18-ամյա գյումրեցի պատանու նկարներն առաջին հայացքից լուսանկարի տպավորություն են թողնում. օրեր հետո նա կզորակոչվի բանակ

«6-7 տարեկան էի, պապան ընկերների հետ շինարարություն կեներ: Էդ տեսարանը, որ տեսել եմ, եկել նկարել եմ, ու պապան տեսել է, որ Աստված տաղանդ է տվել ընձի»:

Միայն Գյումրուն հատուկ ձնաբքում և ձյան հաստ շերտի տակ գրեթե ծածկված Սավոյան փողոցի տնակներից մեկում ենք: Ներսում տաք է, երկաթե վառարանում փայտն ու ածուխն իրենց գործն անում են: Այրվող փայտի ձայնից զատ, սենյակում շշուկ անգամ չկա՝ անկախ այն հանգամանքից, որ այս տնակի բնակիչներից միայն 9-ը երեխաներ են:

«Հայկական ժամանակ»-ը գյումրեցի նկարիչ 18-ամյա Հոբ Ղազարյանի հյուրն է:

Այսօր արդեն Հոբը չի էլ հիշում՝ առաջին մատիտանկարն ի՞նչ է արել: Փոխարենը լավ հիշում է, թե ինչպես հայրն սկսեց նկարչական խմբակ որոնել, որ և՛ տանը մոտ լիներ, և՛ գիտելիք տար: Մինչ հայրը որոնումների մեջ էր, Հոբը մեքենաներ էր նկարում՝ մեկը մեկից իրական, լուսանկարից գրեթե չտարբերվող: Սիրում էր:

Փնտրտուքը երկարեց, սակայն հաջող ավարտ ունեցավ: Հենց Սավոյանում Հոբը հաճախեց գեղանկարիչ Սամվել Գալստյանի արվեստանոց՝ մասնավոր դասերի:

«Այ, էդ ժամանակ արդեն սկսեցի լուրջ գործեր նկարել, էլ ավտո չէի նկարե: Հիմնականում ջրաներկ կենեմ ու կսիրեմ ռեալիստական նկարներ, կոմպոզիցիաներ: Աբստրակտ բաներ չեմ սիրե: Իրականությունն ինչ կտեսնինք, ինչ կապրինք, դա է»,- ասում է Հոբն ու մի քանի նկար ցույց տալիս: Դրանք տնակի պատերն են զարդարում այնքան ժամանակ, քանի դեռ գնորդը չի հայտնվել:

Բոլոր նկարներն արված են ջրաներկով և առաջին հայացքից լուսանկարի տպավորություն են թողնում: Լույսը, գույնը, անգամ շունչն ու ձայնը փոխանցելու աստիճան բնական են: «Աստծու տված շնորհն ու վարպետիս փոխանցած գիտելիքները կուտան էդ բնականությունը»,- ընդգծում է պատանին:

Առաջին անգամ Գյումրիում հանրությանը 2000-ականների սկզբին է ներկայացել Հոբը՝ «Շիրակ կենտրոն» ՀԿ-ի «Տաղանդները դոմիկներում» ծրագրի միջոցով: Մեկ անհատական ցուցահանդես-վաճառք էլ ունեցել է Երևանում՝ բարեգործ Թերեզա Մխիթարյանի աջակցությամբ:

Հաջողությունների այս շղթայում նաև տեղին է նշել, որ Հոբին այսօր շատերն են ճանաչում՝ շնորհիվ իր անբացատրելի իրական ստեղծագործությունների: Տղան հաճախ վրձնում է իր թաղամասի ծուռումուռ փողոցները՝ ցեխոտ, ձյունոտ, ամառային փոշով պատված ու ձնհալի հետ միաձույլ: Նրա աշխատանքները գնում են հիմնականում արտերկրի բնակիչները:

«Առաջին նկարը բարեգործ Հերման Հինթիրյանի նկարն է, որ վաճառել եմ, ինքն է առել: Կնկարեմ, հետո մարդիկ, ըստ ցանկության, կառնին: Ես չեմ սիրե պատվերներ, կնկարեմ էն, ինչ գուզեմ, հետո արդեն իրենք որը ցանկացան, կառնին: Բայց Գյումրիում չեմ վաճառում, գնորդ չկա: Հիմնականում արտասահմանցիներն են գնում: Իրենք էլ ուրախ նկարներ կսիրեն, էս իմ ցեխոտ փողոցներս, մռայլ նկարներս մարդիկ չեն առնի»,- ասում է տղան:

Ինչո՞ւ դպրոցն ավարտելուց հետո չշարունակեց Հոբը մասնագիտական կրթությունը՝ եթե ոչ մայրաքաղաքում, ապա Գյումրու գեղարվեստի ակադեմիայում: Առաջին հայացքից պարզ թվացող հարցը օդում կախվեց մեծ հարցականի նման:

«Չեմ ուզեցել ընդունվել»,- միտքը կարճ, բայց անհանգիստ հայացքով ու հուզված ձևակերպում է Հոբը:

Որդուն օգնության հասած հայրը՝ Վրեժը, շարունակում է, թե հատկապես ի՞նչ խնդիր կա, և ինչո՞ւ Հոբը չի կարողացել բուհ ընդունվելու առաջին քայլն անել: «Մենք իմացանք, որ մերկ կին բդի նկարե, որը մեր հավատքին, սրբությանն ու խղճմտանքին դեմ է, դրա համար հրաժարվեցինք գնալուց, քննություն հանձնելուց»,- մանրամասնեց Վրեժը:

Հոր հետ Հոբը համաձայն է: Իր գաղափարին ու մտածելակերպին դեմ է համարում մերկ կին նկարելը: Ընտանիքը Սուրբ Երրորդություն եկեղեցու հետևորդ է:

Բայց բուհ չընդունվելն այս պահին Ղազարյանների ընտանիքի առաջնային խնդիրը չէ: Մի քանի օրից Հոբը զորակոչվում է, մեկնելու է ծառայության: Բանակի մասին խոսելիս մեր զրույցին հետևող երեխաներն ու մեծահասակները լարվում են: Զգալի է, որ անընդհատ քննարկվող ու լուրջ մտահոգության թեմա է:

«Ես Հոբիս առաջարկեցի այլընտրանքային ծառայությունն ընտրել, հրաժարվեց: Սովետական միության ժամանակ, նախքան էս հավատքս, ես ծառայել եմ, բայց եթե էն ժամանակ ես հավատքի լինեի, հաստատ Սովետական միությունում խնդիրներ կունենայի: Էլ հմի չեմ էլ պատկերացնե, թե Հոբս ի՞նչ ձևով է ծառայելու, ո՞նց է կարգավորվելու էս ամեն ինչը»,- ոչ այն է հարցնում, ոչ այն է մտահոգվում է Վրեժը:

Ինչո՞ւ չընտրել այլընտրանքային ծառայությունն ու գիտակցաբար գնալ սպասվելիք խնդիրներին ընդառաջ. Հոբը չունի հստակ պատասխան: Խոր հայացքում անորոշություն է: Շատ լավ է պատկերացնում, թե ինչերի միջով է անցնելու, բայց վստահ որոշել է՝ ոչ մի այլընտրանքային ծառայություն:

Ասում է՝ մարդու գրած օրենքները՝ զենք բռնելն ու երդվելը, դեմ են Աստծո պատվիրաններին: «Աստված կըսե՝ մի սպանիր ու կըսե՝ մի երդվիր, ձեր «այո»-ն այո է, «ոչ»-ը՝ ոչ: Իսկ մարդկանց օրենքներում ամեն բան հակառակն է: Ես չեմ երդվի, ես կխոստանամ, իմ հայրենիքիս էլ կծառայեմ, ընկերներիս էլ հավատարիմ կեղնիմ, իմ երդումը իմ խոստումն է: Բայց էս պահին ոչ մի բան ասել չեմ կարող, ես չիդեմ՝ ինչ իրավիճակներում կլինեմ: Դիրքեր էլ կերթամ, ընկերներիս էլ մենակ չեմ թողնի, բայց զենք ձեռքս չեմ վերցնե, ես մարդ չեմ սպանե»,- դանդաղ արտաբերում է պատանին:

Ծանր խոսակցությունն ընդհատում է 19 օրական Դանիելը: Սկսում է լացել, տանը բոլորը միանգամից աշխուժանում են, խմբվում փոքրիկի շուրջ:

Որտե՞ղ է իրեն տեսնում տղան, որտե՞ղ կցանկանար ապրել ու ստեղծագործել, Հոբն արձագանքում է. «Հմի քանի դեռ բանակն է առաջինը, դա արդեն հետոյի հարց է: Ով գիտե, թե կյանքս ի՞նչ ձևով կդասավորվի: Ես հեչ բան չեմ կարող ասեմ, բայց երևի թե Գյումրիում մնամ, ստեղ ապրիմ: Իմ մանկության փողոցներն են, մեր մայլեքն ու հարևանները, ընկերներս են էս թաղում»:

Այս պահին դեռ չի իմանում, թե ի՞նչ կտա ծառայությունն իրեն, նշում է՝ հնարավոր է բան վերցնե ու չտա, ամեն բան էլ հնարավոր է: «Կարևորը խաղաղություն էղնի, ես պատրաստ եմ գնալու»,- շեշտում է նա:

Հոբին Ղազարյանները ծառայության կճանապարհեն հունվարի 25-ին: Հաջորդիվ հայրը ձեռնամուխ կլինի տղայի համար փոքրիկ արվեստանոցի կառուցման աշխատանքին: Ասում է՝ տնակի քարապատված հատվածում երկրորդ հարկ կավելացնի, ու ամեն բան լավ կլինի: Հոբն էլ դեմ չէ, որ առանձնանալու իր տարածքն ունենա: Հիմա ստեղծագործում է հյուրասենյակում, որտեղ բոլորն են՝ ծնողները, տատիկը, 3 քույրերն ու 5 եղբայրները:

Իսկ վերջում՝ հրաժեշտ տալիս, նաև այս նկարի պատմությունն են հիշում:

Հոբը սա նկարել է տարիներ առաջ, երբ և՛ ինքն է փոքր եղել, և՛ տնակը: Նկարել է հենց տնակի պատին: Վերանորոգման ժամանակ, երբ տնակն ընդլայնել են, պատը ձևափոխելու անհրաժեշտություն է առաջացել, նկարը պատի մի հատվածի հետ կտրել, բերել այլ մասում են ամրացրել:

Սամսոն Մատինյան