«Իրաքը հավերժ կմնա իմ սրտում». Հռոմի Ֆրանցիսկոս պապն ավարել է պատմական այցը Իրաք

Հռոմի Ֆրանցիսկոս պապն ավարտել է դեպի Իրաք իր պատմական ուղևորությունը: Երկրում նա անցկացրել է 4 գերհագեցած օր, շրջագայել Իրաքով մեկ, կատարել ժամերգություն բացօթյա տարածքում՝ հազարավոր մարդկանց համար:

Բաղդադից նա մեկնել է՝ համբերատարության ու խաղաղության ուղերձ հղելով: Չնայած բոլոր վտանգներին ու մտավախություններին, կորոնավիրուսային համաճարակի պոռթկումներին, այցն ընթացել է առանց միջադեպերի:

Պապը եղել է «Իսլամական պետություն» ահաբեկչական խմբավորման կողմից ավերված Մոսուլում, շիաների համար սրբավայր համարվող Նաջաֆ քաղաքում հանդիպել ու զրուցել է մեծ այաթոլլահ Ալի ալ-Սիստանիի հետ, Ղարաքոշ քաղաքի եկեղեցում պատարագ մատուցել քրիստոնյաների համար:

Հռոմի պապի այցը ոչ միայն բարոյական աջակցություն է Իրաքի քրիստոնյաների համար, այլև Վատիկանի ղեկավարի քաղաքական հայտարարություն, որը կոչ է անում ցանկացած փոքրամասնությունների հասարակության լիիրավ անդամ համարել, ոչ թե դիտարկել որպես հյուրեր, որոնք պատահաբար հայտնվում են որոշակի տարածքում:

Ֆրանցիսկոսի այցը կարող է ազդեցություն ունենալ այլ պետությունների ղեկավարների վրա և ավելի նյութական աջակցություն ցուցաբերել Մոսուլում, Բաղդադում և Իրաքի այլ քաղաքներում ԻՊ-ի կողմից ավերված եկեղեցիների և տաճարների վերականգնմանը:

«Որքան դաժան է, որ այս երկիրը ՝ մեր պատմության այս օրրանը, պետք է այսպիսի բարբարոսական հարվածի ենթարկվեր», - ասել է Հռոմի կաթոլիկ առաջնորդը՝ ելույթ ունենալով կիրակի օրը Մոսուլի տաճարում:

Ժամանակակից Իրաքը՝  ներառյալ Մոսուլը, գտնվում է Միջագետքի տարածքում, որտեղից սկիզբ է առել մարդկության պատմության մեջ ամենահին քաղաքակրթություններից մեկը:

«Բայց մենք պետք է իմանանք, որ եղբայրությունն ավելի ուժեղ է, քան եղբայրասպանությունը, հույսն ավելի ուժեղ է, քան ատելությունը, խաղաղությունն ավելի ուժեղ է, քան պատերազմը», - ասել է Հռոմի պապը:

Քրիստոնեական համայնքը դարձել է ԻՊ հարձակման հիմնական թիրախներից մեկը: Տասնյակ հազարավոր քրիստոնյաներ ստիպված են եղել լքել իրենց տները, պղծվել ու ավերվել են հնամենի եկեղեցիները:

Ժամանակակից Իրաքի տարածքում գտնվող մարդիկ քրիստոնեությունն ընդունել են մ.թ. 1-ին դարում, ինչը քրիստոնյաներին դարձրել է երկրի ամենահին կրոնական համայնքներից մեկը: Ընդհանուր առմամբ, վերջին երկու տասնամյակների ընթացքում, շարունակական հարձակումների հետևանքով քրիստոնյա համայնքի թիցն Իրաքում 1.4 միլիոնից իջել է շուրջ 250 հազար մարդու, ինչը երկրի բնակչության 1% -ից պակաս է:

Քրիստոնյաների հետ միասին, հետապնդվում են նաև սուննի մահմեդականները, որոնք բախվել են կրթության ոլորտում տեղաշարժի ազատության և խտրականության սահմանափակումների: Այս մասին նշվել է ԱՄՆ Պետդեպարտամենտի 2019 թ. զեկույցում:

Հռոմի Ֆրանցիսկոս պապը Իրաք կատարած այցի առաջին օրը կոչ է արել դադարեցնել բռնությունը և ծայրահեղականությունը և հայտարարել, որ Իրաքի քրիստոնեական համայնքը պետք է դիտարկվի իշխանությունների և այլ կրոնների ներկայացուցիչների կողմից ՝ որպես նույն երկրի նույն իրավունքներով, ազատություններով և պարտականություններով բնակիչների:

Նա այս խոսքերը կրկնել է շաբաթ օրը այաթոլլա Ալի ալ-Սիստանիի հետ Նաջաֆ քաղաքում կայացած հանդիպման ժամանակ:

«Քրիստոնյաները պետք է կարողանան խաղաղ ու ապահով ապրել ինչպես բոլոր իրաքցիները»,-ասել է Հռոմի պապը:

Այժմ Իրաքում կրոնական և աղանդավորական բախումներ են ոչ միայն մուսուլմանների և քրիստոնյաների, այլև շիաների ու սուննիների միջև:

Երկուշաբթի օրը, մեկնելիս, լրագրողների հետ ինքնաթիռում Հռոմի Պապը կիսվել է իր տպավորություններով և շիաների հոգևոր առաջնորդի հետ հանդիպման մանրամասներով:

«Հանդիպման քննադատները կարծում էին, որ դա ոչ թե քաջություն է, այլ անխոհեմություն, և որ իմ գործողությունները հեռու չեն հերետիկոսությունից: Միշտ ռիսկեր կան, բայց աղոթքն ու զրույցը ամեն ինչի պատասխանն են տալիս»,-ասել է Հռոմի պապը:

Նա ալ-Սիստանիին անվանել է «մեծ իմաստուն» և «Աստծո մարդ» ՝ ավելացնելով, որ հանդիպումը լավ է հոգու համար:

Հռոմի պապի այցի նշանակությունը Իրաքում քրիստոնյաների համար դժվար է գերագնահատել:

«Ես չեմ կարող նկարագրել իմ երջանկությունը, սա պատմական իրադարձություն է: Դա հաստատ չի կրկնվի իմ կյանքում», - ասել է 33-ամյա Յոսրա Մուբարաքը:

Նա երեք ամսվա հղիություն է ունեցել, երբ յոթ տարի առաջ ամուսնու և որդու հետ փախել է տանից ` ահաբեկչական խմբավորումների բռնությունից խուսափելու համար:

«Մենք միայն հագուստ ունեինք, և երբ վերադարձանք, մեր տնից ոչինչ չէր մնացել: Բայց միևնույն է, ահա մեր տունը, և հիմա հայրիկը եկել է տուն»,-ասել է կինը:

Հռոմի  Ֆրանցիսկոս պապի համար էլ այս այցը պակաս կարևոր չէ: 1999 թվականին նրա նախորդ Հռոմի պապ Հովհաննես Պողոս Երկրորդը չեղյալ էր հայտարարել դեպի Բաղդադ ուղևորությունը՝ այն ժամանակ նախագահ Սադդամ Հուսեյնի կառավարության հետ բանակցությունների ձախողումից հետո:

2021 թ.-ին Հռոմի Ֆրանցիսկոս պապը հայտարարեց, որ իրաքցի քրիստոնյաներին երկրորդ անգամ պետք չէ հուսախաբ անել, և մեկնեց Բաղդադ ՝ չնայած իր անվտանգությանը սպառնացող հնարավոր վտանգին: Իրաքում Հռոմի պապին հսկում էին 10-ը հազար հետախուզական սպաներ:

Հռոմի պապի այցը Իրաք ավարտվել է Էրբիլի մարզադաշտում 10-հազարանոց հավատավորների առաջ պատարագով: Իրաքի քրիստոնյաները եկել էին պապին լսելու ՝ չնայած երկրում կորոնավիրուսային վարակի մեծ բռնկմանը (Իրաքում արձանագրվել է կորոնավիրուսից ավելի քան 13,5 հազար մահ և ավելի քան 700 հազար վարակված): Մեծ մասը երիտասարդներ են եղել, շատերը՝ առանց դիմակի:

Հռոմի Պապը ողջունել է  իր հոտին «պապոմոբլից»: Սա Իրաք կատարած այցի ամբողջ ընթացքում առաջին դեպքն է եղել, երբ pապն օգտվել է «պապոմոբլից»:

«Հիմա, ձեր մեջ լինելով, ափսոսանքի և կորստի ձայներ եմ լսում, բայց նրանց մեջ կան նաև հույսի և մխիթարության ձայներ», - ասել է նա մարզադաշտում իրեն դիմավորող մարդկանց ՝ ծածանելով Իրաքի, Քրդստանի և Վատիկանի դրոշները:

Հռոմի պապի Իրաք կատարած առաջին այցն արդեն համարվում է բարոյական աջակցություն ոչ միայն երկրի քրիստոնեական համայնքին, այլ նաև այլ կրոնական փոքրամասնություններին:

Բայց այս այցը ոչ միայն կրոնական, այլ նաև քաղաքական ասպեկտ ունի: Հռոմի Պապը՝ որպես Վատիկան պետության ղեկավար, կարող է օրինակ ծառայել այլ պետությունների ղեկավարների համար ՝ խրախուսելով նրանց մասնակցել Իրաքի վերականգնմանը:

Այցից հետո Իրաքի վարչապետն հայտարարել է, որ երկիրն իրական հնարավորություն ունի վերականգնելու իր պատմական դերը տարածաշրջանում և աշխարհում ՝ չնայած բոլոր խոչընդոտներին և մարտահրավերներին:

«Այսօր մենք ամբողջ երկրին կոչ ենք անում գնալ ազգային երկխոսության ՝ ընդհանուր ճանապարհ գտնելու համար, որը երկրի բոլոր բնակիչները կարող են միասին անցնել», - ասել է  Մուստաֆա ալ-Կազիմին:

ԱՄՆ նախագահ Ջո Բայդենը Հռոմի Պապի այցը համարել է չափազանց կարևոր ողերձ աշխարհին: «Հռոմի Ֆրանցիսկոս պապը, որը խոսում է շիաների առաջնորդի հետ և աղոթում է Մոսուլի խարխուլ իսլամական վայրում, հույսի խորհրդանիշ է ամբողջ աշխարհի համար», - ասել է Բայդենը:

Մի քանի տարի առաջ Հռոմի պապի այցը Իրաք իսկապես դժվար էր պատկերացնել, որ Իրաքի համար այն կարող էր շրջադարձային դառնալ, ինչպես արդեն անվանում են այդ երկրի իշխանությունները:

Այնուամենայնիվ, Մոսուլում և այլ քաղաքներում եկեղեցիները ավերվել են տարիներ շարունակ, աղքատների թիվը կազմում է բնակչության 40 տոկոսը, և միայն 2019-ին կոռուպցիայի և գործազրկության դեմ բողոքի ցույցերի ընթացքում 600 մարդ է սպանվել: