Ադրբեջանական «հավասար պայմանները». մեկնարկել է նախընտրական քարոզարշավը

Հունվարի 17-ին Ադրբեջանում մեկնարկեց փետրվարի 9-ին կայանալիք խորհրդարանական արտահերթ ընտրությունների քարոզարշավը: Արտահերթ ընտրությունների անհրաժեշտություն էր առաջացել այն բանից հետո, երբ դեկտեմբերի 2-ին Ադրբեջանի Միլի Մեջլիսը դիմեց նախագահ Իլհամ Ալիեւին՝ խորհրդարանը ցրելու խնդրանքով:

Խորհրդարանում այդ հարցը բարձրացրել էր հենց Ալիեւի «Յենի Ադրբեջան» կուսակցությունը՝ նախապես քննարկելով այն քաղխորհրդի՝ նոյեմբերի 28-ին կայացած նիստում։ Որպես որոշման հիմնավորում բերվում էր այն, որ «գործող խորհրդարանը անադեկվատ է արձագանքում երկրի ղեկավարի վարած քաղաքականությանը եւ հետ է մնում երկրում ընթացող բարեփոխումներից»։

Արտահերթ ընտրություններն արդեն իսկ սահմանել են առաջին ռեկորդը. խորհրդարանի 125 տեղերի համար կպայքարեն 1600-ից ավելի թեկնածուներ: Դա կրկնակի ավելի է, քան նախորդ երկու ընտրություններում: Ընդ որում, գրանցված թեկնածուների թիվը կարող է ավելանալ, քանի որ հունվարի 24-ին ԿԸՀ-ը քննելու է մինչ այդ մերժված թեկնածուների բողոքները:

Ընտրություններն անցնելու են մեծամասնական ընտրակարգով, այսինքն 125 պատգամավորներից յուրաքանչյուրը խորհրդարանում ներկայացնելու է մեկ ընտրական շրջան: Թեկնածուների շրջանում մեծ թիվ են կազմում համեմատաբար երիտասարդ գործիչները: Դա, թերեւս, խորհրդարանի կազմը թարմացնելու տարբերակներից մեկն է, քանի որ նախկին կազմը միգուցե նաեւ տարիքի պատճառով էր «անադեկվատ արձագանքում» բարեփոխումներին:

Երիտասարդ թեկնածուներից մեկը հայտնի է անգամ հայ հասարակությանը: Խոսքը Միլանում ՀՀ վարչապետի հետ հայ համայնքի հանդիպման ընթացքում բլոգեր ներկայացած Աթա Ադբուլաեւի մասին է: Նա առաջադրվել է Բաքվի Նասիմի շրջանից: Նրան լուրջ մրցակցություն է սպասվում, քանի որ նույն ընտրատարածքում առաջադրված են իշխանական «Յենի Ադրբեջան», ընդդիմադիր Մուսավաթական կուսակցությունների, ինչպես նաեւ անկուսակցական ուժեղ թեկնածուներ:

Հատկանշական է, որ ողջ երկրով գրանցված 1600-ից ավելի թեկնածուներից ընդամենը 460-ն են կուսակցական, ընդ որում, նրանցից հարյուրն ինքնառաջադրված են: Կուսակցական մյուս 360 թեկնածուներին առաջադրել են 19 տարբեր քաղաքական ուժեր, որոնց թվում առավել ազդեցիկ են իշխանական «Յենի Ադրբեջան» կուսակցությունը, ընդդիմադիրներ Մուսավաթական կուսակցությունը, «Իրական հանրապետականների միություն» (ReAl կուսակցություն եւ անկուսակցականներ) եւ «Շարժում» դաշինքները:

Թեկնածուների նման մեծ քանակը կարող է տպավորություն ստեղծել, թե սպասվում է թեժ պայքար եւ մրցակցություն: Իրականում, արտահերթ ընտրությունների անցկացումն ինքնին պայմանավորված է ընդդիմադիրների համար հնարավորինս անհարմար պայմաններ ստեղծելու անհրաժեշտությամբ: Նախ դրա պատճառով ընդհանուր առմամբ քիչ ժամանակ էր մնում ընտրություններին պատրաստվելու համար: Բացի դրանից, դեկտեմբերին տեղի են ունեցել ՏԻՄ ընտրություններ, որոնց ընդդիմության զգալի հատվածը չմասնակցեց՝ նման սեղմ ժամկետներում երկու ճակատով պայքարելու համար բավարար ռեսուրս չունենալու պատճառով: Ինչ վերաբերվում է շուրջ 1200 անկուսակցականների «ինքնառաջադրմանը», ապա նրանց զգալի մասը ներդրված է իշխանությունների կողմից՝ ընդդիմադիրների ձայները փոշիացնելու նպատակով:

Անհավասար պայմանները խորացնող գործոններից է Ընտրական օրենսգրքի՝ հանրային հեռուստառադիոընկերության անվճար եթերի տրամադրման մասին դրույթը: Ըստ դրա՝ կուսակցություններն ու դաշինքներն անվճար եթերի իրավունք են ստանում, եթե առնվազն 60 ընտրատարածքներում թեկնածու են առաջադրել: «Յենի Ադրբեջանը» միակն է, որ բավարարում է այդ պայմանին: Ընդ որում՝ իշխող կուսակցությունը հրաժարվել է իր այդ իրավունքից: Այդ քայլը նրանք բացատրել են բոլոր թեկնածուների համար «հավասար հնարավորություններ» ստեղծելու ցանկությամբ: Մինչդեռ իրականությունը փոքր- ինչ այլ է. իշխանությունները չեն ցանկանում չափազանց ակտիվ մասնակցություն տեսնել ընտրություններում, իսկ հաճախակիությամբ առանձնացող հեռուստաքարոզարշավը կարող էր բերել հակառակ արդյունքի:

Փոխարենը՝ իշխանություններն արդեն սկսել են օգտագործել վարչական ռեսուրսը: Անվճար գովազդի վերոնշյալ իրավունքի մենաշնորհից «մեծահոգաբար» հրաժարվելու համար անհրաժեշտ էր ունենալ այդ մենաշնորհը, ինչի համար էլ անթույլատրելի էր, որ որեւէ այլ կուսակցություն թեկնածու ունենա 59-ից ավելի ընտրատարածքներում: Այդ իսկ պատճառով Մուսավաթական կուսակցության ավելի քան 80 ընտրատարածքներում առաջադրված թեկնածուներից ի վերջո մնացին 63 թեկնածու՝ 59 ընտրատարածքներում: Սա փաստում է, որ հավասար պայմանների դեմ պայքարը կրում է կենտրոնացված բնույթ եւ կանոնակարգվում է իշխանությունների կողմից:

«Իրական հանրապետականների միություն» եւ «Շարժում» դաշինքների թեկնածուներից շատերին նույնպես տարբեր միջոցներով «չեզոքացրել» են: Այդպես՝ «Իրական հանրապետականների միության» ավելի քան 50 թեկնածուներից գրանցվել են ընդամենը 31-ը: «Շարժում» դաշինքի 18 թեկնածուներից իշխանությունները «հավանություն են տվել» 16-ին: Թեեւ Մուսավաթական կուսակցությունը, «Իրական հանրապետականների միություն» եւ «Շարժում» դաշինքները միասին ունեն 100-ից ավելի թեկնածու՝ մի շարք ընտրատարածքներում պայքարելու են միմյանց դեմ: Ուստի գրեթե կասկած չկա, որ խորհրդարանում կրկին միանձնյա իշխանություն է ունենալու «Յենի Ադրբեջանը»՝ մի քանի երիտասարդ ու պասիվ ընդդիմադիրների թողնելով սեփական մեջլիս:

Այսպիսով, հարեւան երկրում ամեն ինչ ընթանում է եթե ոչ բնականոն, ապա սովորական դարձած հունով: Արտահերթ ընտրությունների հետ կապված մյուս ինտրիգը՝ իշխանությունը Ալիեւից Ալիեւային փոխանցելու հարցը, թերեւս, հնարավոր կլինի հասկանալ արդեն արդյունքների հայտնի դառնալուց հետո. դրան մեծապես կնպաստի խորհրդարանի նոր կազմի կլանային պատկանելությունը: