարք հարցեր դրվում են համապետական հանրաքվեի, ուստի քաղաքացիները վստահ են, որ անմասն չեն մնա կարեւորագույն որոշումներին մասնակցություն ունենալուց:

Ինչ վերաբերվում է Հայաստանին եւ ներկա ու նախորդ ընտրություններին մասնակցության տոկոսների տարբերությանը, ապա դա ունի մի քանի բացատրություն: Նախեւառաջ արտահերթ ընտրություններում բացակայում էին ուղղորդված քվեարկության եւ ձայների զանգվածային «առեւտրի» դեպքերը: Բացի դրանից, ընտրողների ցուցակներն, ամեն դեպքում, թերի են: Հայտնի չէ, թե դրանցում գրանցված մարդկանցից քանիսն են իրականում բնակվում Հայաստանում, ուստի ցուցակները «մաքրելու» պարագայում մասնակցության տոկոսը զգալիորեն կբարձրանա՝ մնալով, այդուհանդերձ, վերոնշյալ 50%-ի մոտակայքում:

Տպել
3647 դիտում

Բանկային համակարգին սպառնացող աղմկահարույց գործը վճռաբեկ դատարանում է

Բացվեց Յունիբանկի «Սիսիան» մասնաճյուղը

Նավը, որը անվանվեց Առնո Բաբաջանյանի անունով, պատրաստ է մեծ նավարկության (լուսանկարներ)

Պայքարի օրենքը. Սևրի պայմանագրի 100-ամյակը

«Նոան» դարձավ Հայաստանի սուպերգավաթակիր՝ կրկին «քամբեք» անելով «Արարատ-Արմենիայի» դեմ խաղում

ՎՏԲ-Հայաստան Բանկը բարելավել է սպառողական վարկերի պայմանները

Նոր դաստիարակները մասնագիտական նրբություններով կկիսվեն երիտասարդ երկաթուղայինների հետ

Գնացքների երթևեկության անվտանգությունը՝ տրանսպորտային անվտանգության բաղադրիչ

IDBank -ում համավարակի ընթացքում աշխատանքն ընթանում է ամբողջ թափով

Վիվա-ՄՏՍ-ն ավելացնում է սպասարկման կենտրոնների թիվը

ԳեոՊրոՄայնինգ Գոլդ ընկերությունը շնորհավորում է երկաթուղային գործընկերներին մասնագիտական տոնի կապակցությամբ

Յունիբանկի դոլարային պարտատոմսերը ցուցակվել են Մոսկվայի բորսայում

Վիվա-ՄՏՍ. անվճար զանգի հնարավորություն՝ ընկերությունների հաճախորդների համար

ՎՏԲ-Հայաստան Բանկը Renault Armenia-ի հետ համատեղ առաջարկում են ավտովարկավորման ամենաշահավետ պայմանները շուկայում

Այգեպարում վերսկսվել է կիսակառույց տան շինարարությունը

Արտագնա աշխատանքի հնարավորությունից զրկված քանի հոգի է դիմել Հայաստանում աշխատելու համար. մարզերում թվերը շատ տարբեր են

Կորոնավարակը, աշխարհն ու մենք

Տավուշի և Լոռու հանգստյան տներից մի քանիսի սննդի օբյեկտներում խախտումներ են գրանցվել, բայց կա դրական առաջընթաց

Տրանսֆերային գնագոյացման կարգավորումները տարածվում են շահութահարկի, ԱԱՀ-ի եւ ռոյալթիի նկատմամբ․ Ավետիսյան

Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում ՔՏՀԱՏՄ-ի կողմից խախտումներ չեն հայտնաբերվել