Աշխարհահռչակ Գազազը ԱՄՆ-ից կվերադառնա՞ Գյումրիում ապրելու. քաղաքապետարանը տուն է հատկացնում, ինքը՝ այդ լուրից զարմանում

Գյումրու ավագանին սեպտեմբերի 8-ին կայացած նիստում հաստատել և Կումայրի պատմական միջուկում գտնվող Ջիվանի 50 հասցեի պատմաճարտարապետական տունը հատկացրել էր աշխարհահռչակ արվեստագետ, գյումրեցի Էմիլ Գազազին:

Նույն նիստում ելույթ էր ունեցել Գայանե Կարապետյանը, որը ներկայացել էր՝ որպես Գազազի ներկայացուցիչ, պատմել քանդակագործ-գեղանկարչի Գյումրի վերադառնալու, մշտական բնակություն հաստատելու ցանկություն-մտադրության, նաև հենց Գյումրիում թանգարան-ձուլարան հիմնելու, ստեղծագործելու մասին, անգամ տեղեկացրել, որ հատկացված տան նորոգման ծախսերը իրենք կհոգան, չկան ֆինանսական դժվարություններ, մնում է՝ տան հատկացման պայմանագիրը ստորագրվի:

Այս իրադարձությունը լուսաբանել էր ՀԺ-ն: Կարճ ժամանակ անց եղավ արձագանք՝ Գազազը Գյումրի վերադառնալու և իրեն տրված բնակարանի կամ բացվող թանգարանի մասին ընդհանրապես տեղեկացված չէ, ավելին՝ դրա մասին իմացել է «Հայկական ժամանակ»-ի հոդվածից:

ՀԺ-ն կապ է հաստատել ԱՄՆ-ում բնակվող Էմիլ Գազազի ընտանիքի հետ, զրուցել արվեստագետի կնոջ՝ Մանէ Գազազի հետ, պարզել այս պատմության հետ կապված մանրամասներ:

Գազազի կինը՝ Մանէ Գազազը, նույն ինքը Monet Kazaz-ն արդեն 15 տարի Էմիլ Գազազի միակ պաշտոնական ներկայացուցիչն է աշխարհում և Գազազ Գալերիի տնօրենը: «Գյումրու քաղաքապետարանում, որպես ներկայացուցիչ, հանդես եկած Գայանեն ինքնակոչ հայտարարություններ է արել, որի իրավունքը չունի և չի ունեցել երբևէ»,- մեզ հետ զրույցում ընդգծեց Մանէ Գազազը:

Վերջինիս հետ հարցազրույցը ներկայացնում ենք ամբողջությամբ:

Տիկի՛ն Մանէ, ասում եք, որ Գայանե Կարապետյանը Էմիլ Գազազի ներկայացուցիչը չէ և Գյումրու քաղաքապետարանում արվեստագետի անունից ելույթ ունենալու, առավել ևս նրան ներկայացնելու իրավունք չի ունեցել: Ո՞վ է նա և ինչո՞ւ է նման քայլի գնացել:

- Էմիլ Գազազի միակ և պաշտոնական ներկայացուցիչն աշխարհում ես եմ՝ նրա կինը՝ Մանէ Գազազը (Monet Kazaz), նաև Գազազ Գալերիի տնօրենն եմ: Արդեն 15 տարի ես եմ ներկայացնում Գազազին՝ ամուսնուս՝ զավակիս հորը: Գայանե Կարապետյանը 2019 թվականին առաջարկել էր Գյումրիում՝ պատմական հին շենքերից մեկում, հիմնել թանգարան, ինչը, սակայն, չիրականացվեց անորոշ խնդիրների պատճառով: Մենք անտեղյակ ենք՝ արդյոք այդ շենքը տվե՞լ էին իրեն, որ մեզ էլ առաջարկել էր: Հետագայում ասաց, որ չհաջողվեց այդ շենքի հետ կապված հարցերը կարգավորել: Հետո առաջարկեց թանգարանը հիմնել Երևանում: Վարպետն էլ նշեց, որ Ազգային պատկերասրահում գործերը ցուցադրելուց հետո թանգարաններ կհիմնենք և՛ Երևանում, և՛ Գյումրիում: Միայն անհրաժեշտ է պետական աջակցություն՝ այդ ամենն ի մի բերելու համար: Ի միջի այլոց, մի քանի անգամ մենք Գայանեին ուղղել և զգուշացրել ենք, որ ինքը չի կարող ներկայանալ՝ որպես Էմիլ Գազազի ներկայացուցիչ: Իրեն պատկանող ԿԱԼԳ կազմակերպությունն առավել ևս Էմիլ Գազազ ներկայացնելու իրավունք չունի: Այս մասին նաև բանավոր կերպով նրան զգուշացրել ենք Լոս Անջելեսում գտնված ժամանակ, երբ հոդված տպագրելու ցանկություն ուներ:

- Ո՞վ է Գայանե Կարապետյանը Գազազ ընտանիքի համար ընդհանրապես:

- Ներքին ջերմ, խոհանոցային մտերմություն ստեղծելուց հետո մտերմանալով ընտանիքիս անդամների հետ, մտերմություններս շահելուց հետո՝ որոշեցինք, որ ստեղծվելիք երկու թանգարանները (նկատի ունի այն թանգարանները, որոնք պետք է հիմնվեին Երևանում և Գյումրիում-խմբ.) նա կտնօրինի, բայց ոչ թե կներկայանա Էմիլ Գազազի ներկայացուցիչ, այլ կլինի պարզապես տնօրեն: Նա իրավունք չուներ որպես ներկայացուցիչ քաղաքապետարանում նման ինքնակոչ հայտարարություններ անելու: Բացարձակ աբսուրդ է: Ու որ նշում է, թե մոտիկից ճանաչում է, գիտի վարպետին, ախր, ո՞վ է նրան իրավունք տվել նման ձեւով հանճարի մասին արտահայտվելու: Վարպետի և իմ ցանկությունն էր ստեղծել մի հսկա կոմպլեքս Երևանում՝ Գուգենհայմի թանգարանի (Solomon R. Guggenheim Museum, որը գտնվում է ԱՄՆ-ում և աշխարհում ժամանակակից արվեստի հավաքածուներով առաջիններից մեկն է) կամ Գեթթիի թանգարանի (J. Paul Getty Museum, որը համարվում է Կալիֆորնիայի ամենամեծ գեղարվեստական թանգարանը) ձևաչափով: Այն պետք է ներառեր Էմիլ Գազազ թանգարանը, Էմիլ Գազազ Gallery-ն, Էմիլ Գազազ գեղարվեստի ակադեմիան և Gazaz ժամանցի սրահն իր ռեստորանով: Սա մի հրաշք նախագիծ էր, որը հայրենիքում իրականացնելը եղել է մեր տարիների երազանքը: Դրա միջոցով մենք կարող էինք աշխարհը Հայաստան բերել, այնպես, ինչպես աշխարհը գնում է Ֆլորենցիա՝ Միքելանջելոյի Դավթին տեսնելու:

- Այսինքն՝ հայրենիք վերադառնալու ցանկություն, այնուամենայնիվ, կա՞:

- Վարպետի մեծ երազանքն է Երևանն ու Գյումրին դարձնել թանգարան բաց երկնքի տակ: Երբ 2007 թվականին Ֆլորենցիայի Բիենալեում նա ստացավ Premio Գրանդե, Լորենցո IL Magnifico (Medici) հայտնի մրցանակը, քաղաքապետարանն առաջարկեց վարպետին տեղափոխվել Ֆլորենցիա: Վարպետը, սակայն, մերժեց առաջարկը՝ «Իմ Գյումրին թողած՝ Ֆլորե՞նցիա տեղափոխվեմ»,- ասաց նա: 40 տարի շարունակ սա երազանք է եղել Գազազի համար՝ վերադառնալ Գյումրի իր ամբողջ գործերով և զավակին՝ Էմիլ Գազազ կրտսերին, ծանոթացնել այն փողոցներին, որտեղ իր երջանիկ մանկությունն է անցել:

***

Գազազի կինը ՀԺ-ի հետ զրույցում նաև պատմեց, որ որոշ ժամանակ առաջ ԱՄՆ այցելած Գյումրու քաղաքապետ Սամվել Բալասանյանն անձամբ եղել է Գազազի արվեստանոցում, հենց այդտեղ էլ տեղեկացել և՛ Գազազի Գյումրի վերադառնալու մեծ նպատակի, և՛ նաև այն մասին, որ քաղաքի պատմական ու հին շինություններից աշխարհահռչակ արվեստագետի ամենասիրելին Գյումրու հին թատրոնն է (նկատի ունի քաղաքային զբոսայգում գտնվող նախկին Թատրոնը, որն այս պահին վերակառուցվում է որպես «Թումո» կենտրոն-խմբ.):

«Դա առաջարկեց, բայց մենք ի վիճակի չէինք վերականգնել այդ հսկայական շինությունը, քանզի թանգարանի համար հատուկ պայմաններ էր պետք ստեղծել: Եվ այն, որ նիստում նշվում էր, թե շենքը մեծ էր Գազազի համար, տվեցինք «Թումո»-ին, այդպես չէ: Գազազն իր հսկա, մոնումենտալ գործերն էր պատրաստ բերել իր հայրենիք, որոնց համար Ազգային պատկերասրահի ցուցասրահները նույնիսկ չեն բավարարի: Մենք ամբողջությամբ պատրաստ էինք բերել 40 արձան, 40 հսկա գեղանկար և ևս 40 այլ աշխատանք: Ցուցադրությունից հետո դրանք բաժանելու էինք 2 մասի՝ Երևանում և Գյումրիում հիմնվելիք թանգարանների միջև, բայց այստեղ էլ լրիվ անհայտ պատճառով Գայանե Կարապետյանի գործունեության արդյունքում խափանվեց գործի ընթացքը: Պատճառները մեզ հայտնի չեն, թե ինչի համար պատկերասրահի տնօրենն ու փոխտնօրենն առաջարկեցին ցուցադրությունը տեղափոխել: Այնինչ մենք պատրաստ էինք այդ գործերն ուղարկել մեր անձական ֆինանսական միջոցներով»,- ասաց Մանէ Գազազը:

- Գայանե Կարապետյանն ավագանու նիստում նաև նշեց, որ ինքն արդեն ԱՄՆ-ից Գազազին պատկանող 50 աշխատանք է բերել: Որտե՞ղ են դրանք, և ստեղծված իրավիճակում ի՞նչ է լինելու այդ աշխատանքների տնօրինման հարցը:

- Այն, որ Գայանե Կարապետյանը նշում է, թե ինքն անձամբ 50 գործ է բերել ԱՄՆ-ից, այդպես չէ: Ցանկանում էր բերել, բայց երկմտում էինք աշխատանքները նրան տրամադրելու հարցում: 41 գործ տեղափոխվել է աղջկաս աջակցությամբ, բայց, այո՛, գործերը հիմա Գյումրիում են և Գայանեի մոտ: Այսօր խոսել եմ հետը, խնդրել, որ դրանք հանձնի Գյումրու քաղաքապետարանին, նոր վերադառնա ԱՄՆ՝ մինչև ես գամ Հայաստան և որոշեմ իմ հետագա անելիքը: Չհամաձայնեց: Կոշտ խոսակցություն ենք ունեցել:

- Մինչ Ջիվանի 50 հասցեի բնակարանի հատկացումն արդյոք Գյումրու քաղաքապետ Սամվել Բալասանյանը զանգել կամ մեկ այլ տարբերակով կապ հաստատե՞լ է Էմիլ Գազազի հետ, արդյոք տեղեկացրե՞լ է, որ պատրաստվում են այդ տունը հատկացնել:

- Ո՛չ: Չի եղել նման բան: Քաղաքապետը չի զանգել, չենք խոսել: Մենք անտեղյակ ենք եղել: Ես առավոտյան մշտապես մամուլն եմ թերթում և դիտում, և Ձեր հոդվածը Գազազի մասին պատահական եմ տեսել: Ես ամեն օր պրպտում եմ մամուլում Գազազի շուրջ բոլոր տեղեկությունները: Ես դա տեսա, հետո ընտանիքը զանգեց: Ասում են՝ դուք գալիս եք, ու մենք լուր չունե՞նք: Հետո էլ իրենք գիտեին (նկատի ունի քաղաքապետարանի պատասխանատուին), որ ես եմ Գազազի միակ ներկայացուցիչը, և եթե կար ասելիք, ինձ հետ պետք է դա քննարկվեր: Հիմա խնդրում ենք Գյումրու քաղաքապետին տեղեկացնել, որ վարպետը միշտ պատրաստ է իրականացնել իր 40 տարվա երազանքը, բայց այն, որ իրեն Գյումրիում ներկայացնում է Գայանե Կարապետյանը կամ նրա KALG կազմակերպությունը, թյուրիմացություն է: Պատրաստ ենք համագործակցել և՛ քաղաքապետի, և՛ ճարտարապետի, և՛ ընդհանրապես Հայաստանում Էմիլ Գազազի թանգարան հիմնադրելու առաջարկով հանդես եկողի հետ: Պարզապես մեզ բաժին է ընկել սխալ մարդկանց առաջարկներ սխալ տեղում և սխալ ժամանակ: Գազազի ցանկությունն է Գյումրիում ունենալ իր անվան ակադեմիա, դասավանդել և կրթել երիտասարդներին: Նոր սերունդը լցնում է աշխարհահռչակ արվեստագետի առօրյան: Մենք ամեն օր նամակներ ենք ստանում ուսանողներից, վարպետից կարծիքներ են հարցնում, հաղորդակցվում են: Հենց սրանից էլ երիտասարդներին դասավանդելու ցանկություն առաջացավ:

- Անկախ ստեղծված իրավիճակից՝ Գազազը, այնուամենայնիվ, ե՞րբ է նախատեսում այցելել Հայաստան, կամ արդյոք նախատեսվո՞ւմ է այց, եթե ոչ մշտական բնակություն:

-Անշո՛ւշտ, նախատեսում է, բայց 40 տարի անց ուզում է իր ուզած ձևով հայրենիք գալ, բերել իր աշխարհահռչակ ստեղծագործությունները, իսկ այդ ամենի համար հսկայական գումարներ են հարկավոր, և այդ ծախսն ամբողջությամբ մենք էինք հանձն առել անելու, սակայն վատ իրավիճակի առաջ կանգնեցինք Գայանեի որոշումների պատճառով: Միայն տեղափոխությունն ու ապահովագրությունը հարյուր հազարավոր դոլարների հետ են կապված: Անհրաժեշտ է ու կարևոր, որ լինի պետական ապահովագրություն, որ անհատների հետ գործ չունենանք: Պետք է, որ պետությունն աջակցի վարպետին, ոչ թե տարբեր անհատներ իրենց առաջարկություններով:

Հ.Գ. Զրույցի ավարտին նաև խնդրեցինք հստակեցնել քայլերը, որոնք պատրաստվում է անել Գազազն իրեն հատկացված տան, բացվելիք թանգարանի հետ կապված ընդհանրապես: Մանէ Գազազն ասաց՝ սեպտեմբերի վերջին երբ գա Հայաստան, այդ հարցը կկարգավորի:

Ի դեպ, հրապարակված լուսանկարը տրամադրել է Մանէ Գազազը, ասաց՝ այն հրապարակվում է առաջին անգամ:

Տպել
6148 դիտում

Արա Այվազյանն ու Սերգեյ Լավրովը հեռախոսազրույցում մտքեր են փոխանակել դեկտեմբերի 7-ին Մոսկվա կատարելիք այցի շուրջ

Կարևոր է միջազգային ասպարեզում արցախահայության իրավունքների և շահերի լիարժեք հասցեագրումը. ՀՀ, ԱՀ ԱԳ նախարարներ

ՃՏՊ Գյումրիում․ կա տուժած

Պատերազմում ոտքերից զրկված կամավորականին չի հաջողվում հաշմանդամության կարգ ստանալ․ ԲՍՓ աշխատակիցները կայցելեն նրանց տուն

15 տարի կպահանջվի Լեռնային Ղարաբաղի տարածքն ամբողջությամբ ականազերծելու և պայթուցիկներից մաքրելու համար (տեսանյութ)

Ֆիզուլիում ականի պայթյունից 4 ադբեջանցի է զոհվել

Դեկտեմբերի 1-ից Բագրատաշենի մաքսակետը կանցնի բնականոն աշխատանքի. ՊԵԿ

«Սոթբի»-ի աճուրդի տանը վաճառքի է հանվել 17-րդ դարի հայերեն ձեռագիր. նախնական արժեքը՝ 10.000 Ֆունտ սթերլինգ

Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում նշվեց հայոց առաջին լուսավորիչների տոնը (լուսանկարներ)

ՏԿԵ նախարարը վերահաստատել է հայ–իրանական համագործակցությանն ուղղված հայկական կողմի պատրաստակամությունը

Երեկ 10-ից ավելի զինծառակողներ չեն գերեվարվել. Հայկական միասնական տեղեկատվական կենտրոնը հերքում է տարածված լուրերը

«Մշտապես զգացել ենք բարեկամ Ֆրանսիայի աջակցությունը». վարչապետն ընդունել է հումանիտար առաքելության պատվիրակությանը

Կալանավայրում վարչապետի հրաժարականը պահանջող Վահագն Վերմիշյանը դադարեցրել է հացադուլը

ՄԻԵԴ-ն Ադրբեջանից հայ գերիների մասին փաստաթղթավորված տեղեկություն է պահանջել

Մինչև մեր երեխաները չհասնեն տուն, ոչ մի սանտիմետր մեր հողից. Երևանում բողոքի ակցիա են անցկացրել արվեստագետները

Հայաստանը կարևորում է Ալբանիայի հետ համագործակցության զարգացումը.Նիկոլ Փաշինյանը շնորհավորական ուղերձ է հղել Էդի Ռամային

Վաղարշակ Հարությունյանը հանդիպել է ԿԽՄԿ ներկայացուցիչների հետ (լուսանկարներ)

2020թ. մարտից մինչև նոյեմբերի 1-ը ԱՆ-ն կորոնավիրուսի դեմ պայքարում ծախսել է 15.168.400.586 դրամ

Բարձր ենք գնահատում Ֆրանսիայի կողմից ցուցաբերված ցանկացած աջակցություն. Արսեն Թորոսյան

Տեղի կունենա ՀԱՊԿ անդամ երկրների արտաքին գործերի նախարարների խորհրդի նիստ