Համոզված եմ, որ հացահատիկը 10-20 տոկոս կթանկանա. գյուղատնտես

ՀՀ գյուղատնտեսության նախկին նախարարի խորհրդական, գյուղատնտես Հարություն Մնացականյանը օրերս գրել էր, որ մի քանի ամսից հացահատիկի որոշակի թանկացումներ կլինեն:

«Հայկական ժամանակ»-ի հետ զրույցում Հարություն Մնացականյանն ասաց, որ հացահատիկային բերքի պակաս ունենք, որի պատճառը եղանակն է:

- Պարոն Մնացականյան օրերս գրել էիք, որ որոշ ժամանակ հետո հացահատիկի թանկացում է սպասվում: Ո՞րն է պատճառը:

- Մեզ մոտ հատիկաընդեղենային կուլտուրաների բերքը շատ ցածր է այս տարի: Ռուսաստանում քաղը չեն սկսել, բայց լուրեր կան, որ այնտեղ էլ է սակավ: Անցած ձմեռ ռուսական ցորենի գինը մոտավորապես 20-30 տոկոսով բարձրացավ: 90 դրամից հասել էր մինչեւ 130-140 դրամի: Կարծում եմ՝ այս տարի էլ է նույնը սպասվելու: Հիմա արդեն տեղական ալրաղացները ցորենը վերցնում են 130 դրամով, անցած տարի այս ժամանակահատվածում վերցնում էին 90-100 դրամով:

- Սա ենթադրում է, որ նաեւ հացահատիկի թանկացո՞ւմ կլինի:

- Ես այսքան ժամանակ իմ կանխատեսումների մեջ չեմ սխալվել ու համոզված եմ, որ թանկացում կլինի:

- Ձեր հաշվարկներով որքա՞ն կարող է թանկանալ հացահատիկը:

- Մինչեւ 10-20 տոկոս: Բայց հաճարը հաստատ շատ է բարձրանալու: Հիմա հաճարը խանութները վերցնում են 220-240 դրամով, այն կհասնի մինչեւ 300-310 դրամի: Դրանից ավելի չի բարձրանա, քանի որ դրսից կսկսեն ներմուծել:

- Ինչո՞ւ է այս տարի Հայաստանում հատիկաընդեղենային բերքը ցածր:

- Եղանակն է հիմնական պատճառը: Անձրեւները ժամանակին չեն եկել: Մեկ եկել է այն ժամանակ, երբ պիտի փոշոտում լիներ, ինչը ահագին վնաս է հասցրել եւ նորմալ փոշոտում տեղի չի ունեցել: Հետո խիստ չորային կլիմա է եղել: Հաճարի բերքն այս տարի այնքան վատն է եղել, որ 1 հեկտարից 800 կիլոգրամ են քաղում: Անգամ իրենց ծախսերը չեն հանել մարդիկ: Ես կարծում եմ, որ այս տարի կսկսեն հաճար ներմուծել, որովհետեւ դեկտեմբերից հետո հաճար չի լինելու երկրում:

- Մինչ այժմ Հայաստանը հաճար ներմուծե՞լ է:

- Ներմուծում եղել է 2 տարի առաջ: Ռուսաստանից 100 տոննա են ներմուծել, դրանից առաջ ընդհանրապես մինչեւ անհիշելի ժամանակներ հաճարի ներմուծում չի եղել:

- Դրսից ներմուծած հաճարը տեղականի պես որակյա՞լ է:

- Ղազախական հաճարը արտակարգ բարձր որակի է: Ռուսաստանի չորային գոտու հաճարը նույնպես շատ լավ որակի է: Ուկրաինական հաճարը շատ ցածր որակի է ու բավականին զիջում է մեր տեղականին: Եթե ուկրաինական հաճար ներմուծեն ու շատ էժան էլ վաճառեն՝ չի վաճառվելու:

- Համապատասխան գերատեսչությունները գյուղացիական տնտեսությունների հետ աշխատանքներ չե՞ն տանում:

- Հաճարի դիֆիցիտը նախարարությունից կախված չէ: Դա մեր պրոպագանդայից էր կախված: Ճիշտն ասած՝ ես 2-րդ տարին է՝ արտահանում չեմ անում, քանի որ տեղական շուկան հազիվ ենք բավարարում: Իսկ մինչ 2017 թվականը արտահանում էինք իրականացնում: Հաճարի պահանջարկն անընդհատ աճում է: Հայաստանում արդեն մոտ 5 հազար տոննա հաճար է սպառվում: Կարծում եմ՝ կհասնի հնդկաձավարին, քանի որ խիստ մոդայիկ է դարձել: Մարդիկ գիտեն, որ օգտակար է՝ սկսել են շատ օգտագործել: Ծիրանի բերքն էլ է շատ ցածր, վերջում, որ վիճակագրական տվյալները հանեն՝ կտեսնեք, որ անցած տարվա համեմատ քիչ է արտահանումը եղել:

- Իսկ ծիրանն այս տարի նախորդ տարվա համեմատ ավելի լավն է, չէ՞:

- Անցյալ տարի անձրեւ շատ էր եկել, ծիրանի վրա բշտիկի պես բաներ կային: Այս տարի անձրեւ քիչ է եկել, ծիրանի բերքը քիչ է, բայց ապրանքային տեսքը շատ լավն է:

- Արտահանվող գյուղմթերքների պատճառով Հայաստանում գնի բարձրացում ունե՞նք:

- Ինչո՞ւ մեզ մոտ արտահանում նորմալ չի ստացվում. եթե որեւէ ապրանքի թեթեւ դիֆիցիտ է լինում, գինը չհիմնավորված բարձրանում է: Վառ օրինակ՝ կաղամբը, որի ինքնարժեքը 10-15 դրամ է, անցած դեկտեմբերին բարձրացավ 200 դրամ, իսկ փետրվարի վերջին հասավ մինչեւ 490 դրամի: Եթե արտահանողը արտահանում է 110-120 դրամով, պայմանագիր է կնքում սուպերմարկետի հետ այնտեղ, ու եթե գյուղացիները տեսնում են դիֆիցիտ է՝ գինը բարձրացնում են: Արդյունքում ե՛ւ արտահանողն է խիստ տուժում, որովհետեւ պայմանագիրը չի կարողանում կատարել, ե՛ւ մեր տեղական շուկան է կաթվածահար լինում: Հակառակ պրոցես է սկսում: Մեծ քանակով ներմուծումներ են լինում եւ գյուղացիների ապրանքը չի վաճառվում: Դեկտեմբերին գազարի օրինակի մասին գրեցի: Գինը բարձրացավ, ասացի, որ գյուղացիները չեն կարողանալու վաճառել՝ դրսից է ներմուծվելու: Մեզ ինչ-որ համակարգ է պետք, որ գները զսպվեն, չթողնեն այդքան թռիչքաձեւ աճ ունենան, իսկ հետո գահավիժեն: Կաղամբի օրինակը բերեմ, որ բարձրացավ 500 դրամ, ջերմատնային տնտեսություն ունեցողներն արագ անցան կաղամբ արտադրելուն: Ու մայիսի սկզբին կաղամբի գինն իջավ 60 դրամ: Ես համոզված եմ, որ ջերմատնային տնտեսությունները հազիվ զրոյի վրա են կանգնելու: