«Թեժ աշունն» ու դրա իմիտացիան

Երեւի 1994-ից սկսած՝ չի եղել տարի, որ Հայաստանում քաղաքական «թեժ աշուն» չկանխատեսվի։ Ու քանի որ «թեժ աշունը» որպես կանոն, սկսվում է դրա  անխուսափելիության շուրջ լրատվական աժիոտաժից՝ կարելի է համարել, որ «թեժ աշուն-2020»-ի մեկնարկը տրվածէ։ Դրան, իհարկե, կհաջորդեն տարվա մյուս «թեժ» եղանակները, բայց կարեւորն աշունն է։ Առավելեվս, որ այս աշունն իր առանձնահատկություններն ունի։ Կորոնավիրուսային համավարակի պիկն անցել է, արտակարգ դրությունն այլեւս չի երկարաձգվի, քաղաքական ու տնտեսական կյանքը դուրս կգա հարկադիր թմբիրից, եւ այլն։

Հասարակության ու քաղաքական ուժերի մեծ մասի համար «թեժ աշնան» հիմնական բնութագրիչները լինելու են հանրահավաքային պայքարն ու սոցիալական տարբեր խմբերի բողոքի ակցիաները։ Բայց ընդդիմադիր քարոզչամիջոցները հարցն այնպես են ներկայացնում, կարծես իշխանությունները սարսափած են «թեժ աշնան» հեռանկարից, իսկ նախկինները, հակառակը, օրերն են հաշվում, թե երբ է ավարտվելու արտակարգ դրությունը, որ դուրս գան փողոց ու ցույց տան իրենց հզորությունը։ Իրականում «թեժ աշունը», եթե նման բան տեղի ունենա, միայն օգուտ կտա պետությանն ու հասարակությանը՝ մի քանի պատճառներով։

Առաջին։ Արտակարգ դրության պայմաններում մեծ-մեծ հոխորտացող նախկիններն ու նորահայտ «արմատական ընդդիմադիրները» հանկարծ կպարզեն, որ հասարակության մեջ չունեն այն աջակցությունը, որի պատրանքը ստեղծել էին լրատվամիջոցների վրա ահռելի գումարներ ծախսելով։ Իրենց փոքրաթիվ աջակիցներին ու իրենց ձեռնարկությունների աշխատակիցներին ցուցակներով հանրահավաքների բերելով՝ նրանք գուցեեւ կարողանան մի քանի հազարանոց հանրահավաքներ կազմակերպել, բայց լրատվության ազատության այսօրվա պայմաններում հազիվ թե դա հաջողվի ներկայացնել որպես «ժողովրդի իրական աջակցություն»:

Երկրորդ։ Արտակարգ դրության ամիսների ընթացքում երկրում իսկապես բավականին խնդիրներ են առաջացել, սոցիալական տարբեր խմբեր իսկապես բարդությունների առաջ են հայտնվել, պետական կառույցները շատ հարցերում են թերացել, եւ տարբեր թեմաներով բողոքի ցույցերն իշխանություններին կօգնեն ավելի կոնկրետ հասկանալ խնդիրները, հասկանալ, թե որ հարցերում են վրիպել, եւ ուղղել սխալները։ Առավելեվս, որ բողոքող խմբերը, հասկանալի է, իրենց հուզող հարցերի լուծումը ոչ թե ընդդիմությունից են ակնկալելու, այլ իշխանություններից։

Երրորդ։ Ընդդիմության ակտիվացումը (թեկուզ՝ «բերովի» հանրահավաքների տեսքով) իշխանություններին կստիպի թոթափել 70-80 տոկոսանոց աջակցության պարգեւած ինքնավստահությունը եւ աշխատել այնպիսի եռանդով ու նվիրվածությամբ, ինչպես կաշխատեին, եթե հաջորդ ընտրությունները լինեին ոչ թե երեք տարի, այլ երեք շաբաթ հետո։ Խոսքը, հասկանալի է, ոչ թե պոպուլիստական քայլերի մասին է, այլ իսկապես արմատական բարեփոխումների, որոնց իրականացման համար, պայմանականորեն ասած, ընդամենը երեք շաբաթ է մնացել։ Իսկ դրանից պետությունն ու հասարակությունը միայն կշահեն։

Ասվածից ակնհայտ է դառնում, որ «թեժ աշունը» ձեռնտու է բոլորին՝ ընդդիմությունից բացի։ Հարց է ծագում՝ այդ դեպքում նրանց ինչի՞ն է պետք այս աղմուկը։ Իրականում նրանց ոչ թե «թեժ աշուն» է պետք, այլ «թեժ աշնան» իմիտացիա։ Մի քանի հազար հոգանոց հանրահավաքներ, որոնք հաջող ռակուրսներով նկարահանելու դեպքում հնարավոր կլինի ներկայացնել որպես «հուժկու շարժում», մանր-մունր ուժերի «համագործակցության հուշագրեր», որոնք հետո սեփական (իսկ գնի շուրջ «բարիշելու» դեպքում՝ նաեւ օտարերկրյա) լրատվամիջոցներով կներկայացնեն որպես «կոնսենսուս մինուս մեկ», եւ այլն։ Որպեսզի ապահովեն քաղաքական այն շղարշը, որը պիտի քողարկի իշխանափոխության իրենց իրական ծրագրերը։