Անսպասելի էր, որ ապրիլին տնտեսական ակտիվության ցուցանիշը այսքան մեծ կլինի. տնտեսագետ

Սպասելի էր, որ ապրիլին պետք է լինի երկնիշ տնտեսական ակտիվության ցուցանիշ, բայց որ այն կլինի 23.2 տոկոս` անսպասելի էր: «Հայկական ժամանակ»-ի հետ զրույցում նման տեսակետ հայտնեց տնտեսագետ Հայկազ Ֆանյանը՝ անդրադառնալով Վիճակագրական կոմիտեի մայիսի 25-ին հրապարակած ապրիլ ամսվա ցուցանիշներին:

Նշենք, որ ՎԿ-ի հրապարակման համաձայն ապրիլին տնտեսական ակտիվության ցուցանիշը կազմել է 23.2 տոկոս, իսկ ամենամեծ աճն արձանագրվել է շինարարության ծավալներում՝ 87.7 տոկոս: ՏԱՑ-ի մեծ աճը պայմանավորված է նրանով, որ նախորդ տարի ապրիլ ամսին տնտեսությունը կորոնավիրուսի պատճառով փակ էր: Ընդհանուր առմամբ, հունվար-ապրիլին 2020-ի նույն ամիսների համեմատ արձանագրվել է տնտեսական ակտիվության ցուցանիշի 2.6 տոկոս աճ:

Հայկազ Ֆանյանի կարծիքով՝ քանի որ անցյալ տարվա համապատասխան ժամանակահատվածում էական անկում կար լոքդաունի պատճառով՝ երկնիշ աճը սպասելի էր. «Բայց որ կունենանք այսպիսի աճ, ճիշտն ասած գոնե ինձ համար անսպասելի էր»:

Հարցին՝ ուսումնասիրելով տարբեր ոլորտներում արձանագրված ցուցանիշները, կարո՞ղ ենք ասել, որ տնտեսությունը վերականգնվել է, տնտեսագետը պատասխանեց, որ դեռեւս մանրամասն չի հրապարակվել, թե որ ոլորտներին է վերաբերում, խոշոր խմբերով է հրապարակվել միայն. «Մենք ամբողջական տվյալները կունենանք հունիսի 5-ին եւ արդեն կկարողանանք քիչ թե շատ խորքային վերլուծություն իրականացնել՝ հասկանալու համար, թե տնտեսական ակտիվության ցուցանիշի աճը կոնկրետ, որ ոլորտներով է պայմանավորված: Բայց առհասարակ, որ նայում ենք՝ բոլոր խոշոր խմբերում՝ ե՛ւ ծառայությունների ոլորտում, ե՛ւ առեւտրի, ե՛ւ շինարարության, ե՛ւ արդյունաբերության ոլորտում մենք աճ ունենք»:

Նա ընդգծեց՝ նախնական ուսումնասիրությունները թույլ են տալիս ասել, որ այս տեմպերով մենք կարող ենք արդեն խոսել տնտեսության որոշակիորեն վերականգնման մասին:

Հարցին՝ կա՞ն ոլորտներ, որոնք դեռ լուրջ անկման մեջ են, Ֆանյանը պատասխանեց՝ քանի որ բացվածքը չկա չեն կարող ասել, թե որտեղ կա անկում կամ աճ. «Երբ նայում ենք խոշորացված թվերը՝ բոլոր ցուցանիշները նախորդ ապրիլի նկատմամբ աճ են արձանագրել եւ եթե ընդհանուր ՏԱՑ-ը նայում ենք ու փորձում ենք համեմատել 2020-ի եւ 2019-ի հետ, մենք աճ ունենք»:

Թե Կառավարության իրականացրած միջոցառումները, որքանով են օգնել տնտեսությանը տնտեսագետն ասաց, որ օրինակ՝ գյուղատնտեսության ոլորտում խոշորամասշտաբ սուբսիդավորումը դրական է անդրադարձել:

Նրա խոսքով՝ եթե ամփոփենք՝ 2020 թվականի արդյունքները եւ համեմատենք, թե պետական ծախսերի ավելացումն ու պետության կողմից ընդլայնողական հարկաբյուջետային քաղաքականության իրականացումը ինչքանով է նպաստել ՀՆԱ-ի անկման կրճատմանը՝ պարզ է դառնում, որ էֆեկտն ավելի քան 2 տոկոս է. «Այսինքն, եթե պետությունը ընդլայնողական հարկաբյուջետային քաղաքականություն չիրականացներ մեր ՀՆԱ-ն կկրճատվեր 2 տոկոսով ավելի շատ»:

4 ամսում 2.6 տոկոս տնտեսական աճ է արձանագրվել, իսկ էկոնոմիկայի նախարարի պաշտոնակատար Վահան Քերոբյանը պնդում է, որ երկնիշ տնտեսական աճ է լինելու: Ֆանյանից հետաքրքրվեցինք՝ ներկայիս տվյալները բավարա՞ր է տարվա կտրվածքով նման կանխատեսում անելու համար, ի պատասխան նա ասաց, որ երկնիշ տնտեսական աճի հավանականությունը 2021 թվականին բավականին քիչ է:

«Եկեք չբացառենք դրա հնարավորությունը, քանի որ ցանկացած իրավիճակ որոշակի հավանականություն ունի, որը տատանվում է 0-ից 100 տոկոսի միջակայքում, բայց ես կարող եմ ասել, որ 2021-ին երկնիշ տնտեսական աճը քիչ հավանական է»,- նշեց նա:

Տնտեսագետը նշեց, որ ինքը կանխատեսում դեռ չի արել, քանի որ մի շարք անորոշություններ կան ինչպես տնտեսական իրավիճակից բխող, այնպես էլ ռազմաքաղաքական. «Դրա համար դեռեւս չենք վերլուծել եւ խուսափում ենք կոնկրետ կանխատեսումներ հրապարակելուց»:

Հարցին՝ կոնկրե՞տ, որ ուղղության վրա պետությունը պետք է կենտրոնանա այս տարի ավելի բարձր տնտեսական աճ ապահովելու համար, Ֆանյանը պատասխանեց, որ կան որոշ ուղղություններ, որոնք կարող են կարճ ժամանակում էֆեկտ ապահովել, բայց տնտեսության մեջ գործընթացները, որպես կանոն համեմատաբար ավելի դանդաղ են ընթանում. «Պետության կողմից ձեռնարկած քայլերը հնարավոր է ավելի ուշ հորիզոնում էֆեկտ ապահովեն՝ 6 ամիս, 1 տարի»:

Դիտարկմանը՝ նախորդ տարի զբոսաշրջության ոլորտը ծայրահեղ վիճակում էր, իսկ հիմա բացվել է, սրա հաշվին գուցե տնտեսությունն աշխուժանա, նա արձագանքեց, որ որոշակի աճ ունենալու ենք զբոսաշրջության ոլորտում. «Քանի որ դա համաճարակի հետ է կապված եւ ոչ միայն Հայաստանում, նաեւ այլ երկրներում, դժվար է կանխատեսել, թե ինչպիսի զարգացումներ կլինեն: Օրինակ՝ Վրաստանը հայտարարեց, որ հունիսի 1-ից բացում է ցամաքային սահմաններն այլ երկրների քաղաքացիների համար, բայց պարզ չէ, թե նույն Վրաստանում հուլիսի 1-ին ինչ որոշում կկայացվի: Նույնը մեզ է վերաբերում»:

Ֆանյանը նշեց, որ այս պահին Հայաստանը բավականին բաց քաղաքականություն ունի տարբեր երկրներից զբոսաշրջիկներ հյուրընկալելու առումով եւ համաճարակային վիճակն այս պահին գտնվում է բավականին կառավարելի մակարդակում. «Սակայն մենք չենք կարող ասել, թե ինչ կլինի 1 կամ 2 ամիս հետո»:

Դիտարկմանը՝ էկոնոմիկայի նախարարի պաշտոնակատարը կանխատեսում է զբոսաշրջության 300 տոկոսից ավելի աճ, տնտեսագետն արձագանքեց. «Նախորդ տարի, քանի որ լոքդաուն է եղել եւ զբոսաշրջիկների քանակը շատ սահմանափակ է եղել, այդ սահմանափակի նկատմամբ հնարավոր է գրանցել նաեւ 300 տոկոս աճ: Եթե ժամանողների վիճակագրությունը նայենք՝ բոլորը, ովքեր եկել են Հայաստան հիմնականում եղել են ոչ թե զբոսաշրջիկի կարգավիճակով, այլ օրինակ՝ Ռուսաստանում աշխատող հայեր էին»:

Նա չբացառեց, որ զբոսաշրջության ոլորտում կարող է եռակի աճ արձանագրվել, բայց ըստ նրա՝ դժվար է հույսեր կապել եւ կանխատեսումներ անել, քանի որ համաճարակային իրավիճակն անկանխատեսելի է եւ անորոշության մակարդակը շատ բարձր է:

Հարցին՝ շինարարության ոլորտում արձանագրված բարձր աճը միայն նախորդ տարվա ապրիլի լոքդաունի՞ արդյունքում է, թե՞ ոլորտում իրոք աշխուժություն կա, Ֆանյանը պատասխանեց, որ երբ կոնկրետ տվյալները հրապարակվի պետք է այդ ժամանակ համադրել եւ հասկանալ. «Եթե մենք խոսում ենք շինարարության ոլորտի աճի մասին պետք է նաեւ հասկանանք, թե շինարարական նյութերի արտադրությունն ինչ մակարդակում է գտնվել, ամբողջ արժեշղթան հասկանանք: Հասկանանք, թե այդ ոլորտում ինչքան աշխատատեղ է եղել, փորձենք համադրել եւ հասկանալ, թե ինչի հաշվին է 87.7 տոկոսանոց աճը ապրիլը՝ նախորդ ապրիլի նկատմամբ»: