Նոր ծրագիր. Կառավարությունը շարունակում է խթանել ինտենսիվ այգեգործությունը

ՀՀ կառավարությունը շարունակում է խթանել գյուղատնտեսության ոլորտը. երեկ նոր նախագիծ է դրվել քննարկման, որը ենթադրում է մատչելի պայմաններով վարկավորում եւ ծախսերի որոշ փոխհատուցում: 

Մասնավորապես՝ ՀՀ Էկոնոմիկայի նախարարությունը ծրագիր է ներկայացրել, որի նպատակն է մատչելի վարկավորման եւ ծախսերի մասնակի փոխհատուցման միջոցով նպաստավոր պայմաններ ստեղծել հանրապետությունում ինտենսիվ այգեգործության՝ խաղողի, ժամանակակից տեխնոլոգիաներով մշակվող ինտենսիվ պտղատու այգիների, հատապտղանոցների հիմնման, ոչ ավանդական բարձրարժեք մշակաբույսերի մշակման, ինչպես նաեւ ոռոգման արդիական համակարգերի եւ կարկտապաշտպան ցանցերի ներդրման համար: 

Նմանատիպ մի ծրագիր ներկայումս գործում է, սակայն սա ավելի է կատարելագործվել: Մասնավորապես, ավելացել է, օրինակ՝ ոչ ավանդական բարձրարժեք մշակաբույսերի մշակության խթանումը։

Ծրագրի շահառու են հանդիսանում ֆիզիկական եւ իրավաբանական անձինք ու անհատ ձեռնարկատերերը:

Վարկավորման դեպքում շահառուին կտրամադրվի առավելագույնը 14 տոկոսով վարկ, որից 12 տոկոսը կսուբսիդավորի պետությունը, իսկ սահմանամերձ համայնքներում գյուղատնտեսությամբ զբաղվողների վարկի տոկոսադրույքն ամբողջությամբ կսուբսիդավորվի: Այս վարկավորումը տրամադրվում է այգեհիմնում կատարելու, առանց այգեհիմնման կարկտապաշտպան համակարգեր ներդնելու կամ ոռոգման արդիական համակարգեր ներդնելու, ինչպես նաեւ ոչ ավանդական բարձրարժեք մշակաբույսերի մշակության դեպքում: Մասնակի փոխհատուցումը հետեւյալ կերպ է նախատեսված. ծրագրի շրջանակում 0.5-10 հա այգեհիմնման համար յուրաքանչյուր շահառուի կփոխհատուցվի փաստացի կատարված ծախսերի 50%-ը:

Ծրագրի շրջանակում առանց այգեհիմնման 0.5-10 հա ոռոգման արդիական համակարգերի ներդրման համար յուրաքանչյուր շահառուի կփոխհատուցվի փաստացի կատարված ծախսերի 19 %-ը, իսկ սահմանամերձ համայնքների շահառուների դեպքում՝ 22 տոկոսը:

Հիմնվող այգիների տարածքների հանրագումարը վարկերի տոկոսադրույքների մասնակի սուբսիդավորման դեպքում չի կարող գերազանցել 100 հա-ը, իսկ ծախսերի մասնակի փոխհատուցման դեպքում՝ 10 հա-ը: Մշակվող ոչ ավանդական մշակաբույսերի տարածքների հանրագումարը վարկերի տոկոսադրույքների մասնակի սուբսիդավորման դեպքում չի կարող գերազանցել 10 հա-ը: Առանց այգեհիմնման ոռոգման արդիական համակարգերի, ներդրման դեպքում տարածքների հանրագումարը վարկերի տոկոսադրույքների մասնակի սուբսիդավորման դեպքում չի կարող գերազանցել 30 հա-ը, իսկ ծախսերի մասնակի փոխհատուցման դեպքում՝ 10 հա-ը: Առանց այգեհիմնման կարկտապաշտպան ցանցերի ներդրման դեպքում տարածքների հանրագումարը վարկերի տոկոսադրույքների մասնակի սուբսիդավորման դեպքում չի կարող գերազանցել 10 հա-ը։

Նախարարությունը ծրագրով նախատեսված թիրախային ցուցանիշներն ապահովելու դեպքում ակնկալվում է հետեւյալ արդյունքները.

1) քանակական առումով՝

ա. ոռոգման արդիական համակարգերով կամ կարկտապաշտպան ցանցերով, ժամանակակից ու մրցունակ տնկանյութերի տեսակներով հագեցած այգիների տարածքների ավելացում շուրջ 900 հա-ով՝ տարեկան 300 հա,

բ. կարկտապաշտպան ցանցերով պաշտպանված հողատարածքների ավելացում շուրջ 30 հա-ով՝ տարեկան 10 հա,

գ. ժամանակակից ոռոգման համակարգեր ունեցող հողատարածությունների ավելացում շուրջ 300 հա-ով՝ տարեկան 100 հա,

դ. ոչ ավանդական բարձրարժեք մշակաբույսերի տարածքների ավելացում շուրջ 90 հա-ով՝ տարեկան 30 հա,

ե. այգեգործական արտադրանքի ինքնարժեքի իջեցում՝ արտադրության արդյունավետության բարձրացման հաշվին,

2) որակական առումով՝

ա. ցածր բերքատու ավանդական այգիների փոխարեն բարձր բերքատու այգիների հիմնում,

բ. այգեգործության ոլորտի ներդրումային գրավչության բարձրացում,

գ. մրցունակ, տարբեր սեզոնային արտադրության, երկարաժամկետ պահպանվող, որակական եւ համային բարձր հատկանիշներով օժտված պտղի եւ հատապտղի արտադրություն,

դ. կոնյակի եւ գինու արտադրության ծավալների ավելացման եւ որակական հատկանիշների բարելավման նախադրյալների ստեղծում,

ե. ծրագրի մասնակից տնտեսավարողների եկամուտների ավելացում, վճարունակության բարձրացում,

զ. ոռոգման արդիական համակարգերի ներդրման արդյունքում ջրային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործում,

է. կարկտապաշտպան ցանցերի ներդրման արդյունքում կարկտահարության ռիսկի նվազեցում,

ը. գյուղատնտեսության ապահովագրության իրականացման արդյունքում բնակլիմայական աղետներից ռիսկերի մեղմում։

ՀՀ ԱԺ «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավոր, Տարածքային կառավարման, տեղական ինքնակառավարման, գյուղատնտեսության եւ բնապահպանության հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ Վահե Ղալումյանը մեր զրույցում ասաց, որ 2020-ին՝ 2019-ի համեմատ գյուղոլորտի ծրագրերի վարկային պորտֆելը 4 անգամ մեծացել է, ինչը նաեւ հենց այս ծրագրով է պայմանավորված: 

Նա համոզված է, որ Կառավարության իրականացրած գյուղոլորտի ծրագրերը, այդ թվում՝ սա, խթանում են ոլորտը: Ղալումյանը հայտնեց, որ հունվար-փետրվար ամիսներին մոնիթորինգ են արել մարզպետարանների գյուղվարչությունների, գյուղապետարանների հետ. քննարկում են կազմակերպել ոլորտի մեծ տնտեսվարողների հետ՝ ծրագրերի արդյունավետությունը հասկանալու համար. «ժողովուրդը կամաց-կամաց սկսում է օգտվել ծրագրերից»:

Պատգամավորը նշեց, որ Հայաստանում վարելահողերի գրեթե 50 տոկոսը չի մշակվում. «Մենք ավելի գլոբալ խնդիրներ ունենք, մասնավորապես ոռոգման խնդիրները, հողերի խոշորացումը, որոնց պետք է ուշադրություն դարձնենք»:

Նրա կարծիքով՝ Հայաստանի հողերի հեռանկարը ինտենսիվ այգիներն են. «Մենք պետք է հրաժարվենք ցորենից, գարուց, որոնց մի հեկտարի շահութաբերությունը մաքսիմալը կարող է լինել 500-600 դոլար: Բայց ինտենսիվ այգիներով կարող ես 40-50 տոննա կեռաս կամ խնձոր ստանալ»:

Արարատի մարզի Նարեկ համայնքում բնակիչներն օգտվել են այս ծրագրի գործող տարբերակից: Համայնքի ղեկավար Գարուշ Հակոբյանը ՀԺ-ի հետ զրույցում ասաց, որ որպես համայնքի ղեկավար եւ նաեւ հողամաս ունեցող անձ՝ մինչ այս ծրագիրն էլ զբաղվել է գյուղատնտեսությամբ՝ 10 հեկտար հողատարածքի վրա: «Հիմա ես էլ եմ այդ ծրագրից օգտվում, հիմնել եմ 1.7 հա նուշի այգի եւ արդեն վերջացման փուլում է 5 հա խաղող այգու հիմնումը: Օգտվել եմ ծախսի 50 տոկոս փոխհատուցման տարբերակից»,- ասաց համայնքապետը:

Ըստ նրա՝ ծրագրում 1 թերություն կա, դա այն է, որ գյուղացին պետք է ծախսերը անի, հետո նոր փոխհատուցումը ստանա:

Հարցին՝ գյուղացիները իրազեկվա՞ծ են, Հակոբյանը դրական պատասխան տվեց: