Եթե գնանկումը տնտեսական հիմնավորվածություն ունի, ապա դա բնական շուկայական պրոցես է. Գեւորգյան

Երեւանում ձվի գներն իջել են՝ հասնելով մինչեւ 22 դրամի: Տնտեսական մրցակցության պետական պաշտպանության հանձնաժողովը ձու արտադրողների դիմումի հիման վրա ուսումնասիրում է ձվի գնի նվազման պատճառները:

Մեծ սուպերմարկետներում ձվի գինը տատանվում է 22- 50 դրամի սահմաններում, իսկ խանութներում՝ 30- 60 դրամի:  Թռչնաբույծների մի մասը պնդում է՝ պատճառը ձվի գերարտադրությունն է: Իսկ փոքր թռնչաբույծների կարծիքով՝ մեծ արտադրողները փորձում են գնի իջեցմամբ դուրս թողնել իրենց դաշտից:

Սննդի անվտանգության տեսչական մարմնի տրամադրած տվյալների համաձայն՝ ՀՀ-ում կան 36 թռչնաբուծությամբ զբաղվող ընկերություններ եւ շուրջ 20 ձու արտադրող ընկերություններ եւ անհատ ձեռներեցներ: Այդ 20-ի մեջ ներառված են նաեւ թռչնաբուծությամբ զբաղվող մի շարք ընկերություններ:

ՀԺ-ն փորձել է հասկանալ, թե ի վերջո, ո՞րն է ձվի գնի նվազման պատճառը:

ՀՀ թռչնաբույծների միության նախագահ Սերգեյ Ստեփանյանը մեր զրույցում ասաց, որ պատճառը գերարտադրությունն է. «Մեզ էլ է մտահոգում ձվի գնանկումը, բայց այլ տարբերակ չկա: Ձվի ավելցուկ է առաջացել՝ չնախատեսված: Հունվար ամսին տարվա ամիսներից ամենաքիչ իրացումն է տեղի ունենում ու այդ պատճառով հիմա մեզ մոտ կուտակում է տեղի ունեցել: Միջոցներ ենք ձեռնարկում այս վիճակից արագ դուրս գալու եւ ձվի գինը շուկայում կարգավորելու համար»:

Նրա խոսքով՝ 2019 թվականին՝ 2018-ի համեմատ 6.8 տոկոսով ավելի շատ ձու է արտադրվել. «2019-ին արտադրվել է մոտ 800 մլն ձու: Դա ռեկորդային է. այսինքն մեկ շնչի հաշվով 245 հատ ձու է արտադրվել: Դա 2018-ի համեմատ մեկ շնչի հաշվով մինչեւ 20 հատ ձու ավելի է կազմում: Գերարտադրության օբյեկտիվ պատճառներից մեկն էլ այն է, որ 2 մասնագիտական ֆաբրիկաներ վերաբացվեցին՝ «Բաղրամյան» թռչնաֆաբրիկան եւ «Եղեգնուտի» թռչնաֆաբրիկան: 2019 թվականին ձու արտադրող 16 ֆերմերային տնտեսություններ կար, բայց տարվա վերջում ունեցանք այդպիսի 50-51 տնտեսություններ: 2019-ի օգոստոսից, երբ սկսվեց գյուղացիական տնտեսություններին մատչելի վարկերի տրամադրումը, թռչուն պահողների եւ ներկրողների քանակը միանգամից ավելացավ: Տարին էլ շատ բարենպաստ էր՝ անկումներ չունեցանք, ջերմաստիճանը շատ լավ էր: Մինչեւ դեկտեմբերի վերջը գյուղատնտեսական տնտեսություններում ձու էին ստանում: Այս ամենը միասին նպաստեցին, որ գերարտադրություն առաջանա»:

Ստեփանյանն ասաց, որ նախորդ տարի ՀՀ-ն ձու չի ներկրել: Նա բացառում է այն տարբերակը, թե խոշոր տնտեսվարողները փորձում են փոքրերին դաշտից հեռացնել. «Ես պատասխանատու ձեւով հայտարարում եմ, որ նման բան չկա: Գուցե փոքր տնտեսվարողներն այդպես են մտածում, բայց չկա նման բան: Մեր միությանն էլ են շատ դիմում, որ օգնենք: Ձվի արտադրության նվազում պետք է լինի»: Նա նշեց, որ փոքր արտադրողները չունեն արտադրական այնպիսի պայմաններ, ինչպես խոշորները, որ կարողանան ձվի ջերմաստիճանն ու խոնավությունը երկար պահել՝ մինչեւ 90 օր. «Փոքրերի մոտ մասսայական խնդիր է առաջացել ու գին են գցում՝ քանի որ չեն կարող պահել եւ շրջանառու միջոցներ չունեն, որ կարողանան կեր առնել»:

Հարցին՝ ժամկետն անց ձվեր չկա՞ն շուկայում, Ստեփանյանը պատասխանեց. «Ինչպե՞ս կարող է չլինել: Հիմա մենք Սննդի անվտանգության տեսչական մարմնի հետ միասին դիտարկում ենք անում, որ հանկարծ հին ձու շուկայում չլինի: Ես ձեզ վստահեցնում եմ՝ խոշոր տնտեսությունները մի քանի հատ ձվի համար իրենց հեղինակությունը չեն կորցնի»:

Անդրադառնալով հարցին, թե արդյո՞ք հնարավոր չէ ձվի արտահանում իրականացնել, նա պատասխանեց. «Մենք չենք կարողանում արտահանում անել: 500 կիլոմետրից ավելի չի թույլատրվում ձուն տանել: Ձուն մեքենայի մեջ երկար շարժվելու դեպքում՝ սպիտակուցն ու դեղնուցը կխառնվեն իրար»: Ստեփանյանն ասաց, որ ձգտում են իրենք իրենց ուժերով հարցը կարգավորել եւ ձուն նախկին գնին բերել՝ 50- 55 դրամ:

ՀՀ Ազգային ժողովի «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավոր, տնտեսագետ Հայկ Գեւորգյանի կարծիքով՝ այստեղ գործ ունենք մրցակցային հարաբերությունների հետ: Նա ՀԺ-ի հետ զրույցում ասաց, որ գուցե իրոք եղել է գերարտադրություն. «2019 թվականն առաջին տարին է, երբ ՀՀ-ն ձու չի ներմուծել: Երբ արդեն կա գերարտադրության փաստ, տնտեսվարողները պիտի արդեն անեն հաջորդ քայլը՝ վերամշակեն: Ձուն երկար պահել չի կարելի, բայց ձվի վերամշակումից այլ ապրանքներ կարելի է ստանալ՝ անգամ ձվի փոշի: Կամ պետք է այլ տնտեսվարող հայտնվի, որը կմշակի հավկիթը կամ հենց իրենք՝ արտադրողները պետք է այդ ուղղությամբ մտածեն: Նրանք պետք է նաեւ աշխատեն արտահանման վրա՝ Վրաստան արտահանեն»:

Պատգամավորը տրամաբանական չի համարում այն տարբերակը, թե խոշոր տնտեսվարողները փորձում են փոքրերին դուրս թողնել դաշտից. «Եթե տնտեսվարողները արդյունավետ են աշխատել, ձուն շատ են արտադրել, հիմա ի՞նչ պիտի անեն. պիտի փորձեն էժան գնով վաճառել: Չեմ բացառում, որ միտումնավոր լինի, բայց չեմ բացառում նաեւ, որ սա ուղղակի բնական պրոցես է: Տարբեր երկրներում նմանատիպ խնդիրներ են լինում: Տարի է եղել, որ Կանադան գերարտադրված ցորենը լցրել է օվկիանոսը, որպեսզի համաշխարհային շուկայում գները չընկնի: Եթե գնանկումը տնտեսական հիմնավորվածություն ունի, ապա դա բնական շուկայական պրոցես է, որին միջամտելուց պետք է պետությունը խուսափի»:

Գեւորգյանի կարծիքով՝ շուկան ազատ է ու դրա համար էլ ձու արտադրողների քանակը շատացել է. «Եթե առաջ նման բան լիներ, մեկին կկանչեին, կասեին, դու էլ ձու չարտադրես: Իսկ հիմա դա անհնար է, բոլորն, ովքեր կարող են՝ արտադրում են: Հիմա պետք է ռեալ հաշվարկել շուկան: Փաստ չի, որ մեծերն են փոքրերին «կուլ տալիս», գուցե վերջիններս են մեծ խնդիրներ ստեղծում խոշոր տնտեսվարողների համար: Եթե խոսքը իրական մրցակցության հետեւանքների մասին է, պետությունը պետք է ձեռնպահ մնա»: