Գյումրիում բացվել է Ավետիք Իսահակյանի սնդուկը

Գյումրիում գտնվող Ավետիք Իսահակյանի տուն-թանգարանը միանգամից 7 նոր ցուցանմուշով է հարստացել: Ռեստավրացվել է Ավետիք Իսահակյանի մակինդոժը, կոստյումը, փողկապն ու գլխարկը, նույնությամբ վերականգնվել է Իսահակյանի մոր՝ Ալմաստ խանումի վարդ-թանթանան:Վերականգնման աշխատանքերն իրականացվել են «Տերյան» մշակութային կենտրոնի հետ համագործակցությամբ: Պատմական այս կարեւոր ձեռնարկը կյանքի է կոչվել Գյումրու քաղաքապատերանի մշակույթի, երիտասարդության հարցերի բաժնի կողմից մեկնարկած թանգարանների զարգացման համալիր ծրագրի շրջանակներում:62 տարի առաջ փակված Իսահակյանի սնդուկը բացելուց տխուր պատկեր է արձանագրվել: Տարիների ընթացքում խոնավությունից եւ անընդհատ փակված մնալուց վարպետի հագուստը կեղտոտված, տեղ-տեղ նաեւ քայքայված է եղել: Այդ օրերին Ալմաստ խանումի տարազն ուսումնասիրելու նպատակով թանգարան է այցելում «Տերյան» մշակութային կենտրոնի ռեստավրատոր Լուսինե Մխիթարյանը: Տուն-թանգարանի տնօրեն Կարինե Վիրաբյանն անմիջապես դիմում է նրա օգնությանը:

«Ես Լուսինեին խնդրեցի գտնել մի կենտրոն, որին հնարավոր կլինի վստահել Իսահակյանի հագուստը՝ մաքրելու համար: Լուսինեն սկզբում երկմտեց, հետո երբ գնաց Երեւան, մի քանի օրից զանգեց: Ասաց՝ ես ոչ միայն կենտրոնն եմ գտել, այլ ավելին, նրանք այդ աշխատանքը կանեն անվճար՝ իրենց համար պատիվ համարելով Իսահակյանի շորերի հետ շփվելը: Այդ մաքրման աշխատանքը կատաեց Լավառե էկո կլինիկը: Գիտելիքը փայլեցնում է, հագուստը քայլեցնում, այդպես էր ասում Վարպետը: Եվ, եթե մենք 62 տարի հետ գնանք, կտեսնենք, որ այս հագուստով է Իսահակյանն եղել տարբեր վայրերում, մենք կրկին կյանք ենք տվել հագուստին, եւ կարծես Վարպետը կրկին տուն է վերադարձել»,-ասաց  Կարինե Վիրաբյանը:Սա նաեւ նոր քայլ է «Տերյան» մշակութային կենտրոնի համար»,-ասաց կենտրոնի ռեստավրատոր Լուսինե Մխիթարյանը: Ըստ նրա, Գյումրիում տարազի ուսումնասիրության եկավ եւ լրիվ նոր գաղափարով Երեւան վերադարձավ: Իսկ դա պատահական լինել չի կարող: «Այստեղ հասա տարազն ուսումնասիրելու համար, որ տեսնեի Գյումրիում ինչպիսին է այն եղել: Սակայն, երբ հագուստի մաքրման համար գտանք այդ ֆոտոսերվիսը, որն Իսահակյանի հագուստը 0-ից մաքրեց, այդ պահին ծնվել է նոր մեթոդ, նոր մոտեցում: Փաստորեն հնարավոր դարձավ թանգարանային հին նմուշները թաղիքով չոր տեխնիկայի միջոցով անվնաս վերականգնել: Կարծում եմ այս նախաձեռնությունը կշարունակվի եւ «Տերյան» մշակութային կենտրոնի ուղղություներից մեկը կդառնա»:Իսահակյանի հագուստից զատ, «Տերյան» մշակութային կենտրոնի մասնագետ Իսկուհի Սարգսյանը կարողացել է կրկնօրինակել Ավետիք Իսահակյանի մոր՝ Ալմաստ խանումի վարդ-թանթանան: Կրկնօրինակել է ոչ թե նմանեցնելով, այլ դետալ-դետալ ստեղծել, համադրելով: Վարդ-թանթանան ծնվել է Երեւանում, սակայն մի փոքր աշխատանք անելուց հետո Իսկուհին այն բերել է Գյումրի, համեմատել բնօրինակի հետ, վերադարձել Երեւան եւ շարունակել աշխատանքը: Թանթանան պատրաստելիս օգտագործվել է այն նույն հումքն ու թելը, ինչ տասնամյակներ առաջ հին գյումրեցի վարպետներն են օգտագործել:«Վարդ թանթանան ուսումնասիրեցինք եւ տեսանք, որ դրա պատրաստման համար օգտագործել են տարբեր նութեր, մետաղալար, մետաքսաթել, ձիու մազ: Էդ ամեն ինչը հայթայթելը, գտնելը լուրջ դժվարություններ էին: Մենք ոչ թե ուղղակի տեսքն ենք ստացել, այլ լիարժեք նույնություն ունենք, ծաղիկների քանակը, առէջները, դրանց դասավորությունը, ամեն ինչ կրկնօրինակված է: Թանթանան բաղկացած է 70 ծաղկից, ծաղիկները հիմնականում երեքնուկներն են եւ զանգակներ, որոնք զույգերով են փնջված եւ մետաղալարերի վրա են ամրացված՝ հայկական ասեղնագործ ժանյակ տեխնիկայով: Ճիշտն ասած, աշխատանքը մի փոքր երկարեց, քանի որ մեր ձեռքի տակ չունեինք թանթանայի բնօրինակը եւ գնում, աշխատում, բերում համեմատում էինք: Բայց արդյունքը գոհացուցիչ է, բնօրինակից միայն գույների թարմությամբ է տարբերվում»,-ասաց Իսկուհին:

Վերականգված այս նոր նմուշները ոչ միայն վարպետի կյանքի ու գործունեության մասին պատմող վկայություններ են, այլեւ 19-րդ դարի վերջի և 20 դարասկզբի հարուստ գյումրեցու ապրուստի ու կենցաղավարության լավագույն օրինակը:

Գյումրու քաղաքապատերանի մշակույթի, երիտասարդության հարցերի բաժնի պետ Լիլիթ Թովմասյանն ասաց՝ Ավետիք Իսահակյանի տուն-թանգարանն առաջիկայում նոր ասելիք էլ կունենա: Պատմության եւս մեկ շատ կարեւոր էջ է այստեղ վերաբացվելու:«Գիտենք, որ Իսահակյանը ծնվել է թոնրատանը եւ այսօր այդ տարածքը թանգարանի ամենափնտրված հատվածն է: Սակայն այնպես է ստացվել, որ շենքի վերանորոգման ընթացքում այն թոնիրը, որտեղ հաց է թխել Իսահակյանի մայրը, չգիտես ինչու փակվել է: Հիմա մեր առջեւ նպատակ է դրված բացել Իսահակյանի տան իրական թոնիրը եւ վարպետի  ծննդյան օրն իր ծննդավայր Ղազարապատից բերված ալյուրով հաց թխել, եւ ունենալ տուն-թանգարանում իրական այն տարածքը, որտեղ լույս աշխարհ է եկել Ավետիք Իսահակյանն ու առաջին անգամ երդիկից տեսել աշխարհի լույսը»,-որպես խոստում հայտարարեց Լիլիթ Թովմասյանը: