Ալիեւն ուղղակիորեն ընդունեց կապիտուլյացիան

Եթե հայ-ադրբեջանական սահմանին թեժ մարտերը շարունակվում են մի քանի օր, եթե ռազմական գործողություններում ներգրավվում են հրետանին, ծանր զրահատեխնիկան ու անօդաչու թռչող սարքերը, եթե հակառակորդի մարդկային ուժի կորուստներն արդեն տասնյակներով են հաշվվում, իսկ հաստատված կիսատ-պռատ հրադադարը խախտվում է, սա արդեն ոչ թե «հերթական սրացում» է, այլ պատերազմ։ Ընդ որում, Ադրբեջանն այդ պատերազմում արդեն իսկ պարտվել է։ Պարտվել է ոչ թե այն պատճառով, որ թանկարժեք զինտեխնիկայից բացի նաեւ կարեւոր բարձունքներ է կորցրել ու անհամեմատ ավելի մեծ մարդկային կորուստներ ունի, այլ որովհետեւ այդ երկրի նախագահն ըստ էության ուղիղ եթերում ազդարարեց իր պետության կապիտուլյացիան՝ հայտարարելով, թե ընդամենը 150 հոգի են պատրաստակամություն հայտնել կամավորագրվել Հայաստանի դեմ պատերազմում։ Եվ սա՝ այն դեպքում, երբ ապրիլյան պատերազմի առաջին ժամերին հազարավոր հայ կամավորներ, առանց հրապարակավ «պատրաստակամություն հայտնելու», պարզապես մեկնեցին առաջնագիծ, ընդ որում՝ ցանկացողներն այնքան շատ էին, որ զինվորական հրամանատարության հիմնական հոգսերից մեկը նրանց մի կերպ համոզելով ետ ուղարկելն էր։

Իհարկե՝ մեծ գայթակղություն կա այս փաստը ներկայացնել որպես մեր եւ ադրբեջանցիների որակական տարբերության հերթական ապացույց, չարախնդալ, թե ադրբեջանցիներն ընդամենը մեծ-մեծ խոսում են, իսկ իրականում ռուսական քաղաքների շուկաներում կանաչի ծախելուց բացի այլ բանի ընդունակ չեն, եւ այլն, բայց երկու հասարակությունների վարքագծի այսօրինակ ընդգծված տարբերությունն, անկասկած, այլ պատճառներ էլ ունի։

Բանն այն է, որ մեր եւ ադրբեջանցիների համար այս պատերազմը նույնը չէ։ Օբյեկտիվորեն այնպես է ստացվել, որ ղարաբաղյան առաջին պատերազմի արդյունքում հայկական կողմն ըստ էության լուծել է բոլոր այն խնդիրները, որոնք հնարավոր էր լուծել պատերազմով։ Ճիշտ է, տեսակետներ կան նաեւ, որ շփման գծի ներկայիս կոնֆիգուրացիան ամենաարդյունավետը չէ, որ Քուռ գետը շատ ավելի հարմար բնական սահման կլիներ եւ այլն, բայց ամեն դեպքում՝ վիճակն այնպիսին է, որ մենք պատերազմով լուծելու հարց չունենք, եւ ադրբեջանցիները գիտեն դա։ Նրանք գիտեն, որ Ալիեւն իրենց ուղարկում է հարեւան երկիրն օկուպացնելու, եւ իրենք կռվելու են սեփական հայրենիքը պաշտպանողների ու հետեւաբար՝ նահանջը բացառողների դեմ, իսկ նվաճողական պատերազմներում, որպես կանոն, կամավորներ չեն լինում։ Վարձկաններ՝ ինչքան ասես, բայց կամավորականներ հավաքագրելը բարդ է։ Ադրբեջանցիները նաեւ սեփական օջախները պաշտպանելու խնդիր չունեն, որովհետեւ հաստատ գիտեն՝ հայկական բանակն, իհարկե, իրենց գրոհները ետ կմղի, առաջ կգնա, ավելի նպաստավոր դիրքեր կգրավի, բայց հաստատ Բաքու չի մտնի (ինչների՞ն է պետք)։ Հետեւաբար՝ Բաքվի երիտասարդությունը կարող է ռազմատենչ հայտարարություններ անել բացառապես ֆեյսբուքում, իսկ առաջնագիծ գնալու անհրաժեշտություն չի տեսնի։ Մեր դեպքում ուրիշ է՝ մենք գիտենք, որ Տավուշը կամ Մարտակերտը պաշտպանելով՝ Երեւանն ենք պաշտպանում։

Ուրիշ հարց էլ կա։ Ըստ երեւույթին ադրբեջանցիները համարում են, որ իրենց փոխարեն պիտի ուրիշները կռվեն։ Այդպիսի փորձ նրանք ունեն՝ մոջահեդներ, չեչեններ, թուրք եւ ուկրաինացի վարձկաններ եւ այլն։ Վերջին հաշվով՝ ղարաբաղյան առաջին պատերազմում նրանց հիմնական նվաճումը Շահումյանի շրջանի օկուպացիան է, այն էլ՝ ռուսներն են գրավել ու տվել իրենց (խորհրդային բանակի 23-րդ դիվիզիան)։ Իսկ ահա մենք, հակառակը, գիտենք, որ դաշնակիցներ ունենալն, իհարկե, լավ բան է, բայց հույսներս կարող ենք դնել միայն ինքներս մեզ վրա։

Իսկ եթե պատերազմող երկրներից մեկում կամավորագրվում են գրեթե բոլորը, մյուսում՝ ընդամենը 150 հոգի, այդ պատերազմի ելքը կանխորոշված է։ Հասկացել է Ալիեւն այս պարզ ճշմարտությունը, թե ավելի ուշ կհասկանա՝ այլ հարց է։ Կարեւորը՝ որ իրենց ժողովուրդը կարծես թե հասկացել է։