«Ոչինչ չի մոռացվել, ոչինչ չի ներվել». Վրաստանում շարունակվում է ներքաղաքական լարվածությունը

Համաճարակային արտակարգ դրության ավարտից 1 ամիս չանցած՝ Թբիլիսիում բողոքի ակցիա էր կազմակերպվել: «Ոչինչ չի մոռացվել, ոչինչ չի ներվել» կարգախոսով անցած ակցիան նվիրված էր 2019 թ. հունիսի 20-21-ի՝ «գավրիլովյան գիշերվա» իրադարձությունների տարելիցին: 

Ակցիայի ընթացքում ելույթներ են ունեցել «Ամոթ» երիտասարդական նախաձեռնության ակտիվիստները, ինչպես նաեւ նախկին նախագահ Գիորգի Մարգվելաշվիլին: Հարթակում, սակայն, չեն եղել խորհրդարանը գրոհելու կոչերով նախորդ տարի հանդես եկած առաջնորդները: Մասնակիցների թվի վերաբերյալ հստակ գնահատական բարդ է տալ, քանի որ ցուցարարները միմյանցից պահպանում էին մի քանի մետրանոց հեռավորություն եւ ցրված էին ողջ պողոտայով: Այդ պատճառով ցուցարարների քանակի վերաբերյալ կարծիքները տարբերվում են՝ մի քանի հարյուրից հասնելով մինչեւ մի քանի հազարի: Ակցիան ավարտվեց ազգային օրհներգով եւ «Կհանդիպենք ընտրություններին» թռուցիկների բաժանմամբ:

Այս ակցիան կրում էր ավելի շատ խորհրդանշական բնույթ: «Ոչինչ չի մոռացվել» եւ «Կհանդիպենք ընտրություններին» կարգախոսները դրա վառ ապացույցն են: Հատկանշական է նաեւ այն, որ ակցիան տեղի ունեցավ ընտրական համակարգի փոփոխությունների քվեարկությունից մեկ օր առաջ: 2019թ. բողոքի ակցիաները յուրահատուկ սահման էին, որոնցից հետո Վրաստանում սկսվեց քաղաքական ճգնաժամը եւ հաջորդող քաղաքական ու տնտեսական առումով շատ բարդ տարին:

Նախորդ տարի՝ հունիսի 20-ին մեկնարկած հակառուսական ցույցերի հետեւանքով Ռուսաստանը խզեց Վրաստանի հետ ավիահաղորդակցությունը: Ռուսաստանցի զբոսաշրջիկների բացակայությունը զգալի, թեեւ ոչ  կործանարար հարված էր Վրաստանի տնտեսությանը: Տնտեսական այս հարվածին հետեւեցին քաղաքական ցնցումներն աշնանը, երբ իշխող կուսակցության մեծամասնական պատգամավորները տապալեցին ընդդիմությանը խոստացած սահմանադրական փոփոխությունները՝ 2020թ. խորհրդարանական ընտրություններին համամասնական ընտրակարգի անցնելու վերաբերյալ։ Վրաստանի ներքաղաքական լարվածությունը ձմեռվա ընթացքում հաջողվեց հարթել միայն արտասահմանցի դիվանագետների օգնությամբ. ԱՄՆ-ի եւ ԵՄ երկրների դեսպանները յուրատեսակ միջնորդի դեր էին տանում «Վրացական երազանքի» եւ ընդդիմության միջեւ: Ինչպես հետագայում պարզվեց՝ մանրուքները, հանկարծակիորեն կամ դիտավորյալ, մինչեւ վերջ չէին քննարկվել, եւ ընդդիմությունը պնդում է, որ իշխանությունը չի կատարել «քաղբանտարկյալներին ազատ արձակելու պարտավորությունը»։ Խոսքը մասնավորապես «Մտավարի արխի» հեռուստաալիքի համասեփականատեր Գեորգի Ռուրուայի մասին է, որը կալանավորվել է ապօրինի զենք կրելու մեղադրանքով: Ընդդիմադիր «Եվրոպական Վրաստան» կուսակցությունն անգամ հայտարարել էր, որ չի մասնակցի ընտրակարգի փոփոխությանը, եթե Ռուրուան ազատության մեջ չլինի:

Այդուհանդերձ, հունիսի 21-ին Վրաստանի խորհրդարանն առաջին ընթերցմամբ հաստատեց 2020թ. հոկտեմբերի 31-ին խորհրդարանական ընտրությունների կարգին վերաբերող փոփոխությունները: Գործող Սահմանադրության փոփոխությունների օգտին քվեարկեց 136 պատգամավոր: «Եվրոպական Վրաստանը», որը մինչ այդ հայտարարում էր, թե բոյկոտելու է քվեարկությունը, մասնակցեց եւ կողմ քվեարկեց փոփոխություններին: Կուսակցության առաջնորդներից Գիգա Բոկերիան բացատրեց, թե քվեարկությանը չմասնակցելու որոշումը վերջին պահին փոխել են իշխող կուսակցության նկատմամբ ունեցած անվստահությունից ելնելով, չեն հրաժարվում Ռուրուային ազատ արձակելու պահանջից եւ երկրորդ ու երրորդ ընթերցմանը կքվեարկեն միայն Ռուրուայի ազատ արձակման դեպքում:

«Առաջին ընթերցմամբ տապալումը կնշանակեր, որ այդ գործընթացը վերսկսելու շանսեր այլեւս չէին լինի», - ասել է Բոկերիան:

Հունիսի 19-ին Վրաստանի «միավորված ընդդիմությունը» հայտարարել է, որ կուսակցությունները կարողացել են ընդհանուր հայտարարի գալ միասնական թեկնածուներով խորհրդարանական ընտրություններում հանդես գալու հարցի շուրջ:  Ընդդիմադիր գործիչները համաձայնեցրել են թեկնածուներին Թբիլիսիի 8 ընտրատարածքներից 6-ում: Այդուհանդերձ, ընդդիմության ամբողջական կոնսոլիդացիայի մասին դեռ վաղ է խոսել, քանի որ ընդդիմության մի տեսանելի հատված գտնվում է «միավորված ընդդիմությունից» դուրս, օրինակ, նախորդ ամռանը բանկիր Մամուկա Խազարաձեի  ստեղծած «Լելո Վրաստանի համար» կուսակցությունը, որի հետ, ըստ որոշ տեղեկությունների, բանակցություններ է վարում նախկին նախագահ Մարգվելաշվիլին:

Ինչ վերաբերվում է «միավորված ընդդիմության» մեծամասնական թեկնածուներին, ապա ընդդիմության պայմանավորվածությունը՝ 6 ընտրատարածքներից յուրաքանչյուրում առաջադրել մեկական կուսակցության ներկայացուցչի, մի կողմից, կարծես թե, պետք է հեշտացնի ընդդիմության գործը, կանխի ձայների փոշիացումը ընդդիմադիր թեկնածուների միջեւ, սակայն մյուս կողմից է՛լ ավելի հեշտացնելու է իշխանության գործը, քանի որ մի քանի ուժեղ թեկնածուների դեմ պայքարելու փոխարեն «Վրացական երազանքն» այժմ ունենալու է հստակ «թիրախ», որը մեծ հավանականությամբ նաեւ նախկին իշխանությունների ներկայացուցիչ է եւ որի դեմ կարելի է կենտրոնացնել վարչական, ինչպես նաեւ Բիձինա Իվանիշվիլիի նյութական ռեսուրսը: Չի բացառվում, որ ստեղծված իրավիճակից շահած դուրս գա «Լելոն», եթե վերջինիս հաջողվի համաձայնության գալ Մարգվելաշվիլիի հետ, որը դրականորեն չի ասոցացվում ոչ ներկայիս, ոչ էլ նախկին իշխանությունների հետ: