«Ապուշ ուրբաթ», «կեղծ զեղչեր», «սուտ հայտարարություններ». «Սեւ ուրբաթը» քաղաքացիներին բավականաչափ հուսախաբ է արել

Առավոտից Երեւանի խանութներում եռուզեռ է: Մարդիկ իրար հերթ չտալով խանութից խանութ են անցնում, ժպիտով գնումներ կատարում: Մի պահ, եթե մոռանանք, որ սա այն նույն հասարակությունն է, որը տարիներ շարունակ աղաղակել է սոցիալապես անպահով լինելու եւ գոյության կռիվ տալով ապրելու փաստի մասին, կարելի է մտածել, որ մարդիկ Հայաստանում, հատկապես Երեւանում այնքան էլ վատ չեն ապրում: Մայրաքաղաքի մի շարք խանութներում եւ մոլերում զեղչեր են, որը պայմանավորված է «Black Friday»–ը կամ «Սեւ ուրբաթ» մեծ զեղչերի օրով:

Նոյեմբերի 29-ից մեկնարկած «Սեւ ուրբաթ»-ը շարունակվելու է մինչեւ դեկտեմբերի 1-ը ներառյալ: Հայաստանի որոշ խանութներում, հատկապես մոլերում գործող զեղչերը սկսվում են 20 տոկոսից: Դրանք երբեմն հասնում են 30-40 տոկոսի:

Ակցիաներ անելու այս ավանդույթը սկզբնավորվել է ԱՄՆ-ում, որով էլ մեկնարկում է սուրբծննդյան ավանդական զեղչերի շրջանը առեւտրի կենտրոններում եւ խանութներում։ Վերջին մի քանի տարիներին «Սեւ ուրբաթին» միացել է նաեւ Հայաստանը: Մեզ մոտ էլ դրա նախաշեմին որոշ խանութներ եւ ապրանքանիշներ հաղորդագրություններ են ուղարկում քաղաքացիներին, հայտնում, որ միանում են ակցիային եւ զգալի զեղչեր առաջարկում սպառողին: Այս տարի «Սև ուրբաթ»-ի օրը որոշ բանկերում մեկնարկել է նաեւ ապառիկ վարկավորման նախատոնական ակցիա:

Եվ ինչպես ընդունված է ասել, «Սեւ ուրբաթ»-ը ԱՄՆ-ում վերածվել է ազգային խրախճանքի, քանի որ այնտեղ խանութներն առաջարկում են չլսված ցածր գներ, առաջարկվող ապրանքների զեղչերը կարող են հասնել մինչեւ 90 տոկոսի: Հայաստանում այդ օրը զեղչերը 50 տոկոսից (այն էլ հատուկենտ ապրանքների դեպքում) դեռ չեն անցնում:

«Հայկական ժամանակ»-ը շրջայց կատարեց առաջին պատահած հագուստի եւ տեխնիկայի խանութներում, այդ թվում եւ մոլերում: Պարզվեց, մեր քաղաքացիներին բավականին ոգեշնչել էր «Սեւ ուրբաթ» կոչվածը: Դա, սակայն, չէր վերաբերում տարեցներին: Թոշակառուներից շատերը տեղյակ էլ չէին, թե «Սեւ ուրբաթն» ինչ է, նրանք ուշադրությամբ լսեցին, թերեւս մտքում հույս ունենալով, որ մի լավ բան կարող է սպասվել ամանորյա տոներին ընդառաջ:

Տարեց մի տատիկ, որը որոշ ուտելիքներ վերցրած դուրս էր գալիս սննդամթերքի խանութից, առաջին անգամ մեզնից լսեց «Սեւ ուրբաթի» մասին: Եվ առաջին հարցը, որը հետաքրքրեց թոշակառու տիկնոջը, սա էր՝ իսկ սննդի վրա դա գործու՞մ է: Բացասական պատասխան լսելուց հետո տատիկը հայտնեց, որ 30 հազար դրամ թոշակ է ստանում եւ երկկողմանի որբ թոռանն է պահում, հագուստի կամ տեխնիկայի մասին մտածել իրեն չի կարող թույլ տալ:

Մեր հարցվածներից շատերը տեխիկայի խանութներից գնել էին իրենց անհարժեշտ ապրանքատեսակները, անգամ այնպիսիսք, որոնց վրա զեղչային համակարգը չէր տարածվել: «Հեռախոս ու հեռուստացույց էինք ուզում, մեր ուզած տեսականին չէր զեղչվել, բայց վերցրել ենք»,- ասաց մի կին: Նա նաեւ հայտնեց, որ տեխնիկայի որոշ տեսականու  վրա ձեւական է գրված եղել զեղչ, իրականում գինը նույնն է եղել, ինչ մի քանի օր առաջ էր:

Իսկ մոլի հաճախորդներից շատերը դժգոհեցին, որ զեղչը հատուկ են գրել, սակայն չնչին ապրանքատեսակների վրա է գործում:

Ինչեւէ մոլերում մարդկանց բազմություն էր տիրում, սովորականից կրկնակի շատ էին հաճախորդները: Օրինակ հայկական արտադրության կոշիկի սրահում 30 տոկոս զեղչ էր բոլոր տեսականիների համար, խանութում ասեղ գցելու տեղ չկար: Մեր հարցվածների մեծ մասը գոհունակություն հայտնեցին հաշված խանութներից, որտեղ 40 տոկոս զեղչային համակարգ է գործում բոլոր տեսակի հագուստների համար: Իսկ տեխնիկայի խանութներից մեծիմասամբ դժգոհ էին: Հայտնեցին, որ չնայած 40 տոկոս զեղչ փակցված լինելուն, այնտեղ ապրանքների մեծ մասը 20 տոկոսից ավելի չէր էլ զեղչվում, ապրանքներ կան, որոնց վրա զեղչային համակարգն ընդհանրապես չի տարածվում:

Իսկ այն մարդիկ որոնք չէին կարողացել գտնել մատչելի ապրանք կամ իրենց ուզած ապրանքատեսակի վրա ճկուն զեղչերը չէին տարածվել, «Սեւ ուրբաթ»-ը որակեցին «ապուշ ուրբաթ», «կեղծ զեղչեր», «սուտ հայտարարություններ» եւ այլն: Մեր հարցվածների մեծ մասը հագուստ ու տեխնիկա էին գնել:

«Իրազեկ եւ պաշտպանված սպառող» ՀԿ նախագահ Բաբկեն Պիպոյանը քաղաքացիներին հորդորում է այս օրերին կամայական ապրանք ձեռք բերելիս փորձել հասկանալ՝ այն գինը, որը տալիս են, արդարացվա՞ծ է, թե՞ մոլորեցնող: Այսինքն ապրանքի իրական գնի մասին պատկերացում ունեն, թե չունեն:

Պիպոյանը նաեւ չբացառեց այն, որ որոշ խանութներ օգտվելով «Սեւ ուրբաթ» ակցիայից, կարող են ապրանքի գինը նվազեցնելու փոխարեն բարձրացնել: «Նախկինում նման բան եղել է, քաղաքացին գնացել եւ տեսել է ապրանքի գին, որը այդ օրերին ավելի թանկ է դրված, քան ժամանակին տեսել էր: Արդյոք այս տարի էլ կարձանագրվի նման դեպք դժվարանում եմ ասել»,- նկատեց նա:

Բաբկեն Պիպոյանը ասաց, որ այսօր կարելի է հանդիպել քաղաքացիների, որոնք գնումներ են կատարել եւ իսկապես զեղչի են հանդիպել: «Մենք ունենք դեպքեր, երբ հայտարարված զեղչն իսկապես համապատասխանում է իրականությանը եւ քաղաքացիները վայելում են Սեւ ուրբաթի տված բերկրանքը: Դրան զուգահեռ, եթե ասենք, որ Հայաստանում իսկապես կա «Սեւ ուրբաթ», կգտնվեն քաղաքացիներ, որոնք գնացել են եւ ակնհայտ տեսել, որ գործ ունեն, իսկապես մոլորեցնող հայտարարությունների հետ եւ դարձել են գովազդի զոհ»,- ասաց նա:

Նա նաեւ շեշտեց, որ զեղչերի մասին մենք բոլորս հիշում ենք արտառոց օրերին: Սակայն այս տարին պետք է դարձնել մոնիթորինգի եւ ուսումնասիրության տարի եւ պարզել, թե ինչ ծավալի խախտումների հետ գործ ունենք: Պետությունը քայլ է ձեռնարկելու եւ այս ոլորտում առկա խնդիրների դեպքում էլ պիտի կատարվեն իրավակարգավորումներ, եթե հաջորդ տարի կկրկնվի նույն խնդիրը, հարկավոր է գնալ համապատասխան սանկցիաների հետեւից:

«Փորձը ցույց է տվել, որ երբ պետությունը չի միջամտում նման գործընթացներին, դրանք իրենցով լուծումներ չեն գտնում: Հետեւաբար պետք է մշակել համակարգ, որ հաջորդ տարի նույն խնդիրների մասին նույն տոնայնությամբ չխոսենք»,- եզրափակեց Պիպոյանը: