ՆԱՏՕ-ի անդամները համատեղ որոշում են կայացնելու՝ Աֆղանստանից զորքերի ամբողջական դուրսբերման մասին

ՆԱՏՕ-ի կազմում գտնվող անդամ երկրները համատեղ որոշում կկայացնեն  Աֆղանստանից զորքերի դուրս բերման շուրջ՝ հիմնվելով խաղաղ բանակցությունների մասին ձեռք բերված պայմանավորվածության վրա:  Այս մասին այսօր հայտարարել է Հյուսիսատլանտյան դաշինքի  գլխավոր քարտուղար Յենս Ստոլտենբերգը՝ հարավային Ֆլորիդայի Ինստիտուտի կողմից կազմակերպված ելույթի ժամանակ:

Նրա խոսքով ՝ ՆԱՏՕ-ն մտադիր է առաջնորդվել հետևյալ սկզբունքով. «Մենք միասին կորոշենք երկրում հետագա ներկայության մասին մեր որոշումը՝ հիմնվելով այն գնահատականների վրա, թե ինչպես են ընթանում խաղաղ բանակցությունները և կախված Աֆղանստանում տիրող հետագա իրավիճակից», - հավելել էՍտոլտենբերգը:

2020 թվականի փետրվարի 29-ին ԱՄՆ նախկին վարչակազմը և «Թալիբան» շարժումը խաղաղության համաձայնագիր ստորագրեցին Դոհայում: ԱՄՆ-ը, նրա դաշնակիցները և կոալիցիան պարտավորվել են 14 ամսվա ընթացքում բոլոր զորքերը դուրս բերել երկրից: Թալիբները երաշխավորել են, որ չեն օգտագործի Աֆղանստանի տարածքը գործողությունների համար, որոնք սպառնալիք են ներկայացնում ԱՄՆ-ի և նրա դաշնակիցների անվտանգությանը: Դրանից հետո սկսված թալիբների հանդիպումները Աֆղանստանի կառավարության ներկայացուցիչների հետ նույնիսկ չեն հանգեցրել բուն խաղաղ բանակցությունների օրակարգի մշակմանը և ավելին՝ փակուղի են մտել:

ԱՄՆ նոր վարչակազմը ՝ նախագահ Ջո Բայդենի գլխավորությամբ, դեռ որոշում չի կայացրել Աֆղանստանից զորքերը դուրս բերելու մասին:

Այս շաբաթվա սկզբին ՆԱՏՕ-ի 30 անամ երկրների արտաքին գործերի նախարարները չէին կարողացել Աֆղանստանի հարցով վերջնական համատեղ որոշում կայացնել Բրյուսելում կայացած հանդիպման ժամանակ:

Լրագրողների այն հարցին, թե ինչու է ՆԱՏՕ-ի համար դժվար այդ զորքի դուրսբերման մասին որոշում կայացնելը, գլխավոր քարտուղարը պատասխանել է. «Պատճառն այն է, որ մեր որոշումը կախված կլինի խաղաղ գործընթացի ընթացքից: Մենք Աֆղանստանում քաղաքական կարգավորման հասնելու պատմական հնարավորություն ունենք: Մենք ավելի մոտ ենք համաձայնագրին, քան երբևէ: Բայց միևնույն ժամանակ, մենք իրատես ենք. մենք երաշխիքներ չունենք, որ բանակցությունները հաջող կընթանան, դրանք դեռ փխրուն են»:

Աֆղանստանից զորքերի դուրսբերման խնդրի քննարկումը ՆԱՏՕ-ի 30 երկրների արտգործնախարարների հանդիպման գլխավոր թեմաներից մեկն էր: Հանդիպումն ընթացել է մարտի 23-24-ը Բրյուսելում: Նախարարները քննարկում էին շուրջ 20 տարվա ռազմական գործողություններից հետո ՆԱՏՕ-ի զորքերը այս երկրից դուրս բերելու իրագործելիությունը: ԱՄՆ-ի և ՆԱՏՕ-ի `«Թալիբան» շարժման հետ համաձայնագրով նախատեսվում է, որ  զորքերը դուրս պետք է բերվեն մինչև 2021 թվականի մայիսը: Այնուամենայնիվ, այնտեղ ռազմական իրավիճակը շարունակում է մնալ չափազանց լարված. «Թալիբան» խմբավորումների մի զգալի մասը չի թաքցնում 2021 թվականի գարնանը կառավարական ուժերի դեմ հարձակողական գործողությունների ակտիվ նախապատրաստությունը:

Այս պայմաններում ՆԱՏՕ-ի պետությունների համար երկու հնարավոր լուծումներն էլ կարող են ծանր հետեւանքներ ունենալ: Զորքերը դուրս բերելով երկրից ՝ դրանք ոչ միայն կթուլացնեն Քաբուլի կառավարությունը, այլ նաև բարոյալքելու են կառավարական ուժերը ՝ գործողությունների հզոր ազդանշան տրամադրելով Թալիբանին, ինչպես նաև ավելի արմատական ահաբեկչական խմբավորումներին, որոնց ղեկավարները երբեք չեն աջակցել Միացյալ Նահանգներին:

Մնալով Աֆղանստանում ՝ ՆԱՏՕ-ի սահմանափակ ուժերը չեն կարողանա փոխել իրավիճակը, և այս քայլը լայնորեն կօգտագործվի հակակառավարական ուժերի քարոզչության մեջ, որոնք կպնդեն, որ ԱՄՆ-ի և ՆԱՏՕ-ի հետ համաձայնագրերին հնարավոր չէ վստահել: Դա կարող է նաև էապես ամրապնդել անհաշտ իսլամիստների դիրքերը:

Միևնույն ժամանակ, ԱՄՆ-ը և ՆԱՏՕ-ն չեն կարողանա էապես ավելացնել ռազմական ներկայությունն այս երկրում `իրավիճակը շեղելու համար: Դրա համար ռեսուրսներ չկան դաշինքի երկրներում ընդհանուր հոգնածության պատճառով, ինչպես նաև կորոնավիրուսի համաճարակի տնտեսական ծանր հետեւանքներից ելնելով: Այսպիսով, եթե դրանից հետո «Թալիբան» -ը դեռ գերազանցի Աֆղանստանի կառավարական ուժերը, ապա դա կդառնա դաշինքի իսկական ռազմական պարտությունը իր պատմության մեջ ամենամեծ արշավում, որը տևեց երկու տասնամյակ, այսինքն ՝ իր մասշտաբներով աղետալի արդյունք:

2001-ի սեպտեմբերին Միացյալ Նահանգների դեմ իրականացված ահաբեկչությունից հետո Աֆղանստան ուղարկվեց ՆԱՏՕ-ի ռազմական զորակազմ: Մի շարք պետություններ միացել են ՆԱՏՕ-ի առաքելությանը, և այժմ Աֆղանստանում կա 12 հազար զինվոր՝ աշխարհի 38 երկրից: Նախորդ տարվա փետրվարի վերջին ԱՄՆ-ը թալիբների հետ համաձայնագիր ստորագրեց երկրից ամերիկյան զորքերը դուրս բերելու մասին, որը պետք է իրականացվի մինչև այս տարվա  վերջը: Փոխարենը ՝ «Թալիբան» -ը խոստացել է խաղաղ բանակցություններ վարել Աֆղանստանի կառավարության հետ և ապահովել, որ Աֆղանստանը չդառնա միջազգային ահաբեկիչների համար հենակետ: Այնուամենայնիվ, նախորդ տարվա սեպտեմբերին սկսված բանակցություններում դեռ առաջընթաց չկա: