Մերժվածներն «ազգային-ազատագրական պայքար» են սկսում

Վերջին օրերին հայ-ադրբեջանական սահմանի հյուսիս-արեւելյան հատվածում արձանագրված միջադեպը բազմաթիվ ներքաղաքական խնդիրներ բացահայտեց։ Եթե մի կողմ թողնենք զգացմունքայնությունն ու պաթոսը, ապա իրականությունը հետեւյալն է. տեղի է ունեցել սահմանային բախում, որի արդյունքում հայկական ուժերը գրավել են մարտավարական կարեւոր նշանակություն ունեցող բարձունք եւ զգալիորեն բարելավել դիրքերը, ընդորում՝ դա եղել է փայլուն գործողություն. հակառակորդին կենդանի ուժի եւ զինտեխնիկայի լուրջ կորուստներ են պատճառվել։

Բայց այն, ինչ այդ օրերին կատարվում էր ներհայաստանյան քարոզչական դաշտում, իսկապես մտահոգիչ էր։ Հիմնականում նախկիններին սպասարկող քարոզչամիջոցները, թեւերը քշտած, ամենավերջին խոսքերով հայհոյում էին իշխանություններին ու նույնիսկ «արդարացնում» իրենց պահվածքը, թե «բա լավ է՞ր, որ ապրիլյան պատերազմի օրերին դուք ինչ ասես տարածում էիք այն ժամանակվա իշխանությունների հասցեին»:

Խնդիրը նույնիսկ այն չէ, որ բարեբախտաբար՝ տավուշյան դեպքերն ու ապրիլյան պատերազմն իրենց մասշտաբներով համադրելի չեն, իսկ արդյունքները տրամագծորեն հակադիր են (այն ժամանակ բարձունքներ կորցրեցինք, իսկ հիմա՝ գրավեցինք):

Ուրիշ տարբերություն էլ կա։ Այնպես չէ, որ այն ժամանակ հայկական բանակում խնդիրներ չկային, ու ընդդիմությունն ադրբեջանական քարոզչական նյութերն էր տարածում։ Վերջին հաշվով՝ «80-ականների զենքով կռվելու» մասին Սերժ Սարգսյանն է ասել, իսկ անորակ վառելիքի պատճառով զինտեխնիկայի խափանումների մասին՝ Կարեն Կարապետյանը։ Այսինքն՝ խնդիրներ իսկապես կային (ու վստահաբար՝ հիմա էլ կան, որովհետեւ բանակի կատարելագործումը շարունակական գործընթաց է ու երբեք կանգ չի առնում):

Բայց նախկիններին սպասարկող քարոզչամիջոցների տգեղ պահվածքը մի կողմ թողնենք եւ անդրադառնանք ավելի կարեւոր հարցի։ Տավուշյան միջադեպը բավականին լուրջ սրացում էր եւ կարող է ավելի մեծ մասշտաբներ ընդգրկել։ Անուղղակիորեն այդ մասին են վկայում ինչպես ադրբեջանական կողմի կոշտ հռետորաբանությունն ու քարոզչական ջանքերը, այնպես էլ միջազգային կազմակերպությունների եւ առանձին երկրների կոչերը՝ անհապաղ դադարեցնել կրակը եւ ձեռնպահ մնալ լարվածության հետագա աճից։ Եվ ահա այս իրավիճակում նախկին հանրապետականներից մեկը պատերազմող երկրի գերագույն գլխավոր հրամանատարին անվանում է դավաճան եւ, ուշադրություն, հայտարարում, թե «ազգային-ազատագրական պայքարը սկսված է»:

Այսինքն՝ մի իրավիճակում, երբ ցանկացած պահի կարող է լայնամասշտաբ պատերազմ սկսվել, ինչ-որ ուժեր Հայաստանում հայտարարում են, թե սեփական երկրի իշխանությունների դեմ «ազգային-ազատագրական պայքար» են սկսել։ Ոչ թե պատրաստվում են, այլ արդեն սկսելեն։ Հասկացաք, չէ՞: Փորձում են Հայաստանի ժողովրդին «ազատագրել» այդ նույն ժողովրդի 71 տոկոսի քվեներով իշխանություն ստացած ուժից։ Իրենք ներսից «կազատագրեն», թշնամին՝ դրսից։ Այնպես, ինչպես բոլշեւիկներն էին Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին «ազատագրում» Գերմանիայի դեմ պատերազմող Ռուսաստանի ժողովրդին (հետագայում պարզվեց՝ Գերմանիայի աջակցությամբ եւ ֆինանսավորմամբ)։

Այ սա իսկապես մտահոգիչ է, որովհետեւ եթե հիմա են իրենց այդպես պահում, երբ ընդամենը սահմանային ոչ մեծ միջադեպ է եղել, ընդորում՝ մեզ համար փայլուն արդյունքներով, պատկերացնո՞ւմ եք սրանց պահվածքն ու գործողությունները, եթե լուրջ պատերազմ սկսվի, ու այդ պատերազմում նաեւ լուրջ կորուստներ ունենանք (պատերազմում դրանից խուսափել հնարավոր չէ)։

Իշխանությունները, հասկանալի է, սրանց նկատմամբ կոշտ միջոցառումներ ձեռնարկել չեն կարող, ու պետք էլ չէ, որ կարողանան։ Բայց հասարակության կոշտ հակազդեցությունը, կարծում ենք, կարող է սառեցնել սրանց անհարկի ակտիվությունը։