Հեղափոխության երկրորդ փուլը՝ հանրաքվեի տեսքով

Եվ այսպես, խորհրդարանական մեծամասնությունը որոշեց Սահմանադրական դատարանի շուրջ ստեղծված իրավիճակը հանգուցալուծել հանրաքվեի միջոցով։ Պատճառը, կարծում ենք, հասկանալի է. Հայաստանի Հանրապետությունում իշխանությունը պատկանում է ժողովրդին, եւ եթե ինչ-ինչ գործընթացների արդյունքում երկրում հայտնվել է մի կառույց, որը վեր է ժողովրդից (այսինքն՝ բարձրագույն իշխանության կրողից), ուրեմն հենց ժողովուրդն էլ պիտի շտկի այդ իրավիճակը։ Ընդորում՝ այն շահարկումները, թե իբր այս որոշմամբ իշխանությունները փորձում են խուսափել պատասխանատվությունից եւ ամեն ինչ թողնե լժողովրդի վրա, մեղմ ասած՝ տարօրինակ են։ Որովհետեւ նման «թեզ» առաջ քաշողներն ըստ էության մի բան են ասում՝ «ինչի՞համար եք ժողովրդի կարծիքը հաշվի առնում, ժողովուրդը ձեզ ընտրել է՝ գնացեք, ինչ ուզում եք՝արեք» (ի դեպ, հետաքրքիր է՝ նման բան ասողները կհամաձայնվեի՞ն, որ իշխանություններն իրենց դեպքում էլ առաջնորդվեին «ժողովուրդը մեզ ընտրել է, ձեր նկատմամբ ինչ ուզում՝ անում ենք» սկզբունքով)։Էլ չենք խոսում այն մասին, որ Հայաստանում հեղափոխություն իրականացրածներն ու իշխող քաղաքական ուժին ձայն տվածներն իրենք դեմ կլինեին «մենք ձեզ ընտրել ենք՝գնացեք, ինչ ուզում եք՝ արեք» սկզբունքին, որովհետեւ հեղափոխության նպատակներից մեկն էլ հենց այն էր, որ հանրությունը պետության համար կարեւորագույն նշանակություն ունեցող հարցերին միջամտի ոչ թե հինգ տարին մեկ, այլ ամեն անգամ, երբ դրա անհրաժեշտությունը կա։

Բայց հարցը հանրաքվեով լուծելու որոշումն, իհարկե, չի նշանակում, թեվերջ, խնդիրը կարգավորված է, եւ կարելի է թեթեւացած շունչ քաշել։ Ճիշտ հակառակը՝ ամեն ինչ նոր միայն սկսվում է։ Առջեւում շատ լուրջ քարոզարշավ է, եւ ակնհայտ է, որ նախկիններն ամեն ինչ անելու են՝ «ոչ»-ի շտաբ ձեւավորելու եւ հսկայական ֆինանսական ռեսուրսներով այդ շտաբի շուրջ ռեւանշիստական ուժերի համախմբման համար։ Եվ, հասկանալի է, չեն խորշելու ոչնչից ու կիրառելու են քարոզչական ամենակեղտոտ տեխնոլոգիաները։ Ավելի ճիշտ՝ արդեն կիրառում են։ ՀՀԿ խոսնակն, օրինակ, արդեն հայտարարել է, թե հանրաքվեի ժամանակ «այո» ասողները «այո» են ասում ստամբուլյան կոնվենցիային, տրանսգենդերության քարոզին, եւ այլն։ Վաղն էլ կհայտարարեն, որ ով «այո» ասի՝ ծախում է Ղարաբաղը։ Նույն հաջողությամբ, ի դեպ, կարող էին հայտարարել, թե «այո» ասողները կողմ են, որ ադրբեջանցիներն անարգել գան Երեւան, ասենք՝ Առնո Բաբաջանյանի արձանը էժանով առնեն, տանեն դրանից փամփուշտներ ձուլեն ու գան Հայաստանը գրավեն, որովհետեւ այդպես են ուզում սորոսականները, Կանադայի ու Ինդոնեզիայի հատուկ ծառայությունները,  եւ իհարկե՝ Փաշինյանի կատվի անձնական վարորդը, որն, իդեպ, ազգությանբ սելջուկ տրանսգենդեր է։ Բա իհարկե, չէ՞ որ նման քարոզչության համարպատասխանատվության ենթարկելը բարդությունների հետ է կապված, որովհետեւ գոյությունունի Սերժ Սարգսյանի կողմից նշանակված Սահմանադրական դատարան, որն էլ այդ հակազգային գործունեությունը կասեցնելու ցանկացած փորձ «օրենքի շրջանակներում» կներկայացնի որպես հակաօրինական գործողություն։

Իսկ ահա իշխանությունների համար շատ բարդ է լինելու, որովհետեւ առաջիկա հանրաքվեն, ըստ էության, լինելու է հանրային աջակցության մակարդակի թեսթ, ընդորում՝իշխանությունները չեն կարողանալու քարոզարշավն իրականացնել հավասար պայմաններում։ Նախ՝որովհետեւ կաշկանդված են օրենքներով, եւ երկրորդ՝ որովհետեւ քարոզչամիջոցներ չունեն։ Միակ լուսավոր կետն այն է, որ հաջողության դեպքում իշխանությունները կվերահաստատեն հասարակության վստահության քվեի առկայությունը եւ կկարողանան ավելի համարձակ գործել։

Հ. Գ. Այս ամենը հաշվի առնելով՝ բացարձակապես անհասկանալի են բոլոր այն պնդումները, թե հանրաքվեի արդյունքները կանխորոշված են։ Եթե ամեն ինչ կանխորոշված է՝ ինչո՞ւ պիտի մարդիկ իրենց նեղություն տան ու մասնակցեն հանրաքվեին։ Իրականությունն այն է, որ ոչինչ կանխորոշված չէ, ու հետեւաբար՝ բոլորի մասնակցությունը պարտադիր է լինելու։