Գեղեցիկ փաթեթավորված «ատելության խոսքը»

Արդեն տեւական ժամանակ է՝ Հայաստանում ներքաղաքական պայքարն ընթանում է ոչ թե քաղաքական ուժերի, այլ տարբեր«հասարակական գործիչների», լրատվամիջոցների ու ֆեյսբուքյան խմբերի միջեւ: Պատճառը հասկանալի է. քաղաքական ուժերն ու գործիչներն իրենց անունից խոսելու «երեսատեղ» չունեն եւ գերադասում են ասելիքը տեղ հասցնել միջնորդավորված ձեւով: Արդյունքում՝ կիրառվում են ոչ այնքան զուտ քաղաքական, որքան քարոզչական տեխնոլոգիաներ: Լրատվական հոսքերը վերլուծելու ունակություն ունեցողների համար այդ ամենն, իհարկե, զավեշտալի է, բայց հանրության զգալի հատվածի գիտակցության վրա երբեմն լավ էլ ազդում է:

Մի քանի օրինակ բերենք: Ասենք՝ լրատվամիջոցներից մեկը «սենսացիոն» տեղեկություն է հայտնում, թե բա գիտե՞ք, վարչապետի դստեր համար բյուջեի հաշվին ջիպ են առել: Մի քանի օր շարունակ բոլոր ընդդիմադիր լրատվամիջոցները, «հասարակական գործիչներն» ու ֆեյսբուքյան ֆեյքերը գրեթե իրարից չտարբերվող տեքստերով ահավոր աղմուկ են բարձրացնում, իշխանություններին մեղադրում մարդկությանը հայտնի բոլոր մեղքերի մեջ, ու հանկարծ... հայտարարում, թե իրականում այդ ահավոր աղմուկը հենց վարչապետն էր կազմակերպել, որպեսզի հանրության ուշադրությունը շեղի ղարաբաղյան խնդրից: Կամ, ասենք, թերթերից մեկի խմբագրատունը գիշերային ներխուժման է ենթարկվում: Դարձյալ նույն ահավոր աղմուկը՝ նույն կատարողների մասնակցությամբ, նույն մեղադրանքներն իշխանությունների հասցեին, եւ իհարկե՝ եզրակացությունը. «դա իշխանություններն են կազմակերպում, որպեսզի ահաբեկեն ազատ մամուլը, որպեսզի երբ վաղը-մյուս օրը որոշեն հանձնել Ղարաբաղը, որեւէ լրատվամիջոց չհամարձակվի աղմուկ բարձրացնել»: Եվ որեւէ նշանակություն չունի, որ այդ միջադեպն ամենայն հավանականությամբ վաղ թե ուշ կբացահայտվի, որ ժամանակակից մեդիա-տիրույթում որեւէ լրատվամիջոցի ահաբեկում պարզապես անիմաստ է, եւայլն: Կարեւորը՝տեղի ունեցավ միջադեպ, իշխանությունները ներկայացվեցին որպես հանցագործներ ու դավաճաններ, ու ոնց էլ լինի՝ հասարակության մի մասի մեջ «նստվածքը կմնա»:

Ի՞նչ են գրում այդ նույն լրատվամիջոցներն ու «հասարակական գործիչները», երբ, օրինակ, շփման գծում տեւական ժամանակ համեմատաբար հանգիստ է լինում: Ճիշտ է, ահավոր աղմուկ են բարձրացնում, թե տեսեք՝ Փաշինյանն Ալիեւին խոստացել է վերադարձնել տարածքները, դրա համար էլ նրանք չեն կրակում: Իսկ ի՞նչ են ասում, երբ իրավիճակը լարվում է: Ասում են «տեսեք՝Փաշինյանը խոստացել է տարածքները հանձնել, բայց ուշացնում է, դրա համար էլ ադրբեջանցիները կրակում են: Իսկ ի՞նչ կասեն, եթե, օրինակ, հերթական սահմանային միջադեպի ժամանակ հայկական ուժերը մի քանի կրակակետ ոչնչացնեն ու բարելավեն դիրքերը: Ճիշտ է, ահավոր աղմուկ կբարձրացնեն, թե «դա Ալիեւի հետ գաղտնի պայմանավորվածության արդյունք էր եւ արվեց, որպեսզի Փաշինյանի վարկանիշը բարձրանա, եւ նա ավելի հեշտությամբ հանձնի հողերը»: Իսկ հասարակության որոշակի հատվածը ենթարկվում է այս քարոզչական մանիպուլյացիաներին, որովհետեւ պարզապես ունակ չէ ինքնուրույն ընկալել փաստերը եւ ընկալում է այն, ինչն իրեն մատուցվում է գեղեցիկ փաթեթավորմամբ: Նախկին իշխանություններն ու նրանց արբանյակներն էլ «փաթեթավորման» համար գումարներ չեն խնայում:

Իրականում հենց սա է «ատելությանխոսքը», որովհետեւ գեղեցիկ փաթեթավորմամբ եւ քաղաքակիրթ ձեւակերպումներով ըստ էության հասարակության մեջ իշխանությունների նկատմամբ ատելություն է քարոզվում: Ընդ որում՝ ատելություն այն բաների համար, որոնք իշխանությունները, ենթադրաբար, մտադիր են ապագայում անել: Եվ սա քարոզվում է մի հասարակության, որը նախկին իշխանությունների նկատմամբ ատելությամբ է լցված արդեն իսկ կատարված շատ կոնկրետ հանցագործությունների համար: