Դատարանը պետք է որոշի՝ անձի արարքը բխում է իր կարգավիճակից ու գործառույթից, թե ոչ․ Վլադիմիր Վարդանյան

ՀՀ ԱԺ պետական-իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ, «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավոր Վլադիմիր Վարդանյանը կարծում է՝ Սահմանադրական դատարանն, ըստ էության, լուրջ անելիք չուներ Մարտի 1-ի գործով առանցքային մեղադրյալ Ռոբերտ Քոչարյանի գործառութային անձեռնմխելիությանն անդրադառնալու գործում, քանի որ եթե նույնիսկ եղել է օրենսդրական բաց, ապա, ըստ պատգամավորի, այդ բացը հաղթահարվել է դատարնների կողմից՝ երբ Վերաքննիչ եւ Վճռաբեկ դատարնների որոշումներում անդրադարձ է եղել Քոչարյանի անձեռնմխելիության հարցին։

Օրերս Սահմանադրական դատարանը հրապարկեց Ռոբերտ Քոչարյանի դիմումի վերաբերյալ կայացրած որոշումը, ըստ որի հակասահմանադրական եւ անվավեր ճանաչեց ՀՀ Քրեական դատավարության 35-րդ հոդվածը, իսկ նույն օրենսգրքի 135-րդ հոդվածը՝ Սահմանադրությանը համապատասխանող (Քրդատ օրենսգրքի 35-րդ հոդվածը վերաբերում է քրեական գործի վարույթը կամ քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանքներին, նույն Օրենսգրքի 135-րդ հոդվածը՝  խափանման միջոց կիրառելու հիմքերին)։

ՍԴ-ն իր որոշման մեջ նշել էր, թե Սահմանադրությամբ նախատեսված չէ Հանրապետության նախագահի լիազորությունների ժամկետում նրա անձնական անձեռնմխելիությունը հաղթահարելու իրավասություն ունեցող հանրային իշխանության մարմին, ինչպես նաեւ նախանշված չէ այդպիսի ընթացակարգ:

Վլադիմիր Վարդանյանը «Հայկական ժամանակ»-ի հետ զրույցում տեսակետ հայտնեց, որ իրականում դատարանը պետք է կատարի այդ գործառույթը, եւ ի վերջո դատարանը պետք է որոշի՝ անձի արարքը բխում է իր կարգավիճակից ու գործառույթից, թե ոչ։

Ինչ վերաբերում է ՍԴ որոշման այն հատվածին, թե Սահմանադրության մեկնաբանման եղանակով դատարանները փորձել են լրացնել քրեադատավարական օրենքի բացը, եւ որ դատական վերահսկողություն իրականացնող դատարանն այդ անձանց գործառութային անձեռնմխելիության տեսանկյունից պարտավոր չէ ստուգել մեղադրանքի իրավաչափությունն անգամ նրանց նկատմամբ կալանք կիրառելիս, Վլադիմիր Վարդանյանն արձագանքեց, որ, հարգելով դատական իշխանության անկախությունը, չի մեկնաբանի ՍԴ որոշումը, բայց ասաց, որ ՍԴ-ին իրավունք վերապահված չէ վերածվելու չորրորդ ատյանի եւ «քրեական արդարադատություն» իրականացնելու։

Մեր հարցին՝ այսինքն՝ ՍԴ-ն իրավունք չունի՞ մեկնաբանել Վերաքննիչ եւ Վճռաբեկ դատարանների որոշումները, եւ ասել, որ նրանք տարաբնույթ մեկնաբանություններ են տալիս անձեռնմխելիությանը, պատգամավորը պատասխանեց, որ Դատարանն իրավունք ունի մեկնաբանել նորմերը՝ ելնելով իրավակիրառ պրակտիկայից․

«Տեղի են ունեցել այնպիսի ձեւակերպումներ, որոնք թույլ չեն տալիս ըստ էության նորմի սահմանադրական բովանդակությունը պահպանել այնպես, ինչպես այն պետք է նախատեսված լինի Սահմանադրությամբ։ Նման հարցին ՍԴ-ն կարող է անդրադառնալ։ Այլ կերպ ասած՝ նորմը սահմանադրական է, բայց այն տարընթերցումներ է առաջացնում եւ արդյունքում իրավակիրառ պրակտիկան շեղվել է Սահմանադրությունից»։

Անդրադառնալով ՍԴ բուն որոշմանը, թե ՔԴ 35-րդ հոդվածն անվավեր ու հակասահմանադրական է, Վարդանյանն ասաց, որ գործ ունենք ոչ թե նորմի հետ, որը հակասում է Սահմանադրությանը, այլ գործ ունեինք բացի հետ․

«Այդ բացը ՍԴ-ն կարող է հաղթահարել միայն այն պարագայում, երբ այլ եղանակով այն ահաղթահարելի չէ։ Առկա է եղել բաց, թե ոչ, եւ այդ բացը հաղթահարելի՞ է այլ եղանակով թե ոչ, պետք է պատասխանենք նախ այսպես․ ՔԴ օրենսդրությունը բաղկացած է Սահմանդրությունից, ՔԴ օրենսգրքից եւ մեր մասնակցությամբ միջազգային իրավական պայմանագրերից, իսկ ՍԴ-ն արձանագրել է, որ գործ ունենք բացի հետ, բայց ՔԴ օրենսգիրքը բաղկացած է նաեւ սահմանադրությունից եւ Սահմանադրությունը կարող էր անմիջականորեն կիրառվել դատարնների կողմից»,- ասաց պատգամավորը՝ նշելով, որ հետեւաբար բաց չկա, եւ եթե նույնիսկ բաց է եղել, ապա այդ բացը հաղթահարվել է դատարնների կողմից, որովհետեւ դատարաններն անդրադարձել են անձի անձեռնմխելիությանը, եւ ըստ այդմ՝ ՍԴ-ն այդ հարցում, ըստ էության, լուրջ անելիք չուներ։

Վլադիմիր Վարդանյանի խոսքով՝ երբ խոսում ենք պատգամավորի կամ դատավորի մասին, խոսում ենք այն անձեռնմխելիության մասին, որը կարող է հաղթահարվել համապատասխան սուբյեկտների կողմից, իսկ երբ խոսում ենք նախագահի մասին, ապա նախագահն այնպիսի անձեռնմխելիություն չունի, որը ենթակա է հաղթահարման, եւ, ըստ էության, դատարանները պետք է պարզեն՝ արդյոք այն արարքը, որի մեջ մեղադրվում է նախագահը, բխել է իր պաշտոնական կարգավիճակից, թե ոչ․ «Իսկ այդ արարքին գնահատակիան կարող են տալ բացառապես դատական մարմինները՝ գործի քննության շրջանակներում»,- ընդգծեց մեր զրուցակիցը։

Վլադիմիր Վարդանյանը մեր զրույցում պարզաբանեց,որ եթե գործ ունենք իրավիճակի հետ, երբ անձի վարքագծում առկա է քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված հանցագործության հանցակազմ, ապա վերջինս չի կարող թաքնվել իր գործառույթային անձեռնմխելիության հետեւում եւ ասել, որ դա բխել է իր կարգավիճակից, եւ չի կարող անձեռնմխելիություն ստանալ քրեական հետապնդումից։ Պատգամավորը նշեց, որ միջազգային իրավունքն էլ է սրա մասին հստակ ասում՝ անձեռնմխելիությունը չի վերաբերում դեպքերին, երբ անձը կատարում է քրեորեն պատժելի արարք։