Սադրանքներն իզուր են, «թավիշը» «շուշաթուղթ» չի դառնալու

Մի քանի օր առաջ ՀՔԾ-ն ՍԴ նախագահ Հրայր Թովմասյանի բնակարանում խուզարկություն էր իրականացնում: Բուն խուզարկությունն առանձնապես երկար չտեւեց, ու արդյունքում որեւէ բան չառգրավվեց, թեեւ «գործընթացն» առավոտվանից էր սկսվել: Պարզապես փաստաբանները երկար ժամանակ թույլ չէին տալիս սկսել խուզարկությունը՝ պատճառաբանելով, թե խուզարկության վերաբերյալ դատարանի որոշմանը Հրայր Թովմասյանը ծանոթացվել է ոչ պատշաճ ձեւով: Փոխարենը՝ այս խուզարկության փաստը մի քանի ժամ շարունակ գտնվում էր հասարակության ուշադրության կենտրոնում, եւ դրա շուրջ քարոզչական մեծ աղմուկ բարձրացավ: Ըստ երեւույթին քննչական գործողությունը հնարավորինս ձգձգելու նպատակներից մեկն էլ հենց դա էր, հակառակ դեպքում անհասկանալի է, թե ի՞նչ կարիք կար ձգձգել մի խուզարկություն, որի արդյունքում ոչինչ չէր հայտնաբերվելու եւ առգրավվելու (եւ Հրայր Թովմասյանն ու իր փաստաբանական թիմը, վստահաբար, գիտեին դա):

Մոտավորապես նույն բանն էլ, ի դեպ, տեղի է ունենում աղմկահարույց դատավարությունների ժամանակ: Այդ գործերով անցնող նախկին բարձրաստիճան պաշտոնյաների փաստաբանական թիմերը ցանկացած առիթ օգտագործում են գործընթացները ձգձգելու համար՝ միաժամանակ հայտարարելով, թե «բուն դատավարությունը ցույց կտա, որ այս ամենը փուչիկ է, իսկ մեղադրանքները՝ շինծու»: Հարց է ծագում՝ բա որ ցույց կտա, ինչո՞ւ են հետաձգում: Տրամաբանորեն՝ հակառակը պիտի անեին, որ օր առաջ բացահայտվեր այդ գործերի «փուչիկ լինելը»:

Իրականում այս ամենը ձգձգելն ու քարոզչական աղմուկ ստեղծելը շատ կոնկրետ նպատակ է հետապնդում: Ամեն ինչ արվում է օրենքի տառին համապատասխան (համենայն դեպս՝ իրավապահներն այդպես են պնդում, թեեւ այդ պնդումները նույնպես վիճարկվում են), բայց արդյունքում՝ հասարակության որոշակի հատվածի մոտ իշխանությունների նկատմամբ դժգոհություն է հասունանում: Դժգոհություն՝ ոչ թե այն պատճառով, որ «իշխանությունները ռեպրեսիաներ են իրականացնում իրենց քաղաքական հակառակորդների նկատմամբ», այլ հակառակը՝ որ «իշխանություններն ավելորդ ձեւականությունների ետեւից են ընկել», «փոխանակ չորով դրանց հարցերը լուծեն՝ հետները տունտունիկ են խաղում», եւ այլն: Հասկանալի է, որ իրավական երկրում ոչ քաղաքական իշխանությունները պիտի միջամտեն այդ գործերին, ոչ էլ դատաիրավական համակարգն իրավունք ունի «չորով» հարցեր լուծել: Բայց մյուս կողմից էլ՝ հանրության քվեներով իշխանության եկած ուժը պարտավոր է հաշվի նստել հանրային կարծիքի հետ, ու այս ձգձգումների հեղինակների հաշվարկը հենց դրա վրա է հիմնված: Ըստ այդ հաշվարկի՝ հանրային կարծիքը կարեւորող իշխանությունները վաղ թե ուշ հաշվի կառնեն այդ կարծիքը, կտրվեն գայթակղությանը, կոպիտ սխալ կգործեն եւ կփորձեն հարցերը լուծել «չորով»: Իրենք էլ կօգտվեն իրենց սադրանքի արդյունքում արված այդ կոպիտ սխալից, ամբողջ աշխարհում Փաշինյանին կներկայացնեն որպես չտեսնված-չլսված բռնապետ եւ արտաքին ուժերի քաջալերող հայացքի ներքո «ազատագրական պայքար» կսկսեն:

Սա, նկատենք, բավականին հաջողված մարտավարություն է, որովհետեւ ցանկացած ելքի դեպքում իրենք շահած են դուրս գալիս: Իշխանությունները կտրվեն գայթակղությանը եւ ոչ իրավական մեթոդներ կկիրառեն՝ իրենց դիմադրությունը կդառնա «պայքար բռնապետության դեմ», իշխանություններն ամեն ինչ կանեն բացառապես օրենքի շրջանակներում՝ կարժանանան հասարակության առնվազն մի մասի դժգոհությանը, իշխանությունների վարկանիշը կնվազի, եւ «քաղաքական ընդդիմությունը» կփորձի օգտվել դրանից: Իշխանությունները (ի դեպ՝ միանգամայն կանխատեսելիորեն) ընտրել են երկրորդ տարբերակը, ու «քաղաքական ընդդիմությունը» դրանից դիվիդենտներ է քաղում:

Բայց հասարակությունը պետք է մեկառմիշտ ընդունի, որ այլ ճանապարհ պարզապես չկա, ու որքան էլ գայթակղիչ թվա, բայց «թավիշը» «շուշաթղթով» փոխարինելը կարող է շատ ծանր հետեւանքներ ունենալ: Հետեւաբար՝ պարզապես չի կարելի նման բան պահանջել իշխանություններից: