Համակարգային միջոցառումների ռազմավարությունը

Ամբողջ աշխարհի համար արդեն իսկ հասկանալի է, որ կորոնավիրուսի համաճարակի դեմ պայքարը զուտ առողջապահական խնդիր չէ, հետեւաբար՝ միայն առողջապահական միջոցառումները, այն էլ՝ «հրդեհի մարման» ռեժիմով, բավարար չեն։ Անհրաժեշտ է համակարգային մոտեցում։ Իսկ դա բավականին բարդ է, որովհետեւ հարվածները տարբեր կողմերից են հասցվում, ու դրանցից պաշտպանվելու քայլերը հաճախ տրամագծորեն հակադիր են միմյանց։ Օրինակ՝ համաճարակի տարածումը կանխելու ամենաարդյունավետ ձեւերից մեկը կարանտինային խիստ ռեժիմն է, բայց համընդհանուր սահմանափակումները մեծ վնաս են հասցնում տնտեսությանը, մինչդեռ ակնհայտ է, որ հետագայում ամենաբարդ մարտահրավերը հենց տնտեսական ճգնաժամն է լինելու։ Պարզ ասած՝ կորոնավիրուսի դեմ պայքարի ռազմավարության եւ համակարգային միջոցառումների նպատակը պիտի լինի գտնել այն մաքսիմալ արդյունավետ տարբերակը, որը հնարավորություն կտա մարդկանց մեկուսացումն ապահովել այնպես, որ տնտեսությունը հնարավորինս քիչ տուժի, այս րոպեական աջակցություն ցուցաբերել սոցիալական ծանր վիճակում հայտնված մարդկանց, բայց ոչ թե բոլոր միջոցներն ուղղել դրան, այլ մտածել նաեւ հետհամաճարակային իրավիճակի մասին եւ թիրախային աջակցություն ցուցաբերել բիզնեսի այն ոլորտներին, որոնք կարճաժամկետ ու միջնաժամկետ հեռանկարներում դառնալու են մեր տնտեսության «թթվածնային բարձիկը», եւ այլն։

Այո, կառավարությունը պիտի աշխատի (եւ աշխատում է) միաժամանակ մի քանի ուղղություններով։ Ընդորում՝ այնպես չպիտի լինի, որ առողջապահության նախարարությանը հետաքրքրի բացառապես կորոնավիրուսը, ոստիկանությանը՝ բացառապես կարանտինային ռեժիմի խախտումները կանխելը, հարկայինին՝ բացառապես հարկային մուտքեր ապահովելը, եւ այսպես շարունակ։ Ամեն մեկը պիտի ներկայացնի իր ղեկավարած ոլորտում առկա խնդիրները հաղթահարելու ուղիները, բայց ձեռնարկվող միջոցառումները պիտի լինեն համակարգված եւ ուղղված մեկ միասնական նպատակի։ Ու շատ կարեւոր է, որ այդ ընթացքում կառավարությունը չշեղվի բուն նպատակից ու տարբեր մանիպուլյացիաների չենթարկվի։

Իսկ կառավարությանը մանիպուլյացիաների ենթարկելու փորձեր կան ու լինելու են։ Կարանտինային ռեժիմի խստացման դեպքում աղմուկ են բարձրացնելու, թե «էս ի՞նչ եք անում, տնտեսությունը վարի եք տալիս, որ վաղը-մյուս օրը սովից կոտորվե՞նք»,  ռեժիմի մեղմացման դեպքում ասելու են՝ «էս չհասկացանք, ձեր համար տնտեսությունն ու բյուջեն լցնելն ավելի կարեւոր են, քան մարդկային կյանքե՞րը», փոքր բիզնեսին աջակցություն ցուցաբերելու դեպքում ասելու են «հարյուր հազարավոր մարդիկ օրվա հաց չունեն՝ դուք բիզնեսմենների՞ն եք աջակցում», այդ հարյուր հազարավոր մարդկանց օգնություն ցուցաբերելը հնարավոր դարձնելու համար հարկային վարչարարությունը խստացնելու դեպքում ասելու են «սաղ աշխարհում բիզնեսին հարկային արձակուրդ են տալիս՝ դուք վարչարարություն ե՞ք խստացնում», եւ այլն։

Այս ամենից նեղվել պետք չէ։ Միշտ էլ այդպես է լինում՝ քաղաքական ուժերը փորձում են ցանկացած իրավիճակ ծառայեցնել սեփական շահերին ու միջոցների մեջ խտրություն չեն դնում։ Սա ինչ-որ տեղ հասկանալի է. իրենք ոչ ստեղծված իրավիճակի համար են պատասխանատու, ոչ էլ այդ իրավիճակից դուրս գալուն ուղղված միջոցառումների։ Նրանց նպատակը նույնն է՝ցույց տալ, թե որքան վատն են իշխանությունները, եւ որքան լավ կլիներ, եթե նրանց փոխարեն իրենք լինեին։

Իսկ իշխանությունները պիտի պարզապես շարունակեն իրենց գործը՝ ուշադրություն չդարձնելով կողքից հնչող դատարկաբանությունների վրա, բայց միաժամանակ անպայմանորեն հաշվի առնելով ռացիոնալ առաջարկներն ու խորհուրդները։ Եթե անգամ դրանք գալիս են քաղաքական հակառակորդներից։