Ախր հեչ հանդուրժելու բաներ չեն

Վերջին ամիսներին Հայաստանում ամենաքննարկվող թեմաներից մեկն ատելության ու անհանդուրժողականության մթնոլորտն է։ Ընդ որում՝ այդ մթնոլորտն ստեղծողները եւ դրանով մտահոգվածները, որպես կանոն, նույն մարդիկ են։

Այո, Հայաստանում իսկապես էլ մթնոլորտն այդպիսին է։ Ոչ այնքան դրամատիկ, իհարկե, որքան ներկայացվում է սոցկայքերում ու լրատվամիջոցներում, բայց որոշակի լարվածություն, այնուամենայնիվ, կա։ Ու ժամանակ առ ժամանակ այստեղից-այնտեղից համերաշխության ու փոխադարձ հանդուրժողականության կոչեր են հնչում, որոնք, սակայն, որեւէ արդյունք չեն տալիս։ Ինչո՞ւ։ Որովհետեւ այն, ինչը հասարակության տարբեր շերտերի կոչ են անում հանդուրժել, իրականում հանդուրժելու բան չէ։

Օրինակ՝ երբ երկիրը թալանելով միլիոններ կուտակածներն  այդ միլիոններով լրատվամիջոցներ են ֆինանսավորում ու բացահայտ կեղծ լուրերով իշխանություններին մեղադրում բոլոր մահացու մեղքերի մեջ, դրա ի՞նչը հանդուրժես։ Թե՞ հասարակությունը պիտի ասի «հա դե լավ, մարդիկ են՝ նեղվել են, որ իրենց թալանածը քթերից են բերում, հիմա սրան-նրան փող-բան են տալիս, որ իշխանությունների դեմ կեղծիքներ տարածեն, բայց նրանց նույնպես կարելի է հասկանալ՝ ընտանիք են պահում, եկեք մենք ներողամիտ լինենք, ըմբռնումով մոտենանք եւ հանդուրժենք այս ամենը»։ Կամ, օրինակ, կարո՞ղ է նորմալ հասարակությունը հանդուրժել, որ իշխանությունները փորձում են օրենսդրական ճանապարհով արմատախիլ անել քրեական ենթամշակույթը, իսկ ԱԺ-ում ներկայացված քաղաքական ուժերից մեկը քրեական բառապաշարով «ռազբորկաներ» է սկսում ու փորձում հենց դահլիճում «նակազատ անել» այդ նախաձեռնության կողմնակիցներից մեկին։

Նախկինների տեսանկյունից էլ այսօրվա իշխանությունների քաղաքականությունն է անհանդուրժելի։ Դե հա, հիմա իշխանություն են եղել, մի քիչ էլ փող են աշխատել (մեղր ծախողը մատը կլիզի), ծանոթ-բարեկամներին լավություն են արել, մեկ-մեկ էլ ընտրություն-բան են կեղծել, բայց դե ո՞վ չի արել, իսկ իրենք լավից-վատից յոլա են տարել, հիմա հանդուրժելո՞ւ բան է, որ այս նորերը եկել ու անցյալը փորփրում են։ Առանց հեգնանքի՝ նրանք անկեղծորեն հենց այդպես էլ մտածում են ու համոզված են, որ ներկա իշխանությունների պահվածքն անընդունելի է։ Ու քանի որ հաշտության եզրեր չկան՝ չեն հանդուրժում այս վիճակը։ Եթե իշխանություններն իրենց անցյալը չեն ներում, իրենք ինչո՞ւ պիտի ներեն իշխանությունների ներկան ու հանդուրժեն թեկուզ մանր-մունր սխալները։

Հասարակության որոշակի խավերի համար նույնպես իշխանությունների քայլերն անհանդուրժելի են։ Մարդիկ կան, ովքեր անկեղծորեն կարծում են, որ եթե իրենք հեղափոխության օրերին փակել են, ասենք, իրենց գյուղից շրջկենտրոն տանող ճանապարհը, ուրեմն վերջ, այսօրվա իշխանությունները պարտավոր են իրենց թույլ տալ անտառ կտրել, ձկնագողությամբ զբաղվել եւ այլն, եւ եթե այդպես չեն անում ու դեռ մի բան էլ պահանջում են ենթարկվել օրենքներին, ուրեմն երախտամոռ անբարոյականներ են, որոնց նկատմամբ որեւէ հանդուրժողականություն լինել չի կարող։

Մի խոսքով՝ փոխադարձ անհանդուրժողականության հիմնական պատճառն այն է, որ Հայաստանում առայժմ «խաղի միասնական կանոնների» շուրջ համաձայնություն չկա։ Խնդիրն այն չէ՝ լա՞վն է այս կամ այն օրենքը, թե ոչ. ցանկացած օրենք, ցանկացած նորարարություն, ցանկացած բարեփոխում ունենում է եւ՛ կողմնակիցներ, եւ՛ հակառակորդներ։ Խնդիրն այն է, որ նախ համընդհանուր համաձայնություն պիտի լինի այն հարցում՝ Հայաստանն օրենքի՞ երկիր պիտի լինի, թե՞ զոռբայության։ Հենց որ այս հարցում համընդհանուր կոնսենսուս եղավ՝ անհանդուրժողականության եւ ատելության մթնոլորտը կվերանա։ Որովհետեւ հասարակությունը  կհանդուրժի բոլորին՝ բացի օրինախախտներից։ Ինչպես ցանկացած առողջ հասարակությունում։