Տնտեսությունը զարգացնելու համար պետք են ոչ ստանդարտ լուծումներ, որոնք գուցե շատերին դուր չգան. Արմեն Քթոյան

Ընտրություններից հետո տնտեսության մեջ ակնկալվող փոփոխությունների մասին զրուցել ենք տնտեսագետ Արմեն Քթոյանի հետ:

 - Պարո՛ն Քթոյան, հիմա արդեն կարո՞ղ ենք ասել, որ տնտեսության մեջ անորոշությունները վերացել են:

- Ոչ, որովհետեւ անորոշությունները մի քիչ ավելի խորքային ու ոչ միաբեւեռ են, դրանք ամենատարբեր գործոններով են պայմանավորված: Այո, քաղաքական առումով Կառավարության հետ կապված  անորոշություն կար, որը փարատվում է, բայց թե ինչպիսին կլինեն Կառավարություն-ընդդիմություն հարաբերությունները, ինչ դրսեւորում կունենան արտաքին մարտահրավերները կամ արդյոք Կառավարությունը կկարողանա՞ հավակնոտ ներքին մարտահրավերների հաղթահարման քաղաքականություն իրականացնել՝ սա էլ է խնդիրը: Այսինքն դեռ վաղ է ասել, որ մենք հաղթահարեցինք այն անորոշությունները, որոնք պայմանավորված էին քաղաքական ճգնաժամով:

- Այս փուլում ի՞նչ քայլեր պետք է իրականացնեն իշխանությունները որպեսզի տնտեսությունն աշխուժանա, ներդրողները ուշադրություն դարձնեն Հայաստանին:

- Այս փուլում պետք է ավարտին հասցնեն կամ լուրջ քայլեր ձեռնարկեն՝ սկսելու այն ռեֆորմները, որոնք ակնկալվում են. խոսքը հարկային եւ մաքսային ոլորտում, բիզնես միջավայրին եւ մարդկային կապիտալի զարգացմանը միտված բարեփոխումներին է վերաբերում: Ներդրումային միջավայրի բարելավման հետ կապված գործառնություններ են անհրաժեշտ, պետություն-մասնավոր գործընկերություն: Անհրաժեշտ է արտաքին հիմնական խաղացողների հետ, որոնք ֆինանսների աղբյուր են հանդիսանում, ավելի ճկուն քաղաքականություն իրականացնել, փոքր ու միջին ձեռներեցության զարգացման խնդիրներն է պետք հաղթահարել: Մարտահրավերները շատ են, դրանց մի մասը սպեցիֆիկ են եւ ստանդարտ մեթոդներով դժվար կլինի հաղթահարել: Կառավարության գործունեությունը պետք է միտված լինի եղած ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը եւ լրացուցիչ ռեսուրսների ներգրավմանը: Սա նաեւ շատ ցավոտ որոշումներ է ենթադրում, օրինակ՝ գյուղատնտեսության առումով շատ ենք խոսել, որ կա հսկայական ծավալի անարդյունավետ օգտագործվող ռեսուրսներ:

- Այսինքն՝ քայլեր անել, որոնք գուցե քաղաքացիներին դուր չգան, սակայն տնտեսությանը կօգնե՞ն:

- Այո, օրինակ՝ տասնյակ հազարավոր, եթե ոչ հարյուր հազարավոր հողի սեփականատերեր ունենք, եւ նրանց մեծ մասը ոչ էֆեկտիվ են: Անհրաժեշտ է ներդնել մեխանիզմներ, որոնք պետք է նպաստեն ոչ էֆեկտիվ սեփականատերերից էֆեկտիվ սեփականատերերի փոխանցմանը՝ իհարկե, շուկայական մեթոդներով, ոչ վարչական: Բայց այստեղ շատ լուրջ դիմադրություն կլինի եւ նաեւ մանիպուլյացիայի լայն դաշտ կբացվի:

Նույնիսկ այս ընտրական դեբատների ժամանակ ընդդիմադիր թեկնածուներից մեկը գյուղացիությանն ուղղված իր խոսքի մեջ միանշանակ հայտարարեց, որ հողատարածքների խոշորացումը բերելու է սեփականատերերից հողը խլելուն: Նմանօրինակ մանիպուլյացիաներ կլինեն, եւ պետք է ավելի ճկուն աշխատանք կատարել դրա հաղթահարման համար:

- Խորհրդարանում նոր ընդդիմադիր ուժեր հայտնվեցին, ըստ ձեզ տնտեսական բարեփոխումների ծրագրերին, նախագծերին նրանք կառուցողակա՞ն կմոտենան, թե՞ կարող են խնդիրներ ծագել:

- Չեմ կարծում, թե կառուցողական կմոտենան, որովհետեւ թե՛ 2018-ից սկսած, թե՛ նախընտրական այս ողջ ժամանակահատվածում կառուցողականության դաշտ քիչ կար: Կառուցողականություն լինում է այն դեպքում, երբ կոնկրետ ուժի շահերը համընկնում են պետության շահերի հետ, բայց այստեղ ինձ համար այդ համընկնումն ակնհայտ չէ: Հետեւաբար իրենց գործունեությունը միտված է լինելու հնարավորության սահմաններում տորպեդահարելու բոլոր այն նախաձեռնությունները, որոնք առաջադրվելու են: Այդ թվում իմ հիշատակած ցավոտ բարեփոխումները, որոնք շոշափում են տասնյակ հազարավոր մարդկանց շահեր: Մանիպուլացնելու են եւ ներկայացնեն որպես կոռուպցիոն դրսեւորումներ կամ սեփականությունը բաշխելու ձեւ:

- Պարո՛ն Քթոյան, հավանաբար ուսումնասիրել եք ընտրված ուժի նախընտրական ծրագիրը, ըստ ձեզ առաջիկա 5 տարում իրագործելի՞ են տնտեսությանը վերաբերող հատվածները, ասենք կենսաթոշակների, նվազագույն եւ միջին աշխատավարձի, տնտեսական աճի ակնկալիքների ու աղքատության կրճատման առումով:

- Իրականանալի են, իհարկե: Տարբեր երկրների փորձ ունենք շատ արագ զարգացման, եւ տեսականորեն այո, բոլոր այդ թիրախները հնարավոր է իրագործել: Այլ հարց է, թե արդյոք ճի՞շտ քայլեր կկատարվեն, ճի՞շտ ռեսուրսներ կմոբիլիզացվեն. կադրային ռեսուրսների, ֆինանսական ռեսուրսների խնդիր կա, բարեփոխումների արագության խնդիր կա:

- Այն ուժերը, որոնք մեծ խոստումներ էին տալիս նախընտրական շրջանում՝ միլիարդավոր դոլարների ներդրման, տասնյակ հազարավոր աշխատատեղեր ստեղծելու վերաբերյալ, ընտրություններում չհաղթելուց հետո քայլեր չե՞ն անի դրանք իրականացնելու համար:

- Իրենց պետք է հարցնել, իմ կարծիքով՝ բազմամիլիարդանոց ներդրումները ավելի շատ քաղաքական հայտարարություններ են, որովհետեւ եթե Հայաստանում կա նպաստավոր միջավայր, օրինակ՝ 20 կամ 30 մլրդ դոլար ներդրում կատարելու համար եւ կան կոնկրետ ներդրողներ, որոնք տեսել են այդ հնարավորությունները՝ նրանց ոչինչ չի խանգարում այդ ներդրումներն անել: Ի վերջո ներդրումներն արվում են շահույթ ստանալու համար, ոչ թե այս կամ այն քաղաքական ուժին իշխանության տեսնելու: Այդ բոլոր խոստումները կամ հայտարարությունները, որոնք եղել են, որքանով ինձ հայտնի են՝ կոնկրետ նախագծերի տեսք չունեն:

- Նախընտրական քարոզարշավի ժամանակ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարեց, որ Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատում փայաբաժին ունեցող տեղական օլիգարխները զրկվելու են դրանից, ի՞նչ մեխանիզմով է դա հնարավոր:

- Մեխանիզմներ կան, եթե ապացուցվում է անօրինական սխեմաների միջոցով որոշակի սեփականության ձեռքբերումը: Հատկապես երբ խոսքը խոշոր չափերի կապիտալի մասին է, դրանք վաղեմության ժամկետ չունեն, եւ միշտ էլ պետությունը իրավունք ունի արդարադատություն իրագործելու: Սա նորմալ պրոցես է եւ ավելի շատ ազդակ կլինի, որ պետությունը գնում է դաշտը ավելի թափանցիկ դարձնելու, խաղի կանոններն ավելի հասկանալի դարձնելու ուղղությամբ: Այլապես կստացվի, որ դարձավ յուրօրինակ համաներում եւ բոլորին ներվեց ամեն ինչ: Իհարկե, համաներման անհրաժեշտություն կա, բայց ոչ այդ մասշտաբի խոշոր գործարքների առումով:

- Հեղինակավոր համաշխարհային կազմակերպությունների համար ընտրությունների արդյունքները որքանո՞վ են ազդակ, որ ավելի դրական կանխատեսումներ անեն Հայաստանի տնտեսության համար:

- Միջազգային կազմակերպությունները երկրի վարկանիշը գնահատում են մի քանի հանգամանքներից ելնելով, առաջին հերթին կանխատեսելիությունն է կարեւոր, երկրորդը՝ ռիսկերի նվազումը: Ընտրությունները մի քանի կետով այդ հարցերի պատասխանը տվեցին: Առաջին հերթին՝ վերահաստատվեց եւս մեկ անգամ, որ Հայաստանում կատարվեց ժողովրդավարական պրոցես: Ընտրություններ տեղի ունեցան, որոնք տարբերվում են մեր իմացած «ընտրություններից», նրանց համար սա դրական է:

Տպել
716 դիտում

Փարաքար խոշորացվող համայնքը ներառող 9 գյուղերի համար ՀՀ-ում իր մեծությամբ առաջին ինժիներական լաբորատորիան կբացվի

Հայաստանի և Ղրղզստանի ԱԳ նախարարներ խոսել են առևտրատնտեսական ոլորտում առկա ներուժը լիարժեք օգտագործելու հարցի մասին

27-ամյա երիտասարդին առևանգելու գործի նախաքննությունն ավարտվել է. ՔԿ

Գյումրին տոնածառ ու տոնական միջոցառում կունենա, կլինի հյուրասիրություն ավագանու անդամների և կառույցի աշխատակիցների համար

Մերձավանի համայնքապետի ԺՊ-ի և «Ադիբեկ» ՍՊԸ տնօրենի ջանքերով համայնքում ճանապարհների բարեկարգումներ են իրականացվում

Կոկաին ու մեթադոն Երևան առաքած տղամարդը կալանավորված է. ոստիկանության և ՊԵԿ բացահայտումը (տեսանյութ)

Գիտության ոլորտի ֆինանսավորման աճը պետք է նպաստի ոչ միայն աշխատավարձի բարձրացմանը, այլև կոնկրետ արդյունքներ արձանագրմանը

ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանը հանդիպել է Վանո Սիրադեղյանի դստեր հետ

Աշխատանքներ են տարվում մոլորված և Ադրբեջանի ԶՈՒ վերահսկողության տակ հայտնված արցախցուն վերադարձնելու ուղղությամբ. ԱՀ ԱԱԾ

«Արմավիր» ՔԿ-ում կարկանդակների միջոցով թմրանյութեր փոխանցելու փորձ է արվել (լուսանկարներ)

Ռազմական օդաչուներն ուսումնավարժական թռիչքներ են իրականացնում (լուսանկարներ)

Այս ընտրությունները լոկ համայնքի ղեկավար ընտրելու համար չեն, դրանք քաղաքական թիմի ընտրություններ են. Արսեն Թորոսյան

Հայաստանում նոր մասնավոր թատրոն է հիմնադրվել. ովքեր են գաղափարի հեղինակները և հետագայում ում անունը կկրի այն

157 ապօրինի հատված ծառեր՝ «Տաշիրի անտառտնտեսության» մասնաճյուղերում. դատախազությունում քրեական գործ է հարուցվել

2022-ին գիտության ֆինանսավորումը այս տարվա համեմատ կաճի շուրջ 85 տոկոսով. վարչապետ (տեսանյութ)

Նախագահական նստավայրում տեղի է ունեցել դատավորների երդման արարողություն (տեսանյութ)

Երևան-Սպիտակ ավտոճանապարհին բազմաթիվ բեռնատարներ են արգելափակվել (լուսանկարներ)

Նախադպրոցական հաստատություններում մանկավարժները կընտրվեն մրցույթով. նոր նախագիծ

Պատերազմի վերաբերյալ Սամվել Բաբայանի հայտարարություններն ուղարկվելու են հետաքննության մարմնին. Գոռ Աբրահամյան

Թուրքիան նոր ռազմական գործողություն է սկսել քուրդ զինյալների դեմ

Հաշմանդամությունը՝ անկախ տեսանելի կամ ոչ տեսանելի լինելուց, մարդու մեկուսացման պատճառ չպետք է լինի. ՄԻՊ

Գյումրու բյուջեից Ամանորի առթիվ դրամական աջակցություն կստանան նաև անհետ կորած և գերեվարված զինծառայողների ընտանիքները

Հայաստանի ու Նիդերլանդների ԱԳ նախարարները խոսել են ղարաբաղյան պատերազմի հետևանքների ու հումանիտար խնդիրների մասին

Արմեն Սարգսյանն ընդունել է Հայաստանում Ռուսաստանի Դաշնության դեսպան Սերգեյ Կոպիրկինին

Մերկելը լքում է կանցլերի պաշտոնը պանկ ռոք-աստղ Նինա Հեյգենի երգի հնչյունների ներքո (տեսանյութ)

Մենք գալիս ենք՝ կյանքի որակի հեղափոխություն իրականացնելու. Պավել Ցուգունյան

Վանաձոր-Դիլիջան ճանապարհը փակ է, Հայաստանի մի մասի ավտոճանապարհներին՝ մերկասառույց

Արցախում կորոնավիրուսով վարակված 17 մարդու վիճակը ծայրահեղ ծանր է, գրանցվել է 1 մահ

Քարաթափման հետևանքով փակված Եղեգնաձոր-Գետափ ավտոճանապարհը միակողմանի բացվել է

Կորոնավիրուսի ցուցանիշները նվազում են. 1 օրում հաստատվել է 399 նոր դեպք, գրանցվել՝ 13 մահ

Հայաստանի և Հունաստանի ԱԳ նախարարները մտքեր են փոխանակել ԼՂ հակամարտության կարգավորման գործընթացի շուրջ

Նախագահի հրամանագրով՝ Եվրոպայի խորհրդում Հայաստանի մշտական ներկայացուցիչ է նշանակվել

Հերմինե Հարությունյանը վարչապետի աշխատակազմում պաշտոնի է նշանակվել

Խոշոր հրդեհ Չարենցավանում. բնակարանում հայտնաբերվել է կնոջ կիսամոխրացած դի

Նոյեմբեր ամսվա ընթացքում Արցախում 178 ծնունդ է գրանցվել. այս թիվը ռեկորդային է պատերազմից ի վեր. ԱՀ նախագահ

Հայաստանի մի շարք ավտոճանապարհների մերկասառույց է

Երևանի ու 7 մարզերի մի քանի տասնյակ հասցեներում հոսանքազրկումներ կլինեն

ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահող երկրների ԱԳ նախարարները ԼՂ-ի վերաբերյալ հայտարարություն են ընդունել (տեսանյութ)

Հայաստանի տարբեր ավտոճանապարհներին 7 մեքենա է դուրս բերվել արգելափակումից

Դավիթ Բեկի փողոցում տեղի է ունեցել ավտովթար՝ հրդեհի բռնկմամբ. տուժածներից մեկը ծանր վիճակում է