Հին համակարգի նվիրյալները

Ապրիլյան հեղափոխությունից երկու տարի է անցել, եւ «թավշյա կառավարման» մասին վարչապետ Փաշինյանի վերջին տեսաուղերձի հիմնական ասելիքը հենց դա էր՝ երկու տարին բավարար ժամանակ էր դասեր քաղելու եւ փոխվելու համար, իսկ ովքեր դասեր չեն քաղել եւ չարաշահել են իշխանությունների մեղմ վերաբերմունքը՝ դուրս են շպրտվելու եւ պատասխանատվության են ենթարկվելու։ Ընդորում՝ խոսքն ակնհայտորեն միայն նախկիններին (պայմանականորեն ասած՝ «Սերժի մնացորդներին») չէր վերաբերում, վերաբերում էր նաեւ հեղափոխության այն աջակիցներին, ովքեր ինչ-ինչ ակնկալիքներ են ունեցել հեղափոխությունից ու հիմա հիասթափված են։ Այլ կերպ ասած՝ խոսքը ոչ այնքան հին «կադրերի», որքան հին մտածողության մասին էր։Մտածողություն, ըստ որի հեղափոխությունն ընդամենը իշխանափոխության եղանակ էր, որի արդյունքում համակարգը պիտի մնա մոտավորապես նույնը, ու պիտի փոխվեն միայն դերակատարները։

Իսկ թե ինչպիսին էր այդ համակարգը՝ բոլորս ենք հիշում։ Չէ, այնպես չէ, որ Հայաստանն ամբողջովին կոռուպցիայի մեջ թաթախված բանդիտական երկիր էր, որտեղ ոչ պետական կառույցներ կային, ոչ օրենքներ։ Պարզապես զուգահեռ իրականություններ կային։ Ուժային կառույցներ կային, բայց դրանց զուգահեռ՝ ամեն «իրեն հարգող»  բարձրաստիճան պաշտոնյա ու օլիգարխ սեփական զինված բանդան ուներ, դատարաններ կային, բայց կարեւորագույն վիճելի հարցերը վճռվում էին ոչ թե դատարաններում, այլ իշխանական կաբինետներում, տնտեսական մրցակցություն կարծես թե կար, բայց լուրջ բիզնեսների քվոտաները նախագահն էր որոշում, եւ այլն։ Ու նաեւ այնպես չէր, որ ում բանդան ամենամեծն ու լավ զինվածն էր, նա էլ հասնում էր իշխանության։ Ոչ իհարկե։ Պարզապես, ով հասնում էր իշխանության՝ նրա բանդան դառնում էր ամենամեծը։Այնպես չէ, որ ընտրություններում հաղթում էր նա, ով ամենահարուստն էր։ Ուրիշ գործոններ էլ կային։ Բայց ով ընտրություններում հաղթում էր՝ շատ արագ դառնում էր ամենահարուստը։ Այսինքն՝ Հայաստանում պետական կառույցների եւ հանցավոր բուրգի ինչ-որ հիբրիդային համակարգ էր գործում։

Այդ համակարգն է, որ հիմա վերացվել է, բայց շատերը դեռ հույսուն են, թե դա հեղափոխական ռոմանտիզմի հետ կապված ժամանակավոր բան է, շուտով կանցնի։ Բայց ժամանակն անցնում է, ոչ մի բան հնին չի վերադառնում, ու նման ակնկալիքներ ունեցողներն օրեցօր ավելի ու ավելի անհամբեր են դառնում։ Ավելին՝ հիմա, երբ «խելքիգալու» ողջամիտ ժամկետը սպառվում է, եւ ըստ այդմ՝ հասկանալի է դառնում, որ այսուհետ իշխանությունները պակաս հանդուրժող են լինելու, հին համակարգի նվիրյալները պատրաստվում են վճռական մարտի ու չեն էլ թաքցնում, որ միջոցների միջեւ խտրականություն չեն դնելու։ Այստեղից էլ՝ ներքաղաքական լարվածության աճն ու գոտկատեղից ներքեւ հարվածների առատությունը։

Թվում է՝ հին (հիբրիդային) համակարգը վերացնելու եւ Հայաստանը բացառապես օրենքի երկիր դարձնելու նպատակն ընդունելի պիտի լինի բոլորի համար, ու հասարակության բացարձակ մեծամասնության համար այդպես էլ կա։ Բայց հին համակարգի նվիրյալները նույնպես քիչ չեն։ Ու դա հասկանալի է՝ նույնիսկ ամենադրական ու անվիճելի նախաձեռնություններն են հակառակորդներ ունենում։ Օրինակ՝ որեւէ ողջամիտ մարդ չի վիճի, չէ՞, որ բանակում զինվորների սննդի նոր համակարգը շատ դրական քայլ էր։ Իսկ դուք հարցրեք զորամասերի «չայնիների» ու հարակից խանութների սեփականատերերին, որոնց բիզնեսները տուժեցին, հարցրեք այն բարձրաստիճան սպաներին, որոնք ճաշարանների ուտելիքներով խոզաբուծարաններ էին պահում...

Ամբողջ Հայաստանում ու բոլոր ոլորտներում է այդպես,նոր համակարգը ձեռնտու է մեծամասնությանը, բայց նաեւ ահագին մարդու «գործի է խփել» ։ Ինչ արած, նոր «գործ» գտնելու համար երկու տարի ժամանակ ունեին։ Իսկ եթե լուրջ չէին ընդունում այն պնդումները, որ անցյալին վերադարձ չի լինելու, ուրեմն սխալվել են։ Իսկ սխալները երբեմն նաեւ հետեւանքներ են ունենում։