Քննադատելու բարոյական իրավունքը

Հայաստանի ներքաղաքական կյանքի առանձնահատկություններից մեկն էլ այն է, որ ընդդիմությունը փորձում է ոչ թե իշխանությունների նկատմամբ սեփական առավելությունները ներկայացնել, այլ ընդամենը հանրության մեջ իշխանությունների հանդեպ դժգոհություն գեներացնել։

Պարզ ասած՝ նրանք խոսում են ոչ թե այն մասին, թե ինչ լավն են (էին) իրենք, այ լայն մասին, թե ինչ վատն են իշխանությունները։ Մեկը պետականության ապագայով ու սահմանադրական կարգի պաշտպանությամբ մտահոգ ուժի դիրքերից է խոսում, մյուսը՝ ժողովրդի սոցիալական վիճակի մասին գիշեր-ցերեկ մտածողի կեցվածքով, երրորդն՝ ընդհատակյա խոհանոցում ազգի ապագայով հալումաշ լինողի տառապանքով, բայց իշխանությունների հասցեին հնչող քննադատությունները հիմնականում նույնն են եւ բաժանվում են երեք մասի։ Առաջին՝ «բա թալանածը կոպեկ-կոպեկ վերադարձնելու էիք, ո՞ւր է», երկրորդ՝ «բա ասում էիք գազը կէժանանա, հակառակը՝ թանկանում է» եւ երրորդ՝ «Ղարաբաղի հարցում անընդհատ հակահայ բանաձեւեր են ընդունվում, ոչ մի առաջընթաց չկա, Ադրբեջանն էլ մեզ հետ ուժի դիրքերից է խոսում, էս չի՞ ձեր քաղաքականությունը»:

Ուշագրավն այն է, որ այս քննադատությունները հիմնականում տեղին են։ Այո, իսկապես էլ՝ նախկին իշխանությունների օրոք ու նրանց մասնակցությամբ տեղի ունեցած ահռելի թալանի միայն մի չնչին մասն է վերադարձվել, ռուսներն իսկապես էլ միջազգային գների անկման ֆոնին թանկացնում են գազը՝ վստահ լինելով, որ դա սոցիալական խնդիրներ կառաջացնի, Ադրբեջանն էլ մեզանից անընդունելի զիջումներ է ակնկալում ու սպառնում պատերազմով։ Բայց ինչո՞ւ է այդպես։ Փորձենք քննարկե լառանձին-առանձին։

Երբ նախկիններն իշխանություններին քննադատում են թալանի միայն մի չնչին մասը վերադարձնելու (այսինքն՝ժողովրդին տված խոստումները չկատարելու) համար, նրանք ըստ էության իրենք իրենց են գովում՝իբր «տեսա՞ք, էնքան լավ ենք թաքցրել, որ չեք գտնում կամ չեք կարողանում ապացուցել, մենք էլ ձեր իշխանության ներսում այնպիսի կապեր ունենք, որ ժամանակին ինֆորմացիա ենք ստանում ու հասցնում թռնել երկրից»:

Քննադատությունը տեղին է, բայց համաձայնվեք՝ այնքան էլ լավ չի խոսում հենց քննադատողների մասին։

Երբ նախկիններն իշխանություններին քննադատում են, որ չկարողացան կանխել գազի թանկացումը, նրանք, իհարկե, «համեստորեն» ոչինչ չեն ասում այն մասին, թե ովքեր էին ժամանակին այնպիսի ճորտային պայմանագրեր ստորագրել Ռուսաստանի հետ, որ այսօր Հայաստանը ոչ համարժեք այլընտրանքի հնարավորություն ունի, ոչ էլ գազի եւ մյուս էներգակիրների շուրջ արժանապատիվ բանակցությունների լծակներ։ Ու երբ նախկինները չարախնդում են, նրանք փաստորեն իրենց գործունեության պտուղներով են հրճվում։

Երբ նախկիններն իշխանություններին քննադատում են արցախյան կարգավորման ու ադրբեջանական կողմի ագրեսիվ հռետորաբանության պատճառով, նրանք հրաժարվում են հիշել, թե նախ՝ ում օրոք էր հայկական կողմը բանակցում տարածքային զիջումների շուրջ (Սերժ Սարգսյանն էր, չէ՞, մադրիդյան սկզբունքները մեծ հաջողություն համարում), եւ երկրորդ՝ձեւացնում են, թե չեն հասկանում ադրբեջանական կողմի՝«ուժի դիրքերից» խոսելու պատճառները։ Մինչդեռ դրանք շատ պարզ են՝ իրենց օրոք է Ադրբեջանը մի քանի միլիարդ դոլարի ժամանակակից սպառազինություն գնել Ռուսաստանից, իսկ իրենք այդ ընթացքում իրենց թալանածն էին հարմար տեղավորում օֆշորներում։

Խոսքն այն մասին չէ, որ Հայաստանի այսօրվա բոլոր պրոբլեմների արմատներն անցյալում են։ Դրանք պետք է հաղթահարել՝ անկախ ամեն ինչից։ Խոսքն այն մասին է, որ ով ասես իրավունք ունի քննադատել իշխանություններին՝ բացի այդ պրոբլեմների «հեղինակներից»: Անկախ նրանից՝ օբյեկտիվ են այդ քննադատությունները, թե ոչ։