Թուրքիայում խոսքի ազատության խնդիրներ, Նավալնիի ազատում, հակամարտություններ. ԵԽԽՎ գարնանային նստաշրջանն ավարտվել է

Եվրոպայի խորհրդի Խորհրդարանական վեհաժողովի (ԵԽԽՎ) գարնանային նստաշրջանը Ստրասբուրգում  այսօր ավարտվել է՝  Ալեքսեյ Նավալնիի վիճակի վերաբերյալ արագ քննարկումով ու Թուրքիայում ժողովրդավարական ինստիտուտների գործունեության վերաբերյալ բանաձևով ու հակամարտությունների մասին լարված երկխոսություններով:

Թուրքիային կոչ է արվել վերանայել իր օրենսդրությունն ու սահմանադրությունը `« իշխանությունների տարանջատումն ապահովելու, խոսքի ազատությունն ու լրատվամիջոցների ազատությունը վերականգնելու, ահաբեկչական օրենսդրության կիրառումը սահմանափակելու և Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի որոշումները կատարելու համար»: Թեմայի վերաբերյալ բանաձևում խորհրդարանականները նաև կոչ են արել  «դադարեցնել օրենսդիրների հետապնդումը» և ձեռնպահ մնալ «իրենց պատգամավորական անձեռնմխելիության անհարկի վերացումից:

Նավալնիի մասին

Նավալնիի հետ կապված իրավիճակի մասին բանաձևում ԵԽԽՎ-ն կոչ է արել Ռուսաստանին ազատել վերջինիս մինչև հունիսի սկիզբ և պատշաճ խնամք ապահովել նրա առողջության համար՝  մինչ նա գտնվում է բանտում: Բանավեճի ընթացքում ռուս սենատոր Սերգեյ Ֆաբրիչնին մատնանշել է երկխոսություն վարելու Ռուսաստանի պատրաստակամությունը և հորդորել ամեն ինչ չտանել նախապես ստանձնած միակողմանի դիրքորոշումների ուղղությամբ: Այնուամենայնիվ, Արևմտյան երկրներից, Բալթյան երկրներից և Ուկրաինայից պատգամավորների մեծամասնությունը հանդես է եկել ՄԻԵԴ-ի որոշումները չկատարելու անընդունելիության մասին նման հայտարարություններով և պահանջել ազատել Նավալնին:

Լեռնային Ղարաբաղի մասին

Չորեքշաբթի երեկոյան ընդունված՝ խրոնիկ հիվանդություններ ունեցող անձանց խտրականությունից պաշտպանելու մասին բանաձևի քննարկման ժամանակ, Ադրբեջանի պատվիրակը թեմայից դուրս գալով հորդորել է Հայաստանին Բաքվին հանձնել Լեռնային Ղարաբաղի տարածքներում ականապատված դաշտերի քարտեզը, որոնք Ադրբեջանին էին փոխանցվել խաղաղության մասին համաձայնագրի ստորագրումից հետո: Բուն թեմաներից դուրս նման հակասություններ առաջացել են գրեթե յուրաքանչյուր ելույթի ժամանակ, և հակամարտությունից հետո Ադրբեջանում մնացած ռազմագերիների վերաբերյալ բանավեճում Հայաստանի և Ադրբեջանի ներկայացուցիչները մնացել են իրենց համոզումներին հավատարիմ:

 Արևմտյան երկրների ներկայացուցիչները, մասնավորապես, ԵԽԽՎ մոնիտորինգի հանձնաժողովի ղեկավար Շտեֆան Շենաչը կոչ են արել կողմերին «չսակարկել ՝ հայ զինծառայողները գերի են վերցվել զինադադարի հայտարարումից առա՞ջ, թե՞ հետո», և կոչ արել երկու կողմերին ազատ արձակել մնացած ռազմագերիներին ՝ որոշակի հանցագործությունների համար պատասխանատվություն կրելու գործողությունները թողնելով միջազգային իրավասու կազմակերպություններին, ոչ թե սեփական նախաձեռնությամբ պատիժներին:

Եվրախորհրդի մարդու իրավունքների հանձնակատար Դունյա Միյատովիչը չորեքշաբթի օրը տարեկան զեկույցի ժամանակ ցավով նշել է, որ ինքն արդեն մի քանի անգամ փորձել է մեկնել Լեռնային Ղարաբաղ `գնահատելու իրավիճակը տեղի բնակիչների իրավունքների վերաբերյալ, բայց մինչ այժմ մեկնելու բոլոր փորձերը անհաջող ավարտ են ունեցել: Ըստ Միյատովիչի,  կողմերի կողմից պահպանվող հռետորաբանությունը չի նպաստում կողմերի միջև կայուն և երկարաժամկետ խաղաղության հաստատմանը և, մասնավորապես, տարածաշրջանում մարդու իրավունքների պաշտպանության իր առաքելության կատարմանը:

Ուկրաինայի մասին

Հակամարտությունների թեմայի համատեքստում Միյատովիչը նաև ասել է, որ վերջերս է վերադարձել Ուկրաինա կատարած ուղևորությունից, որից հետո եզրակացրել է, որ հետագա իր անձնական այցը Ղրիմ հեռու ապագայի խնդիր է: Միևնույն ժամանակ, նա հատուկ պատասխան չի տվել այն հարցին, թե ինչն է իրեն խանգարում այցելել Ղրիմ:

Նիստի ընթացքում ուկրաինացի պատգամավորները ավանդաբար աչքի են ընկնում Ռուսաստանի, ինչպես նաև Վեհաժողովի քննադատությամբ, քանի որ, նրանց կարծիքով, անբավարար ուշադրություն է դարձվում մասնակից երկրների ինքնիշխանության և տարածքային ամբողջականության խնդրին: Այնուամենայնիվ, բանավեճերին Ուկրաինայի դրոշով հանդես գալու և դրոշով ուշադրություն գրավելու պատգամավոր Օլեկսի Գոնչարենկոյի փորձը միայն սուր քննադատության ենթարկվեց ԵԽԽՎ նախագահ Հենդրիկ Դամսի կողմից, որը խոստացել է լրջորեն անդրադառնալ դահլիճում ուկրաինացի պատգամավորի պահվածքի խնդրին և խոստացել, որ նման հնարքը  վերջինն է իր նախագահության ներքո:

Այլ թեմաների մասին

Գարնանային նստաշրջանում քննարկվել են կորոնավիրուսի անձնագրերի և պատվաստումների վկայագրերի հարցը, ինչպես նաև դրանց ներդրման իրավական հետևանքները: Քննարկման գրեթե բոլոր մասնակիցները դեմ են արտահայտվել դրանց պարտադիր ներդրմանը, շեշտելով, որ նման միջոցը ոչ մի կերպ չի օգնի նվազեցնել դեպքերի մակարդակը և միայն արհեստականորեն կսահմանափակի նրանց իրավունքները, ովքեր չեն կարող կամ չեն ցանկանում պատվաստվել COVID- ի դեմ 19:

Եվրոպայում ազգային փոքրամասնությունների վերաբերյալ բանաձև է ընդունվել, որով կոչ է արվում պայքարել նրանց ներկայացուցիչների, հատկապես պաշտոնյաների և քաղաքական գործիչների նկատմամբ ատելության խոսքի դեմ, ինչպես նաև ընդլայնել նրանց հետ փոխգործակցությունը և խթանել նրանց լեզուների պահպանմանը: Պատգամավորները հավանություն են տվել ԵԽԽՎ ԵԽ ռազմավարական գերակայությունների տեսլականի վերաբերյալ բանաձևին, որում մարդու իրավունքների պաշտպանությունը և օրենքի գերակայությունը, ինչպես նաև բարձր տեխնոլոգիաների ոլորտում առկա մարտահրավերները առանձնացվել են հիմնական ոլորտներից:

Եվրախորհուրդը Վացլավ Հավելի մրցանակը 2020 թվականի համար  շնորհել է Սաուդյան Արաբիայից կանանց իրավունքների պաշտպան Լեժան ալ-Խաթլուլին: Մրցանակը տրվում է մարդու իրավունքների ոլորտում ակնառու ձեռքբերումների համար :

«Որոշ երկրներ սկսել են իրենց շահերը վեր դասել ընդհանուր արժեքներից, երբ ազգային օրակարգը գերազանցում է միջազգային ընդհանուր արժեքներին: Սա անոմալիա չէ, բայց դա չպետք է նաև նորմ լինի », - հայտարարել է ԵԽԽՎ նախագահ Հենդրիկ Դամսը նստաշրջանի բացմանը: Որպես օրինակ ՝ նա նշել է Թուրքիայի դուրս գալը Ստամբուլի կանանց պաշտպանության մասին կոնվենցիայից:

Հիբրիդային ձևաչափ

Չնայած կորոնավիրուսի համառ սահմանափակումներին, կազմակերպությանը հաջողվեկ է գրանցել նույնիսկ ավելի շատ պատգամավորների ներկայություն դահլիճում, քան հունվարյան նստաշրջանում էր: ԵԽԽՎ ամբիոնից այս անգամ ելույթներ են ունեցել Մոլդովայի նախագահ Մայա Սանդուն, Գերմանիայի կանցլեր Անգելա Մերկելը, Գերմանիայի արտաքին գործերի նախարարության եվրոպական հարցերի նախարար Մայքլ Ռոթը, Եվրախորհրդարանի նախագահ Դեյվիդ Սասոլին, Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպության գլխավոր քարտուղար Խոսե Անխել Գուրիան:

«Մեզ հետ ավելի քան 100 խորհրդարանական կար, բացի այդ, շատերը կարող էին հեռակա մասնակցել նստաշրջանին: Բայց եթե ուշադիր նայեք, նստաշրջանին ընդհանուր առմամբ շուրջ 500 մարդ կար: Սա ցույց է տալիս, որ պատշաճ ուշադրության դեպքում ամեն ինչ հնարավոր է: Ամեն դեպքում, հունիսյան նստաշրջանն էլ կանցկացվի նման ձևաչափով, բայց հուսանք, որ բոլոր մասնակիցները կկարողանան ֆիզիկապես ներկա լինել հոկտեմբերյան նստաշրջանին », - ասել է Դամսը նստաշրջանի ավարտին: