Երկրաշարժի ժամանակ ծնողի վախը երեխայի համար ամենամեծ աղետն է․ Արմինե Գմյուր- Կարապետյան

Փետրվարի 13-ին տեղի ունեցած երկրաշարժը, որը հատկապես ուժեղ էր Երեւանում, հանրության շրջանում անհանգստություններ է առաջացրել։ Որոշ մարդկանց դեպքում տագնապի նշաններ են ի հայտ եկել։ Չնայած բավականին ուժգին ցնցումներին՝ այն լուրջ ավերածություններ չառաջացրեց, ու բարեբախտաբար չունեցանք նաեւ մարդկային կորուստներ։ Բայց մարդկանց մոտ թարմ են օրեր առաջ ապրածն ու զգացածը, որոշներն էլ պարզապես վերապրեցին Սպիտակի ավերիչ երկրաշարժը։

Մասնագետներն ասում են՝ պետք է հաշտ լինել բնության հետ: Շատերի կարծիքով էլ՝ հաշտ լինելու պատրատ են, բայց երկրաշարժի պահին ամեն ինչ մոռանում են ու խուճապի մատնվում:

Հոգեբան-հոգեվերլուծող Արմինե Գմյուր-Կարապետյանի համոզմամբ էլ բնության հետ հաշտ լինել պետք է, բայց միեւնույն ժամանակ դա շատ բարդ է: «Բնության հետ հաշտ լինելու համար պիտի փոքրուց ստանանք հետեւյալ դաստիարակությունը՝ կան երեւույթներ, որոնք մեր հսկողության տակ կարող են չլինել»,- ասաց Արմինե Գմյուր-Կարապետյանը Մեդիա կենտրոնի վեբինարի ընթացքում։

Ըստ մասնագետի՝ պարտադիր չէ բնության օրենքները երեխաներին բացատրել գիտականորեն, այլ պետք է նրանց նախապատրաստել բնության աղետներին, որոնք շատ հաճախ անկանխատեսելի կարող են լինել, ինչպես օրինակ՝ երկրաշարժն է։
«Այս երկրաշարժից հետո ֆեյսբուքում օրեր շարունակ պտտվում էր, թե ինչ անել երկարաշարժի դեպքում, բայց եթե հարցում անենք՝ մարդկանց մեծ մասը այդ գրածները արագ թերթել ու անցել են այլ լուրերի՝ քաղաքականություն, մոդա եւ այլն»,- համոզված է մասնագետը։

Արմինե Գմյուր-Կարապետյանի խոսքով՝ ցավոք սրտի Երեւանի շենքերը վտանգված են, ու քանի որ դրանց մեծ տոկոսը սեյսմակայուն չեն, ուստի չենք կարող ապահով լինել եւ մեր երեխաներին ասել, որ հանգիստ նստեն ու վստահ լինեն որ իրենց գլխին ոչինչ չի ընկնելու. «Եթե հետեւենք այն կանոնին, որ երեխան պետք է ճիշտն իմանա, ուրեմն Երեւանի դեպքում միանշանակ պետք է բացատրենք, թե ինչ է երկարաշարժը ու ինչպես պետք է պաշտպանվել․ Լեգոներով, խաղալիք կուբիկներով կարելի է երեխային բացատրել։ Նա պիտի իմանա, որ ուժեղ երկարաշարժի դեպքում տունը կարող է փլվել, ու պիտի վերջինիս սովորեցնենք, թե ինչպես պետք է պաշտպանվել»։

Հոգեբանի խոսքով՝ կարեւոր կանոններից է նաեւ այն, որ երեխան չտեսնի ծնողի խուճապը, ծնողի վախը երեխայի համար ամենամեծ աղետն է։ «Երեխայի հոգեբանության մեջ նստած է, որ ծնողը միակն է, որը կարող է իրեն պաշտպանել ամենքից ու ամեն ինչից, ուստի, եթե ծնողը գոռում ու ճչում է, դա կարող է շատ ծանր հետեւանքներ ունենալ»,- շեշտում է մասնագետն ու ծնողներին հիշեցնում՝ երկարաշարժի ժամանակ երեխան ամբողջովին իրենց վրա է հենված։

Մասնագետը նաեւ հիշում է, որ Ադրբեջանի դեմ մղած մեր վերջին պատերազմի ժամանակ եւս հորդորում էին տանն ունենալ առաջին անհրաժեշտ իրերով ու փաստաթղթերով պատրաստի պայուսակ, ապա հարցադրում է անում՝ ինչո՞ւ այդքանից հետո շատերս այդ պայուսակները չունենք։

«Պետք չէր այդ մտքից նեղվել, դա ուղղակի գրագիտության ու պատրաստվածության հարց է։ Եթե երեխան տեսնի պատարստված ծնող, բնականաբար նա չի ապրի այն սթրեսը, որն ապրում են խուճապահար ծնողների երեխաները»,- շեշտում է հոգեբանը։
Հիշելով 1988-ի Սպիտակի ավերիչ երկրաշարժը՝ տիկին Գմյուր-Կարապետյանը նկատում է՝ այն ժամանակ երեխաները գուցե սնված էին, տաք հագնված, բայց հոգեբանորեն նրանց հետ չէին աշխատում, մինչդեռ առաջին հոգեբանական օգնությունը խոսք է ու մարդու կարիքը հարցնելը։

Բանախոսի խոսքով՝ եթե փետրվարի13-ի երկարաշարժից հետո ծնողները նկատել են, որ իրենց երեխայի մոտ վախեր են ի հայտ եկել, օրինակ՝ երեխան պահանջում է սենյակի լույսը վառած թողնել, քնելու ժամանակ իրենց կողքին նստել կամ տեսնում են, որ երեխան չափազանց ակտիվ է, կամ չափազանց պասիվ՝ ոչ իրեն բնորոշ, ապա պետք է դիմել հոգեբանի։ «Իսկ եթե մինչեւ 7 տարեկան երեխան մանկիկի վարք է դրսեւորում՝ սկսում է թլվատ խոսել, կակազել, սկսում է մատը ծծել, անընդհատ ուզում է իրեն գրկեն, պետք է հասկանան, որ դա ժամանակավոր բան է ու չի կարելի դրա համար երեխային նրան նախատել»,-ասում է հոգեբանը։

Ի վերջո, ըստ մասնագետի՝ Երեւանի այս երկարաշարժը պետք է դիտարկել, որպես նախազգուշացում, բնական աղետ, որն անխուսափելի է, ու պետք է պատրաստ լինել․ «Մեկընդմիշտ պիտի հասկանանք, մեր այս չքնաղ երկիրը սեյսմիկ գոտում է, ու աղետները բացառված չեն»։

Դրական պատասխան տալով այն հարցադրմանը, թե արդյո՞ք պատերազմը չի թուլացրել մեր զգոնությունը բնական աղետների հանդեպ՝ մասնագետը հավելելում է՝ շատ-շատ էինք կենտրոնացած պատերազմի ու դրա հետեւանքների վրա, բայց այս երկարաշարժը կարծես մեզ մի փոքր շեղեց ու բերեց դեպի ռեալություն։ «Երկարաշարժը մեզ ասաց՝ կյանքը շարունակվում է, եւ պատերազմը միակ դժբախտությունը չէ, որը կա, շատ ավելի վատը, դժվարը կա։ Այսինքն՝ ինչպես հեքիաթներում է՝ հերոսի համար նախ, դրվեց մի խնդիր, ապա մեկ այլ՝ ավելի բարդը»,- ասում է նա։

Ամփոփելով իր խոսքը Արմինե Գմյուր-Կարապետյանը նկատեց՝ երկրաշարժի վախից առաջացած սթրեսի հետեւանքով մարդիկ որոշ ժամանակ կարող են ունենալ հուզական եւ վարքային խնդիրներ։ Կարող է այն ազդել քնի, ախորժակի ու վարքի վրա, սակայն դա կարելի է արագ հաղթահարել, իսկ տեւական ժամանակ շարունակվելու դեպքում հորդորում է անհապաղ դիմել հոգեբանի։

Տպել
1540 դիտում

Օգոստոսի 5-8-ը ոստիկանները բացահայտել են հանցագործության 102 դեպք

Տնային պայմաններում խնամք է ստանում շուրջ 1820 շահառու. ԱՍՀՆ

Շախմատի համաշխարհային օլիմպիադա. տղամարդկանց և կանանց հավաքականներն այսօր կմրցեն Ադրբեջանի հետ

Վերանորոգվում են երևանյան շատրվանների պոմպերը

Օգոստոսի 7-ին Հայաստանի երկաթուղայինները անվճար սպասարկեցին ավելի քան 2,7 հազար ուղևոր

Քաղաքաշինության կոմիտեում քննարկում է տեղի ունեցել կորեացի փորձագետների խմբի հետ՝ Ազգային գեոպորտալի բարելավման համար

Բացահայտվել է քաղցրավենիքների խանութի աշխատակցուհու նկատմամբ կատարված ավազակության դեպքը. կա ձերբակալված

Առաջիկայում պարեկային ծառայությունը կգործի նաև Գեղարքունիքում, Տավուշում, Արագածոտնում և Կոտայքում (տեսանյութ)

Պատանի մարզիկները 4 մեդալ են նվաճել «Ասիայի երեխաներ» 7-րդ միջազգային մարզական խաղերում

Հայաստանում պատվաստումների ընդհանուր թիվը 2 232 695 է

Դիտակետում շահութահարկի տարեկան հաշվարկներն են. կոմիտեն հորդորում է հարկ վճարողներին ժամանակին արձագանքել ծանուցումներին

Էրեբունի վարչական շրջանի որոշ հատվածների գազամատակարարումը կդադարեցվի

Զինծառայողների բնակարանային ապահովման նոր ծրագիր

Հրդեհ տասնութ հարկանի շենքի մալուխների հորանում․ տարհանվել է 85 քաղաքացի

Ահազանգեր՝ մայրաքաղաքի փողոցներում Կարմիր գրքում գրանցված ջրաշուշանի վաճառքի մասին

Հանկարծամահ է եղել պայմանագրային զինծառայող. ՀՀ ՊՆ

Արսեն Մակվեցյանը՝ Երևանի քաղաքապետարանի սպորտի և երիտասարդության հարցերի վարչության պետ

Խոշոր ավտովթար Արարատի մարզում. 3 վիրավորից մեկը երեխա է

Սևանա լճում քաղաքացի է ջրահեղձ եղել

Որոշ ուղղություններում ադրբեջանական զինուժը կրկին խախտել է հրադադարի պահպանման ռեժիմը. Արցախի ՊՆ

Իրադրությունը հայ-ադրբեջանական սահմանին հարաբերականորեն կայուն է. ՀՀ ՊՆ

Հոսանքազրկումներ՝ Երևանում և 7 մարզերում

Հայ-ադրբեջանական սահմանում հակառակորդի կրակոցից պարտադիր ժամկետային զինծառայողը հրազենային վիրավորում է ստացել

Օդանավերի սղություն է. «Արմենիա» ավիաընկերությունը պարզաբանում է, թե ինչու են չվերթներն ուշացել

Շախմատի համաշխարհային օլիմպիադա. տղամարդկանց հավաքականը ոչ-ոքի խաղաց ԱՄՆ-ի հետ, կանայք հաղթեցին Իսրայելին

Ստեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհը բաց է բոլոր տեսակի տրանսպորտային միջոցների համար

Նախագահ Վահագն Խաչատուրյանը մասնակցում է ՀՀ վարչապետին կից տնտեսական քաղաքականության խորհրդի նիստին

Արցախի պետնախարարը Ստեփանակերտում շրջել է աշխատանքի տոնավաճառի տաղավարներով

Դիլիջանում սկսվել են Վարչապետին կից տնտեսական քաղաքականության խորհրդի նիստի աշխատանքները (տեսանյութ)

Անցկացվել են զորամիավորումների բարոյահոգեբանական ապահովման խմբերի անձնակազմերի հավաք-պարապմունքներ

Մեկնարկել է Ստեփանակերտի դպրոցների առաջին դասարանցիների առցանց ընդունելությունը

Հրշեջ-փրկարարները մարել են հրդեհները․ ստացվել է 6 ահազանգ

Ադրբեջանը պետք է պատասխանատվության ենթարկվի հրադադարի հերթական խախտման համար. ԱՄՆ կոնգրեսական

Հրդեհավտանգ իրավիճակը կպահպանվի. ինչ եղանակ է սպասվում առաջիկայում

Կարեն Գիլոյանն ընդունել է աշխարհի և Եվրոպայի պատանեկան առաջնությունների մեդալակիր ըմբիշներին

78-ամյա կինը որոնվում է որպես անհետ կորած

Ռուսները խաղաղապահ չեն, նրանք շահագրգիռ կողմ են․ Արամ Սարգսյան

Կայացել է «Փառք աշխատանքին» արձանի վերականգնման և տեղակայման հարցերի վերաբերյալ մասնագիտական հանրային քննարկում

Բորելը հայտնել է, որ օգոստոսի 18-ին Սերբիայի և Կոսովոյի առաջնորդներին հրավիրել է Բրյուսել բանակցությունների

Պայթյուն և փլուզում Զովաբեր գյուղի տներից մեկում. բժիշկները պայքարում են 22-ամյա 2 տղայի կյանքի համար